Albisteak

Odol-analisi batekin parkinsona iragarri liteke, sintoma motorrak hasi baino zazpi urte lehenago

Odol-analisi batekin parkinsona iragarri liteke, sintoma motorrak hasi baino zazpi urte lehenago

2024/06/18

Odol-analisi baten bidez parkinsona iragartzea lortu dute, sintoma motorrak hasi baino zazpi urte lehenago. Zortzi proteinen mailatan dago gakoa, eta garrantzitsua izan liteke gaitza hobeto tratatzeko. Nature Communications aldizkarian argitaratu dute ikerketa

Parkinsonean sintoma …

Albisteak

Paleolitoko labar-arteak askotariko funtzioak zituela baieztatu dute Euskal Herriko kobazuloetan

Paleolitoko labar-arteak askotariko funtzioak zituela baieztatu dute Euskal Herriko kobazuloetan

2024/06/18

Euskal Herriko kobazuloetan Madeleine aldiko (duela 18.500 eta 13.500 mila urte bitartekoak) labar-artea metodo konputazionalak konbinatuz aztertuta, ezaugarri espazialen eta ikonografikoen arabera bereizi dituzte irudiak, eta ondorioztatu dute lau multzotan bana daitezkeela. Archaeological and Anthropological …

Albisteak

Jupiterren Orban Gorri Handiaren sorrera, adina eta bilakaera argitu dituzte

Jupiterren Orban Gorri Handiaren sorrera, adina eta bilakaera argitu dituzte

2024/06/17

Jupiterren Orban Gorri Handiaren behaketa historikoak aztertu dituzte XVII. mendeaz geroztik, eta eredu numerikoak garatu dituzte fenomeno meteorologiko horren sorrera, izaera eta bilakaera azaltzeko. Lan horretan, Euskal Herriko Unibertsitateko, Katalnuniako Unibertsitate Politeknikoko,  BarcelonaTecheko (UPC) …

Albisteak

Ozono-geruza suntsitzen duten substantzien mailak behera egin du atmosferan

Ozono-geruza suntsitzen duten substantzien mailak behera egin du atmosferan

2024/06/13

Ozono-geruza suntsitzen duten substantzien mailak nabarmen murriztu dira atmosferan. Horixe erakutsi du Nature Climate Change aldizkarian argitaratu duten azterketa batek. Zehazki, hidroklorofluorokarbonatuen (HCFC) atmosferako maila nabarmen jaitsi da, lehenengoz. HCFCek, gainera, berotegi-efektu handia ere eragiten …

Albisteak

Neandertal arkaiko baten fosilak aurkitu dituzte Karrantzako El Polvorínen

Neandertal arkaiko baten fosilak aurkitu dituzte Karrantzako El Polvorínen

2024/06/12

Neandertal baten 18 arrasto aurkitu dituzte Karrantzako El Polvorín kobazuloan dagoen beheko galerian, Lehenengo Osina deituan. Guztiak banako bakarrarenak direla uste dute, eta, haien ezaugarri morfologikoetan oinarrituta, neandertal arkaikoenak direla azaldu du Asier Gómez Olivencia …

Albisteak

Elefanteek izenen antzekoak izan litezkeen deiak erabiltzen dituzte

Elefanteek izenen antzekoak izan litezkeen deiak erabiltzen dituzte

2024/06/12

Afrikako sabanako elefante basatiek elkarri deitzeko erabiltzen dituzten deiak gizakiok erabiltzen ditugun izenen antzekoak izan litezkeela ondorioztatu dute ikertzaile batzuek,  Nature Ecology & Evolution aldizkarian argitaratu dute lanean.

