3372020(e)ko martxoa

Erreportajeak

Itsasoari begira

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Ozeanokoak dira planetako ekosistemarik ezezagunenetakoak. Han daude gizateriaren hurrengo erronka zientifikorik handienak, Nazio Batuen arabera. Indar eta ahalmen ikaragarriko gunea ...

Makinak norberaren ahotsaz hitz egin dezan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Inma Hernaez Rioja Bilboko Goi Ingeniaritzako Eskolako irakasle katedraduna da, eta Aholab ikerketa-taldearen sortzailea. Taldea 1995ean jaio zen, EHUren barruan ...

Haragia jatearen eta klimaren arteko erlazioa aztergai

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Berotze globalari galga jartzeko neurrien artean, haragia jateari uztea proposatu dute aditu batzuek; bereziki, hausnarkariena (txahalak, arkumeak, antxumeak…). Izan ere ...

Elkarrizketak

Eneko Axpe Iza NASAko ikertzailea

“Sormenik gabe ezin zara zientzialari bikaina izan”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Eneko Axpe Iza (Barakaldo, 1986) euskarazko rapero ezagunenetako bat da Euskal Herrian, eta hemendik urruti, Silicon Valleyn, NASAko fisikaria. Horren ...

Analisiak

Garraio elektrikoa

Oihana Otaegi Madurga - Garraio Sistema Adimendunak eta Ingeniaritza
Gorka Hoyos Berastegi -
Arrate Alonso Gómez - Seinalearen Teoria eta Komunikazioak Taldea

Aurreikusten da hogei urte barru ibilgailu gehienak elektrikoak izango direla. Uste izatekoa da herriak eta hiriak atseginagoak bihurtuko direla horrela ...

Mundu digitala

Sareko publizitatearen eromena

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Sarean erabiltzaile bakoitzari bere gustuen arabera pertsonalizatutako publizitatea erakuts dakioke, eta denek irabazten dute: iragarleek aukera handiagoak dituzte iragarkia erosketa ...

Lekukoak

Arantza Etxeberria Agiriano Filosofoa

“Filosofiak zientziaren sare zabalaren parte izan behar duela uste dut”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Arantza Etxeberria Agirianok (Oñati, 1962) Madrileko Unibertsitate Konplutensean egin zituen Filosofiako ikasketak. Gero, EHUn egin zuen doktoretza, eta Sussexeko ...

Istorioak

Eunice Foote, aitzindari laborategian eta feminismoan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Joseph Henry fisikariaren txanda zen. Pauso irmoz igo zen oholtzara. Ehunka zientzia-gizon zituen aurrean. Arnasa hartu, eta honela hasi zen ...

Ekinean

Izar Agirresarobe Pineda Filosofoa

“Gehien erakarri ninduena izan zen gauzak zalantzan jartzen direla”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Izar Agirresarobe Pineda filosofoa da, eta laster doktoretza egiten hasiko da, zientzian ere interes handia duen gai bat ikertzeko: plazeboa ...

Atarikoa

Itsasoa zaintzea helburu

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gero eta gehiago dira itsasoaren egoera larriaz ohartarazten duten ahotsak: aurrekaririk gabeko egoera itzulezin baterantz doala adierazi du IPCC Klima ...

Gai librean

Proteinak birziklatzea, osasuntsu egoteko giltza

Osinalde Moraleja, Nerea - EHUko Biokimika eta Biologia Molekularra Saileko irakaslea
Elu Arantzamendi, Nagore - EHUko ikertzailea

Gaur egun daukagun informazio guztiarekin, inor gutxik jarriko luke ezbaian hondakinak birziklatzea ezinbestekoa dela ingurumena babesteko. Bestela, pentsa: nola biziko ...

Titanioa, baterien barneko kuxin egonkortzailea

Lakuntza Irigoien, Oier - Kimikan doktorea

Bateria bat behin eta berriz kargatzen denean, haren kapazitatea txikitu egiten da. Ondorioz, autonomia txikiagoa izaten dute bateria darabilten telefono ...

Jakin-minaren indarra

Azkune Galparsoro, Gorka - Ikertzailea eta irakaslea

Zerk bultzatzen gaitu gure mundua esploratzera? Zergatik nahi du ukitu haurtxo batek inoiz ikusi ez duen baloi hori? Non aurkitu ...

Albisteak

Giza kantek ezaugarri berdinak dituzte munduko kultura guztietan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Aspaldiko eztabaida da musika unibertsala ote den. Kultura guztietan egiten da musika, eta hizkuntza unibertsala dela ere esan izan da ...

