Albisteak

Kimikako Nobel Saria: Klik kimikaren asmatzaileei eta bizidunetara eraman dutenei aitortza

Kimikako Nobel Saria: Klik kimikaren asmatzaileei eta bizidunetara eraman dutenei aitortza

2022/10/05

Nobel Sarien batzordeak jakinarazi duenez, Saria Carolyn R. Bertozzik, Morten Meldalek eta K. Barry Sharplessek jasoko dute 2022ko Kimikako Nobel Saria, "klik kimika eta kimika bioortogonalaren garapenarengatik". 

Iragarpenean zehaztu dutenez, Sharplessek eta Meldalek kimika …

Albisteak

2022ko Fisikako Nobel saria Alain Aspect, John F. Clauser eta Anton Zeilingerrek jasoko dute

2022ko Fisikako Nobel saria Alain Aspect, John F. Clauser eta Anton Zeilingerrek jasoko dute

2022/10/04

Korapilatze kuantikoa mekanika kuantikoaren oinarrizko fenomeno bat da. Baina eztabaida luzeak izan dira fisikan, benetako fenomenoa ote zen argitu den arte. Hiru saridunek egiaztatu dute korapilatze kuantikoa erreala dela eta, are gehiago, teknologikoki ustiatzeko interes …

Albisteak

Svante Pääbo paleogenetikariak jasoko du Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria

Svante Pääbo paleogenetikariak jasoko du Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria

2022/10/03

Karolinska Institutuak Fisiologia edo Medikuntzako 2022ko Nobel saria Svante Pääbo genetikariari ematea erabaki du, “desagertutako homininoen genomei eta giza eboluzioari buruzko aurkikuntzengatik”.

Päabo paleogenomikaren sortzailetzat jo du Karolinska Institutuak, eta haren lanaren mugarriak azpimarratu …

Albisteak

Lehen ornodun barailadunen fosilik zaharrenak aurkitu dituzte

Lehen ornodun barailadunen fosilik zaharrenak aurkitu dituzte

2022/09/29

Txinako hegoaldean aurkitu duten arrain-fosilen multzo batek lehen ornodun barailadunen dibertsifikazioari buruzko informazio berria eman du. Siluriarraren hasierakoa dira fosilak, 439 eta 436 milioi urte artekoak dira, eta, besteak beste, ezagutzen diren ornodun barailadun zaharrenak …

Albisteak

Asteroide bat bere orbitatik desbideratzen saiatuko da DART

Asteroide bat bere orbitatik desbideratzen saiatuko da DART

2022/09/26

NASAren aurreikuspenak betetzen badira, irailaren 26an 21:14 CET direnean (hau da, irailaren 27ko 01:14etan) DART misioa une kritikoenera iritsiko da. Izan ere, ordu horretan egingo du talka zundak, bere ituaren kontra: Dimorphos asteroidea. Helburua da …

Albisteak

Plastikoek ozeanoa azidifikatzen dute

Plastikoek ozeanoa azidifikatzen dute

2022/09/25

Bartzelonako Itsas Zientzien Institutuko laborategietan egindako ikerketa batek frogatu du plastikoen degradazioak nabarmenki azidifikatu dezakeela itsasoko ura. Erreferentzia gisa, Iraultza Industrialetik hona, ozeanoen pH-a 0,1 unitate azidifikatu da, giza jardueren ondorioz sortutako CO2-a …

Albisteak

Igel ilunek hobeto egin zioten aurre Txernobylgo erradiazioari

Igel ilunek hobeto egin zioten aurre Txernobylgo erradiazioari

2022/09/21

Txernobylgo eremu babestuko igelak ingurukoak baino ilunagoak dira. Izan ere, melaninak erradiaziotik babesten du, eta litekeena da istripua izan zenean, igel ilunek hobeto aurre egin izana erradiazioari, eta horiek ugaritu izana inguru horretan. Horixe iradokitzen …

Albisteak

Saturnoren eraztunak ilargi baten desintegrazioak sortu zituela proposatu dute

Saturnoren eraztunak ilargi baten desintegrazioak sortu zituela proposatu dute

2022/09/20


Saturnoren eraztunen jatorria eta planetaren inklinazioa azaltzeko hipotesi berri bat argitaratu du Science aldizkariak. MIT Massachusetts Teknologia Instututuko astrofisikariek gidatu dute ikerketa, eta, haien arabera, ilargi baten desintegraziotik sortu ziren Saturnoren eraztunak. Gertakari hark …

Albisteak

Egoera zaurgarrian daude hirietako zuhaitzak, klima-larrialdia dela eta

Egoera zaurgarrian daude hirietako zuhaitzak, klima-larrialdia dela eta

2022/09/19

Climate Change aldizkarian argitaratutako ikerketa batek frogatu du hirietako zuhaitz-espezieen bi heren arriskuan daudela, beren tolerantzia klimatikoaren mugetatik kanpo daudelako jada. Munduko 164 hirietako 3.129 zuhaitz-espezie aztertu dituzte, eta ikusi dute % 56 beren tenperatura-margen …

Albisteak

COVID-19aren kudeaketako akatsak salatu eta proposamenak egin ditu aditu-talde batek

COVID-19aren kudeaketako akatsak salatu eta proposamenak egin ditu aditu-talde batek

2022/09/15


Nazioarteko aditu-talde batek The Lancet aldizkarian argitaratu duen txostenaren arabera, COVID-19aren kudeaketa txarraren ondorioz, eragotz zitezkeen milioika heriotza gertatu dira. Mundu osoko eta diziplina desberdinetako (politika publikoak, gobernantza, epidemiologia, txertoak, ekonomia, jasangarritasuna, buruko osasuna…) …

Ikusmiran

Gai librean

Ba al du garunak sexu-orientaziorik?