Izurdeetan eta loroetan ere ikusi izan …

Albisteak

Aitaren dietak semeen osasunean eragiten duela frogatu dute

Aitaren dietak semeen osasunean eragiten duela frogatu dute

2024/06/10

Aiten dietak esperman eragindako aldaketek ondorioak dituzte semeen osasunean (ez alabenetan). Ondorio horretara iritsi dira Utah Unibertsitateko ikertzaileak (AEB), 3000 haur baio gehiagorekin egindako azterketa epidemiologiko baten bidez. Hala, ikusi dute gantz ugariko elikagaiak …

Albisteak

Chang'e-6 Ilargiaren alde ezkutuko laginekin aireratu da

Chang'e-6 Ilargiaren alde ezkutuko laginekin aireratu da

2024/06/05

Txinako Chang'e-6 misioak Ilargiaren alde ezkutuko laginak hartu eta Ilargiaren orbitara aireratzea lortu du. Alde ezkututik egiten den lehen aireratzea izan da.

Ekainaren 2an lur hartu zuen Chang’e 6 zundak Ilargiaren hego poloko Aitken arroan. …

Albisteak

SUV autoak dira energiarekin lotutako karbono-emisioen hazkundearen % 20aren erantzuleak

SUV autoak dira energiarekin lotutako karbono-emisioen hazkundearen % 20aren erantzuleak

2024/06/05

EIE Energiaren Nazioarteko Agentziaren arabera, autoen salmentan arrakasta berezia izan dute SUV motakoek. Horrek energia-kontsumoa eta karbono dioxidoaren isuriak areagotzea ekarri du: 2023an, petrolio-eskariaren eta isurien hazkundearen % 25a eta % 20a haiei zor …

Elkarrizketak

“Zientzian, komunikaziorik gabe,  ez dago aurrerapenik”
Celia Rogero Blanco Materialen Fisika Zentroko zuzendari berria

“Zientzian, komunikaziorik gabe, ez dago aurrerapenik”

2024/06/01

Ostiral eguzkitsu batez hartu gaitu Celia Rogero Blanco Materialen Fisika Zentroko zuzendari berriak, zentroaren atarian. Lankideak sartzen ari dira, eta irribarrez agurtzen dute elkar, gurekin emandako tarte luzean ezabatu ez zaion irribarre adeitsu berarekin. Patxadaz …

Ikusmiran

Zelatari isilarenak Zelatari isilarenak
2024/06/01

Zelatan egoten da, isilik; orduak eta orduak. Eta gustukoa du hori Inhar David Lopez Garciak (Bera, 1992): “Hainbeste estimuluko garai …

Ekinean

“Derrigorrezkoa iruditzen zait desberdinak garen pertsonek lekua izatea zientzian”
Olatz Ortega Vidales Biologoa

“Derrigorrezkoa iruditzen zait desberdinak garen pertsonek lekua izatea zientzian”

2024/06/07

Olatz Ortega Vidalesen X sare sozialeko profilean hau dago idatzita: "Biologia (bizitzaren oinarria) | Ekotoxikologia (Bizia salbatzeko metodo bat)". Hortaz, hasieratik, argi uzten du beretzat berebiziko garrantzia dutela bi gai horiek.

Hain zuzen, unibertsitateko ikasketak …

Analisiak

Aerosorgailuei buruzko eztabaida

Aerosorgailuei buruzko eztabaida

2024/06/01

Berotze globalari aurre egiteko estrategia politikoetan, trantsizio energetikoak garrantzi nabarmena du. Horren barruan, energia berriztagarria ekoizteko hainbat egitasmo iragarri dituzte, eta, tartean, parke eolikoak eraikiko direla aurreikusi dute. Aurreikuspen horiek, ordea, talka egin dute eraiki …

Gai librean

Gaueko burrunbatik eguneko ziztadetara?

Gaueko burrunbatik eguneko ziztadetara?