Gure planeta zianobakterioei esker oxigenatu zen

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Planetaren oxigenazioa gakoa izan zen ezagutzen dugun bizia bere baitan har zezan Lurrak. Ezinbestekoa izan zen animaliak sor zitezen, esaterako ...

Gaurko zein desagertutako espezieen bizi-itxaropena kalkulatzeko metodo bat garatu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Genoma aztertuta, gizakion berezko bizi-itxaropena 38 urtekoa dela kalkulatu dute CSIRO Australiako ikerketa-zentroko ikertzaileek. Metodo horren arabera, neandertalek eta denisovarrek ...

Neandertalenak direnak (eta ez direnak), Axlorren

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Jose Migel Barandiaran Aierbek Axlor haitzuloan (Dima, Bizkaia) 1967-1974an egindako indusketaren aztarna paleontologikoak berraztertu ditu EHUk zuzendutako ikertzaile-talde batek, eta ...

9 milioi erizain gehiago behar dira osasun-estaldura unibertsala lortzeko

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) Erizainen eta Emaginen Nazioarteko Urtea izendatu du 2020a. Haren hitzetan, zeregin erabakigarria dute osasungintzan erizainek eta ...

Antartikako Penintsula epe laburrean inbaditu dezaketen espezieak identifikatu dituzte

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Ikerketa batek datozen hamar urteotan Antartikako Penintsula inbaditzeko arrisku handiena ekarriko duten munduko animalia- eta landare-espezieak identifikatu ditu. Ikertzaileen arabera ...

Artizarrean gaur egun sumendi aktiboak egon daitezkeela baieztatu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

1990ko hamarkadan, Artizarrak sumendi ugari dituela erakutsi zuten Magallanes zundaren radar bidezko irudiek, baina ez zekiten aktibo ote zeuden ala ...

Inoizko materialik zaharrena aurkitu dute meteorito batean

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Inoiz topatu den materialik zaharrena aurkitu dute, duela 50 urte Australian erori zen meteorito batean. Silizio karburozko 40 pikor dira ...

Mikroglia arduratzen da garunean neuronen bizi-zikloa ixteaz

Elhuyar Zientzia -

Neuronen heriotza ez da garuna zahartzean bakarrik gertatzen den prozesua. Askotan, neurona jaioberriak ere hiltzen dira, nahikoa neurona badela hautematen ...

Lehenengo robot biologikoak sortu dituzte, adimen artifizialaz diseinatuta

Elhuyar Zientzia -

Zelula amez osatuta daude, baina ordenagailu batek diseinatu ditu. Halakoak dira lehenengo robot guztiz biologikoak, PNAS aldizkarian argitaratu dutenez. Txikiak ...

Palma-olioa ekoizteak gero eta kalte handiagoa eragiten du ingurumenean

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Ikerketa berri baten arabera, baso zingiratsuetan palma-olioa ekoizteko lurra prestatzeak eta palmondo gazteak hazteak landaketa helduek baino kalte askoz handiagoa ...

Onddo-espezie berri bat aurkitu dute Pagoetako Parke Naturalean

Elhuyar Zientzia -

Aranzadi Zientzia Elkarteko mikologoek onddo espezie berri bat aurkitu dute Aian. Altzolarats errekan, Agorregiko burniola eta Mindi errekaren inguruko baso ...

Neandertalen arrasto genetikoak aurkitu dituzte afrikarretan

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Orain arte kontrakoa uste bazen ere, afrikarrek ere badituzte neandertalen geneen arrastoak, nahiz eta neandertalak ez ziren inoiz lurralde afrikarrean ...

Eguzkia inoiz baino gertuagotik

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Daniel K. Inouye Eguzki Teleskopio berriak lehen irudiak eman ditu, Eguzkiaren azala aurrekaririk gabeko xehetasunez erakusten dutenak. Irudian ikusten diren ...

Danbolinzuloko margoak, puzzlea osatzeko pieza esanguratsu

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Danbolinzulo haitzuloan (Zestoa, Gipuzkoa) aurkitutako horma-irudiek informazio baliotsua eman dute Paleolitoko testuingurua ulertzeko. Besteak beste, bost  basahuntz, bi zaldi, eta ...

Garun-organoideak sortu dituzte haurren garuneko minbizia ikertzeko

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Trentoko Unibertsitatean (Italia), garun-organoideak sortu dituzte haurren garuneko minbizia ikertzeko. Garunen antzeko ehunka miniaturazko organo sortu dituzte laborategian, zelula ametatik ...

Argitu dute zein den marka guztiak hautsi dituen supereroalearen misterioa

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Fisikaren erronkarik handienetakoa da giro-tenperaturan eta giro-presioan supereroaleak diren materialak aurkitzea. Oraingoz, LaH10 da marka guztiak hautsi dituena, -23 ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.