Ba al du garunak sexu-orientaziorik?

2022/09/08

Ba al dago sexu-orientazioarekin lotutako garuneko eremu espezifikorik? Desberdinak al dira homosexualen, bisexualen eta heterosexualen garunak? 

Neuroirudi-tekniketan oinarritutako ikerketek galdera hauei erantzuten lagun diezagukete, eta, hala, heterosexuala ez den orientazio sexualei lotutako estigma murriztu daiteke. …

Ekinean

"Pausoak eman ahala joan naiz bidea egiten"
María Durán Lázaro Basoetako eta Natura Inguruneko Ingeniaria

"Pausoak eman ahala joan naiz bidea egiten"

2022/09/02

María Durán Lázarok aitortu duenez, txikitatik zuen gustuko natura, baina ez zeukan arrastorik ere zer bidetatik joko zuen ikasketetan eta lanean. "Mediku edo suhiltzaile izango ote zaren galdetzen dizute, baina ez biologo edo baso-ingeniari; beraz, …

Analisiak

Pandemiaren irakaspenak

Pandemiaren irakaspenak

2022/09/01

Gero COVID-19 deitu zitzaion gaitzaren lehen zantzuak 2019aren amaieran hauteman zituzten Txinan. 2020ko urtarrilaren 5ean, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) birus berriari buruzko lehen adierazpena eman zuen argitara. 2020ko urtarrilaren 12an, berriz, birusaren sekuentzia genetikoa argitaratu …

Gai librean

Pixel-erasoak etorkizuneko terrorismo

Pixel-erasoak etorkizuneko terrorismo

2022/09/01

Ilargi bete bakoitzarekin, adimen artifiziala gizakion parte geroz eta garrantzitsuagoa bilakatzen da. Ez dago zalantzarik adimen artifizialak helburu sinesgaitzak bereganatu dituela azken urteetan; aitzitik, sistema adimendun hauek badituzte gizartean plazaratzeko interesa suspertzen ez duten alderdi …

Gai librean

Benetako 5G-rako prestatzen

Benetako 5G-rako prestatzen

2022/09/01

5G-a ari da, pixkanaka, bidea egiten, eta, oraindik benetako 5G-rik ez dugun arren, industrian eta enpresetan teknologia horrek emango dituen aukerak aztertzen eta lantzen ari dira. Bide horretan ikertzen eta enpresei laguntzen ari dira BRTA …

Istorioak

Susan La Flesche: mediku, herriarentzat

Susan La Flesche: mediku, herriarentzat

2022/09/01

Elur-erauntsian zehar zetorren, bi behorrek tiratako zalgurdian, bufalo-larruzko berokian babestuta; gaixo bat artatzera joateko ordu askoko bidaiatik bueltan. Etxera iritsi zenean, atarian zain zuen pertsona-ilara bat; eztulka batzuk, sukartsu besteak, edo minez… denak Sue doktorearen …

Lekukoak

Marta Olazabal Salgado: “Eskari sozialean aldaketa bat egotea nahiko nuke”

Marta Olazabal Salgado: “Eskari sozialean aldaketa bat egotea nahiko nuke”

2022/09/01

Marta Olazabal Salgado (Bilbo, 1981) ikertzailea da Klima Aldaketaren Euskal Zentroan (BC3), eta Egokitzapena Ikerketa Taldeko burua. Duela gutxi, emakume zientzialarien lana eta ibilbidea aitortzeko Ikerbasquek ematen dituen sarietako bat jaso du; zehazki, ikertzaile gazteentzako …

Gai librean

Konposatu fenolikoak eta hesteko mikrobiota

Konposatu fenolikoak eta hesteko mikrobiota

2022/09/01

Azken urteetan, “hesteko mikrobiota” gero eta gehiagotan entzuten den termino bat da, ia ezezaguna den zerbait izatetik artikulu zientifiko eta dibulgazio-artikulu ugariren protagonista izatera pasatu baita. “Konposatu fenoliko”en kasuan, berriz, askoz ere ezagunagoak dira, pertsona …

Gai librean

Orgasmo femeninoaren eboluzioa

Orgasmo femeninoaren eboluzioa

2022/09/01

Historikoki, gure gizartean emakumeen sexualitatea gutxietsia izan da, orgasmo femeninoa orgasmo maskulinoaren azpiproduktu bat dela proposatzeraino. Aldiz, azken urteetako ikerketek nabarmendu dute orgasmoa emakumeen estrategia ebolutiboaren atal garrantzitsu bat dela. Beste diziplina batzuekin batera, psikologia …

Gai librean

Ikusezina ikusarazten: espantsio-mikroskopia

Ikusezina ikusarazten: espantsio-mikroskopia

2022/08/31

Nola behatu daitezke egitura nanoskopikoak milioi bat euro xahutu gabe? Punta-puntako mikroskopia-aurkikuntzak beti egon izan dira unean uneko zientzialari dirudun gutxi batzuen eskura. Horri aurre egiteko asmotan, ez da asko hurrengo hau otu zitzaion zientzialari-talde …

Jarrai iezaguzu

Zu idazle

Zientzia aldizkaria

azken alea
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.