Albisteak

GIBaren infekzioa prebenitzeko injekzioa Afrikan zabaltzeko asmoa iragarri dute

GIBaren infekzioa prebenitzeko injekzioa Afrikan zabaltzeko asmoa iragarri dute

2024/04/17

PrEP tratamenduak arrakasta handia izan du hiesaren prebentzioan: hari esker, GIB birusa detektaezina da odolean, eta ezin da transmititu. Tamalez, munduko biztanle guztiek ez dute eskuragarri, eta, beraz, GIBak osasun-arazo larria izaten jarraitzen du …

Albisteak

Atomo-geruza bakarreko urrea sortu dute

Atomo-geruza bakarreko urrea sortu dute

2024/04/16

Atomo-geruza bakarreko urrezko orriak sortzea lortu dute, lehenengoz, Linköping-eko Unibertsitateko (Suedia) ikertzaileek. Goldene deitu diote. Ikertzaileek aipatu dutenez, dituen propietateengatik egokia izan liteke karbono dioxidoaren konbertsiorako, hidrogenoa ekoizteko eta balio erantsiko konposatu kimikoak sortzeko. Nature …

Albisteak

Ilargiaren mantua nola irauli zen ulertzeko eredu bat aurkeztu dute

Ilargiaren mantua nola irauli zen ulertzeko eredu bat aurkeztu dute

2024/04/16

Ilargiaren azaletik gertu titaniozko arrokak egotea eta grabitazio-eremuan neurtutako anormaliak azaltzeko eredu bat aurkeztu dute Txinako eta AEBko zientzialariek. Ereduaren arabera, Ilargiaren mantua irauli egin zen, duela 4200 milioi urte. Nature Geoscience aldizkarian argitaratu dute …

Albisteak

PFAS substantziekin uste baino kutsatuagoak daude mundu osoko urak

PFAS substantziekin uste baino kutsatuagoak daude mundu osoko urak

2024/04/15

Ur-baliabideen zati handi bat PFAS substantziekin kutsatua dago, eta kasu askotan, segurtasun-atalaseak gainditzen dira. Ondorio horretara iritsi dira, mundu osoko azaleko eta lurpeko urak aztertuta, Nature Geoscience aldizkarian argitaratu duten ikerketa batean.

PFAS izenaren …

Albisteak

AEBko behitegietan izaten ari den hegazti-gripearen agerraldia, zorrotz zainduta

AEBko behitegietan izaten ari den hegazti-gripearen agerraldia, zorrotz zainduta

2024/04/11

Ikertzaileak eta arduradunak zorrotz ari dira zaintzen hegazti-gripea behitegietan eragiten ari den agerraldiak. Izan ere, (HPAI) A(H5N1) birusa lehen aldiz ari da zabaltzen ganaduan, eta jada AEBko sei estatutako behitegietara hedatu da. Pertsona bat ere …

Albisteak

Bizkaiko kostaldea berotu ahala, makroalgen komunitatea degradatzen ari dela baieztatu dute

Bizkaiko kostaldea berotu ahala, makroalgen komunitatea degradatzen ari dela baieztatu dute

2024/04/10

Azken lau hamarkadetan itsasoaren gainazalaren tenperatura-igoerak makroalgen komunitateetan izan duen eragina aztertu du EHUko ikerketa-talde batek. Bizkaiko kostaldeko eremu batean sakonera-puntu desberdinak ikertu dituzte, eta ikusi dute ur hotza gustuko duten espezieak gero eta urriagoak …

Albisteak

Fagoek bakterioei beste birusekiko babesa nola ematen dieten, aldi berean, euren burua babestuz

Fagoek bakterioei beste birusekiko babesa nola ematen dieten, aldi berean, euren burua babestuz

2024/04/09

Staphylococcus aureus bakterio patogenoa kutsatzen duen birusak bakterioa beste birus batzuen infekziotik babesten du, eta, aldi berean, defentsa-mekanismo horrek birusaren beraren aurka egitea saihesten du. Hori nola lortzen duen argitu du Pablo Iturbe Sanz Nafarroako …

Albisteak

Esne Bidearen erdiko zulo beltzak eremu magnetiko ahaltsua duela erakutsi du EHTk

Esne Bidearen erdiko zulo beltzak eremu magnetiko ahaltsua duela erakutsi du EHTk

2024/04/03

Duela bi urte, Sagittarius A* (Sgr A*) Esne Bidearen erdian dagoen zulo beltzaren lehen irudia aurkeztu zuen Event Horizon Telescope (EHT) nazioarteko proiektuak. Aurretik, 2019an, zulo beltz baten lehen irudia erakutsi zuen talde berak, M87* …

Albisteak

Korapilatutako fotoiak sortzeko teknika eraginkor bat garatu dute

Korapilatutako fotoiak sortzeko teknika eraginkor bat garatu dute

2024/04/02

Kuantikoki korapilatutako fotoi-pare ia perfektuak eraginkortasun handiz sortzeko teknika bat garatu dute. Ikertzaileek azpimarratu dutenez, aurrerapauso handia da komunikazio kuantikoaren arloan, oso baliagarria izan baitaiteke, besteak beste, segurtasun handiko komunikazioetarako. Communications Physics aldizkarian argitaratu dute …

Albisteak

Odoleko lipidoak COVID iraunkorraren biomarkatzaileak izan daitezkeela frogatu dute

Odoleko lipidoak COVID iraunkorraren biomarkatzaileak izan daitezkeela frogatu dute

2024/03/26

COVID iraunkorra duten 147 pazienteren plasman ia 400 lipido desberdin aztertuta, CiQS zentroko ikertzaileak gai izan dira berariazko asaldurak identifikatzeko, eta haiek COVID iraunkorraren ezaugarri jakinekin lotzeko; zehazki, hanturarekin eta erantzun immunologiko iraunkorrarekin. Gainera, lipido …