2024/06/01

Nori ez zaio pasa, udako gau batean, ohean lo hartzeko puntuan egon eta bat-batean horrenbeste gorroto dugun burrunba gogaikarri hori entzutea? Hots horren erantzulea eltxo arrunta izan ohi da, Culex pipiens espezieko moskitoa. Hala ere, …

Gai librean

Lurrean harrapatuta: zabor espaziala eta misio espazialen etorkizuna

2024/06/01

Jakina da Ilargia dela gure planetaren inguruan orbitatzen duen satelite natural bakarra, baina badaude beste satelite asko ere, gizakiok bidalitakoak, satelite artifizialak alegia. Telekomunikazioak, meteorologia, espioitza… zenbatezinak dira gailu horien erabilerak. Baina zer gertatzen da …

Istorioak

CIA, Bin Laden eta txertoekiko mesfidantza

CIA, Bin Laden eta txertoekiko mesfidantza

2024/06/01

2011ko maiatzaren 2an, Abbottabad hiriaren kanpoaldean (Pakistan), eliteko dozenaka soldadu estatubatuar hormigoizko harresiz inguratutako egoitza batean sartu ziren. Hantxe akabatu zuten Osama Bin Laden, Al-Qaedaren burua. Bi aste lehenago, Shakil Afridi medikuak harresi hartako atea …

Lekukoak

“Sapiensak eta neandertalak hibridatu egin zirela jakiteak jokaleku berri bat ireki digu”
Joseba Rios Garaizar Arkeologoa

“Sapiensak eta neandertalak hibridatu egin zirela jakiteak jokaleku berri bat ireki digu”

2024/06/01

Joseba Rios Garaizar (Getxo, 1976) arkeologoa industria litikoan espezializatuta dago, eta neandertalen aztarnategi nagusietan egin du lana. Haren sinadura daramate haiei buruz argitaratutako lehen mailako lan ugarik; hori dela eta, Elhuyar aldizkaritik maiz jo dugu …

Gai librean

Emisio “supraharmonikoak”: iturri berriztagarrien elektrizitatearen kide ikusezinak

Emisio “supraharmonikoak”: iturri berriztagarrien elektrizitatearen kide ikusezinak

2024/05/27

Hurrengo hamarkadan, eguzki-panelak eta ibilgailu elektrikoen kargagailuak gure kale eta etxebizitza guztietan edukitzea gauza arrunta izango da. Alabaina, bazenekien halako gailuek emisio “supraharmonikoak” direlako seinaleak injektatzen dituztela sare elektrikoetan? Azken urteotan, emisio supraharmonikoek elektrizitate-konpainien eta …

Ekinean

“Portuak zabortegiak dira”
Aixa Barbarin López Urpeko arkeologoa

“Portuak zabortegiak dira”

2024/05/03

Aixa Barbarin López urpeko arkeologoa da, eta, aitortu duenez, txiki-txikitatik izan nahi izan zuen arkeologoa. Hortaz, unibertsitatera joateko garaia iritsi zitzaionean, historia ikastea hautatu zuen, EHUn, eta arkeologian murgildu zen. Urpeko arkeologian aritzea, ordea, ez …

Ekinean

"Saguzarrek berezko balioa dute"
Nerea Vallejo López Zoologoa

"Saguzarrek berezko balioa dute"

2024/04/05

Sarean arrakasta handia dute katuek, txakurrek eta etxekotutako beste animalia batzuek. Nerea Vallejo López biologoak, ordea, saguzarrak ditu gogoko. Hain zuzen, haiei buruzko tesia egiten ari da EHUn, eta arrazoi ugari aipatzen ditu, azaltzeko zergatik …

Gai librean

Ibilgailu elektrikoaren inbertsore trifasikoa: betiereko ezezaguna

Ibilgailu elektrikoaren inbertsore trifasikoa: betiereko ezezaguna

2024/03/14

Ibilgailu elektrikoen mundu zirraragarrian, non bateriei eta motorrei buruz maiz hitz egiten baita,  atzeko plano batean geratzen da potentzia-inbertsorea askotan, funtsezko eragilea izan arren. Normalean, elementu hori alde batera geratzen da ibilgailu elektrikoen autonomiaz eta …

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila