329 2018ko martxoa

Erreportajeak

birusak-ez-dira-beti-etsai

Birusak ez dira beti etsai

Oso txikiak eta oso sinpleak dira, baina gauza harrigarriak egiteko gai dira, eta ez beti txarrerako. Eboluzioaren motorra dira, eta, askotan, ostalariari onurak ematen dizkiete. Birusak hobeto ezagutu ahala konturatzen ari gara gaitzak baino dezente gehiago zor diegula.

Erreportajeak

gure-espeziearen-eboluzioa-ulertzeko-aurkikuntzak-

Gure espeziearen eboluzioa ulertzeko aurkikuntzak, bata bestearen atzetik

Azkenaldian, giza eboluzioa ulertzeko gako berriak azaldu dira: batetik, gizaki modernoa Afrikatik uste zena baino askoz ere lehenago atera zela, eta bestetik, Asia giza eboluzioa ulertzeko ezinbestekoa izan daitekeela.

Lekukoak

gustatuko-litzaidake-aurkitzea-ez-garela-planetako
María Martinón Torres: Paleoantropologoa

"Gustatuko litzaidake aurkitzea ez garela planetako giza espezie bakarra"

Giza eboluzioaren testuinguru berri honetan, irudimenari atea irekitzen dio CENIEH Espainiako Giza Eboluzioaren Ikerketa Zentroko zuzendari berriak.

Analisiak

zientziaren-mugak

Zientziaren mugak

Zientziaren ertzak ukitu nahi izan ditugu. Luzerako emango luke gaiak, baina hitz gutxitan erantzuteko eskatu diegu bi ikertzaile ezagunei: ba al du mugarik zientziak? Bakoitzari zer iradokiko, eta ikuspegi desberdinak eta elkarren osagarriak eman dituzte. Biak, beti ere, zientzia egiteko abiapuntu interesgarriak.

Elkarrizketak

zientziaren-dibulgazioa-industria-farmazeutikoaren
Javier Armentia Fructuoso: Astrofisikaria eta zientziaren dibulgatzailea

“Zientziaren dibulgazioa industria farmazeutikoaren kolaboratzaile izan da ia, txotxongilo bat bezalakoa”

Oso kritiko azaltzen da Armentia zientziak ohikoak dituen jarrera batzuekin. Gardentasuna eskatzen dio eta askotan interesagatik aritzea egotzi dio.

Erreportajeak

ikerketa-klinikoetan-aldaketa-esanguratsuak-egin-d

Ikerketa klinikoetan aldaketa esanguratsuak egin ditu NIHk

Presio akademiko eta sozialek zientzia kaxkarra egitera bultzatzen dutela dio NIHk, eta zientzia irekiaren helburu filosofikoak betetze aldera, aldaketa sakonak iragarri dituzte AEBn. Kalkulatu dute gaur egun ikerketa klinikoen herenak baino gehiagok ez dituztela emaitzak modu egokian argitaratzen.

Istorioak

barbara-mcclintock-artoari-galdezka

Barbara McClintock, artoari galdezka

New York, 1940ko hamarkadaren bukaera. Berrogei urte inguruko emakume batek pixkanaka handitzen ari diren artaburuei begiratzen die, haietan gordetako sekretu guztiak jakin nahiko balitu bezala. Sast! Pilota bat erori da arto artean. Haserretu egin da, eta errieta egin die beisbolean ari diren gazteei. Ez da harritzekoa, arto horrek asko balio du.

Mundu digitala

rcs-berehalako-mezularitzaren-estandar-berria

RCS, berehalako mezularitzaren estandar berria

Hasierako mugikorretan, SMS-zerbitzua erabiltzen zen testuzko mezuak bidaltzeko; gero, Telegram, WhatsApp eta antzekoak agertu ziren. Horiekin mezu laburrak bidali baino askoz gehiago egin daiteke, baina ez dira estandarrak eta ezin dira elkarren artean komunikatu. Orain, Googlek eta telefonia-operadoreek RCS protokoloa sortu dute.

Ekinean

nahiago-nuen-lego-eta-halakoekin-jolastu-panpineki
Irati Jauregi López: Telekomunikazio Ingeniaria

"Uste ez banuen ere, asko gustatzen zait ikertzea"

Telekomunikazioen Liberalizazio Sarietan hirugarren saria jaso zuen 2016an, baina aitortu du inoiz ez zuela uste izan ikerketan lan egin nahiko zuenik. Txikitatik izan du jakin-mina, hori bai: “nahiago nuen lego eta halakoekin jolastu, panpinekin baino”.

Gai librean

ernaldiak-bihotza-sendatuko-balu

Ernaldiak bihotza sendatuko balu?

Eskakizun energetiko handiago baten aurrean, bihotzak lan handiagoa egin behar du, eta horrek badu ondorio bat: estres handiagoa bihotzaren hormetan. Areagotu den lan horrek denboraldi batez badirau, bihotzak mekanismo bat jar dezake martxan: bihotz-hipertrofia. Hain zuzen, ernaldian gertatzen den fenomeno bera.

Gai librean

bizi-ala-afari-izan-guda-akustiko-batean-murgildut

Bizi ala afari izan? Guda akustiko batean murgilduta

Lehoiaren indar paregabea, arranoaren dotorezia, otsoen zuhurtasuna... Betidanik bereganatu dute gure interesa predatzaileen ehiza-moldaerek. Ihesian dabiltzan harrapekinak, ordea, predatzaileen istorio harrigarriak kontatzeko bigarren mailako osagai baino ez dira izaten. Baina predatzaileak goseak amorratzen bizi diren koitaduak besterik ez dira.

Ikusmiran

mira-txikitik

Mira txikitik

Mikroskopioaren miratik begiratzean bistaratzen den mundu ezkutuak, ederra izateaz gain, balio zientifiko handia izaten du askotan. Horixe da Nikon Small World mikroargazkigintza-lehiaketaketaren azken edizioa irabazi zuen argazkiaren kasua: eratina gehiegi ekoizten duen larruazal-zelula bat.

Atarikoa

Gizakia bere sehaskatik kanpora

2018/03/01

“Lurra da gizakiaren sehaska, baina ezin dugu sehaska batean bizi betiko”. Tsiolkovski fisikariaren hitzek inoiz baino indar handiagoa hartu dute 2018an, “Ilargiaren urtea“ izan behar zuen honetan. Bospasei misiok dute Ilargia helburu, eta haietako batek ...

Albisteak

Zientzialarien bigarren ohartarazpena gizateriari: etorkizuna arriskuan jartzen ari gara

2017/11/13

184 herrialdetako 15.000 zientzialarik baino gehiago sinatutako dokumentu bat argitaratu da BioScience aldizkarian, helburu argi batekin: gizateriari ohartaraztea gure jokabidearekin etorkizuna arriskuan jartzen ari garela.

Materia iluna izan liteke Lurrera iristen diren pulsarren jatorria

2017/11/16

Lurrera iristen diren gehiegizko positroien jatorria ez dago pulsarretan, eta, beraz, litekeena da jatorri exotikoagoa izatea, materia iluna, adibidez. Ondorio ...

Eguzki-sisteman sartu den asteroide bat aurkitu dute

2017/11/21

Astronomiaren historian lehenengo aldiz, eguzki-sisteman sartu den asteroide bat aurkitu dute. Orain arte gurean aurkitu izan diren beste kometa eta ...

Tximistek erreakzio nuklearrak eragiten dituztela baieztatu dute

2017/11/22

Tximistek erreakzio nuklear atmosferikoak eragiten dituztela baieztatu dute, Nature aldizkarian argitaratu berri duten lan batean. Eta erreakzio horietan isotopo erradioaktiboak ...

Bakterio erdisintetikoak gai dira proteina ez-naturalak sortzeko

2017/11/29

Kode genetikoa artifizialki hedatuta duten bakterio erdisintetikoak gai dira kode genetiko hori proteinak sortzeko erabiltzeko. Aminoazido ez-naturalak dituzten proteinak sortzen ...

Ben Barres neurozientzialari iraultzailea hil da

2018/01/03

Ben Barres 2017ko abenduren 27an hil zen, 63 urterekin, pankrea-minbiziak jota. Neurozientzialari bikaina, “gliaren gurua” ere deitzen zioten, haren lana ...

Astebeteko tratamendua pilula bakarrean

2018/01/09

Astean behin bakarrik hartuta Giza Immunoeskasiaren Birusaren infekzioari aurre egiteko gai izango den pilula eraginkor bat ari dira garatzen. Egungo ...

Saguzarren garunak beste espeziekideen kokapena nola zehazten duen argitu dute

2018/01/11

Hipokanpoa dugu animaliok gure burua espazioan kokatzeko sistema. GPSaren modura jokatzen du, garunean espazioaren nolabaiteko mapa erregistratuta. Zientzialariek identifikatuta dute ...

Bi faktore neurotrofiko nanoesferetan, tratamendu eraginkorra parkinsonaren kontra

2018/01/15

Faktore neurotrofikoen askapenean oinarritutako estrategia terapeutikoa parkinsonaren sintomak arintzeko eraginkorra dela frogatu dute, EHUren ikerketa batean. Berez, Catalina Requejo Rodr ...

Naturaren ekarpen immaterialak aintzat hartzea proposatu du IPBES plataformak

2018/01/18

Munduak era zabalago batean hauteman behar ditu naturak jendeari egiten dizkion ekarpenak; hori ondorioztatu du IPBES plataformaren ikerketa batek. Biodibertsitatearen ...

Mitokondrioak ez dira guztiz itzaltzen minbizi-zeluletan

2018/01/17

Nazioarteko ikerketa batek lipidoen sintesian parte hartzen duen entzima bat identifikatu berri du, zeina inhibituz gero, saguetan prostatako minbiziaren metastasia ...

Primateak klonatu dituzte lehen aldiz

2018/01/25

Dolly ardia lortzeko erabili zen teknika berberarekin sortutako bi makako aurkeztu berri ditu Txinako Neurozientzien Institutuak. Teknika zelula somatikoen nukleo-transferentzia ...

Europako osasun mentaleko zerbitzuetan giza eskubideak urratzen dira

2018/01/30

Europako Osasun Mentalaren erankundeak egindako txostenaren arabera, Europako osasun-sistemetan urratu egiten dira gaitz mentalak dituzten pazienteen giza eskubideak. Txostenak psikiatria-zerbitzuetako ...

TRAPPIST-1 exoplanetak eguzki-sistemako planeten antzekoak direla baieztatu dute

2018/02/05

Iaz jakin zen TRAPPIST-1 izar nano gorri eta hotzaren inguruan zazpi planeta zeudela, eta haietako batzuk bizigarriak izan zitezkeela aurreikusi ...

Immunitate-sistema zahartzea, adinarekin minbizi gehiago izatearen arrazoia

2018/02/06

Adinarekin nabarmen handitzen da minbizia izateko arriskua, eta hori mutazioak pilatzearen ondorioz gertatzen dela uste bazen ere, arrazoi nagusia beste ...

Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
IRIZAR Koop. Elk.
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
TAJO Group