Ikusmiran

Mikrobegiradak Mikrobegiradak
2024/03/01

Irudi koloretsu honek irabazi zuen Nikon Small World mikroskopio-irudien lehiaketaren 2023ko edizioa. Karraskari baten nerbio optikoaren burua da; astrozitoak (horiz), …

Ekinean

"Saguzarrek berezko balioa dute"
Nerea Vallejo López Zoologoa

"Saguzarrek berezko balioa dute"

2024/04/05

Sarean arrakasta handia dute katuek, txakurrek eta etxekotutako beste animalia batzuek. Nerea Vallejo López biologoak, ordea, saguzarrak ditu gogoko. Hain zuzen, haiei buruzko tesia egiten ari da EHUn, eta arrazoi ugari aipatzen ditu, azaltzeko zergatik …

Gai librean

Ibilgailu elektrikoaren inbertsore trifasikoa: betiereko ezezaguna

Ibilgailu elektrikoaren inbertsore trifasikoa: betiereko ezezaguna

2024/03/14

Ibilgailu elektrikoen mundu zirraragarrian, non bateriei eta motorrei buruz maiz hitz egiten baita,  atzeko plano batean geratzen da potentzia-inbertsorea askotan, funtsezko eragilea izan arren. Normalean, elementu hori alde batera geratzen da ibilgailu elektrikoen autonomiaz eta …

Ekinean

"Artista izatearen zati garrantzitsu bat ikertzea da"
Martin Etxauri Sainz de Murieta aka Txo!? Artista eta ikertzailea

"Artista izatearen zati garrantzitsu bat ikertzea da"

2024/03/07

Martin Etxauri Sainz de Murieta artista eta ikertzaileak, hasiera batean, ez du eragozpenik esateko estereotipoetatik kanpo dagoela, ikertzaile gisa. Geroxeago, ordea, onartu du artista guztiak direla neurri batean ikertzaile, batik bat, arte garaikidean. Txo!? izenez aritzen …

Analisiak

Antibiotikoekiko erresistentzia

Antibiotikoekiko erresistentzia

2024/03/01

Antibiotikoekiko erresistentzia XXI mendeko erronka handienetako bat bihurtu da. Izan ere, antibiotikoek milioika pertsonaren heriotzak eragotzi dituzte, terapian erabiltzen hasi zirenetik. Baina haien erabilera desegokiaren ondorioz, antibiotiko batzuek eraginkorrak izateari utzi diote, bakterioek haiekiko erresistentzia …

Gai librean

Mikrobiota eta gaixotasun metabolikoa

Mikrobiota eta gaixotasun metabolikoa

2024/03/01

Mikrobiotaren eta metabolismoaren arteko harremanak ate berriak ireki ditu ikerketaren munduan azken hamarkadetan. Imajinaezinak diren bilioika mikroorganismoz osatua dago gure organismoa, eta haien konposizio orekatuak ezinbesteko funtzioa du osasunean. Obesitatea, diabetesa edota sindrome metabolikoa konposizio …

Gai librean

Zergatik dut gustuko gustuko dudana?

Zergatik dut gustuko gustuko dudana?

2024/03/01

Txokolatezko tarta on bat jaterakoan a zer nolako atsegin sentsazioa! Tarta osoa jaterik izango banu… Gero kalera atera, okindegitik pasatu eta nik bonboi zein pastelei begiratu ez, baina eurek ni deitzen naute oihuka. Zer demontre? …

Gai librean

2024ko Proam Astronomia Kongresua, Donostian

2024ko Proam Astronomia Kongresua, Donostian

2024/03/01

Azken urteotako aurrerapen teknologikoak eta astronomiazaleen esperientzia handia eta ahalegin nekaezina direla eta, amateurren behaketa gero eta gehiago erabiltzen dira ikerketa zientifikoetan. Profesionalen eta amateurren arteko elkarlan hori bistaratzea eta sustatzea dute helburu Proam Astronomia …

Istorioak

Gisella Perlen bizitza erdiragarria

Gisella Perlen bizitza erdiragarria

2024/03/01

Bi eguneko haurtxoa eskuetan hartu zuen. Epel-epel sentitu zuen. Musu eman zion, goxo, aurpegi leunean. Ilea laztandu zion. Ito egin zuen. Eta errausteko zain zegoen gorpu-pila baten azpian ezkutatu zuen.

Gisella Perl 1907an jaio zen, …

Lekukoak

“Argiaren difrakzio-muga gainditzeak erabat txundituta utzi ninduen”
Javier Aizpurua Iriazabal Fisikaria

“Argiaren difrakzio-muga gainditzeak erabat txundituta utzi ninduen”

2024/03/01

Javier Aizpurua Iriazabal (Donostia, 1971) Donostia International Physics Centerreko ikertzailea eta irakaslea da, eta Nanofotonikaren Teoria Taldearen burua. Bertan, argiaren eta nanoeskalako materiaren arteko elkarrekintza aztertzen du, nanoantena metalikoen erantzun optikoan eta efektu kuantikoetan arreta …

Ekinean

“Helburua da bakterio magnetotaktikoak minbiziaren aurka erabiltzea”
Alicia Gascón Gubieda Biokimikaria

“Helburua da bakterio magnetotaktikoak minbiziaren aurka erabiltzea”

2024/02/02

Alicia Gascón Gubiedak gustura janzten du bata zuria lanerako. Izan ere, lehendik ere imajinatzen zuen bere burua laborategi batean, bata jantzita, eta probetekin eta mikroskopioekin lanean. "Betitik gustatu izan zaizkit biozientziak eta, unibertsitateko ikasketak aukeratzean, …

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila