349 2023ko martxoa

Erreportajeak

fusiora-bidean-pausoz-pauso

Fusiora bidean, pausoz pauso

Joan den abenduan egin zuen eztanda albisteak: fusioerreakzio baten bidez energiairabazia lortu zen, lehenengoz. Baina, zenbaterainokoa izan
zen aurrerapausoa? Eta zenbateraino dago gertuago energia-iturri agorrezin eta garbi horren ametsa?

Elkarrizketak

oroimena-emakumezkoena-da
Lourdes Herrasti Erlogorri: Arkeologoa

“Oroimena emakumezkoena da”

“Memoria eraikitzen, iragana lurpetik ateraz” izenburupean, solasaldi bat izan zuten Lourdes Herrasti Erlogorri arkeologoak eta Ana Galarraga Aiestaranek, “Emakume zientzialarien argitan” zikloaren barruan. Aldizkarian, idatziz jaso dira solasaldi hartako pasarte esanguratsuenak.

Mundu digitala

mycrofteus-euskarazko-bozgorailu-adimenduna

Mycroft.eus: euskarazko bozgorailu adimenduna

Bozgorailu adimendun bat da Mycroft.eus. Eta erraldoi teknologikoek egiten dituztenen bestelako ezaugarriak ditu: euskalduna, software librekoa, pribatutasuna babesten duena, genero-ikuspegia duena, tokiko zerbitzuekin lotua...

Analisiak

nextgeneration-eu-funtsak

NextGeneration EU funtsak

Mirene Begiristain Zubillaga eta Ruth Perez Lázaroren analisia, Next Generation EU funtsei buruz.

Istorioak

in-vitro-ernalketaren-ama

In vitro ernalketaren ama

Miriam Friedman Menkinek lortu zuen, lehenengoz, giza obulu eta espermaozoide bat fusionatzea in vitro.

Lekukoak

ez-dakiguna-zera-da-zertarako-irudikatzen-zituzten
Jesus Altuna Etxabe: Arkeologoa

“Ez dakiguna zera da: zertarako irudikatzen zituzten”

Ekinean

ingurumenean-dugun-eragina-eta-ingurumenak-gugan-d
Jone Iraeta Orbegozo: Ingurumen-psikologoa

"Ingurumenean dugun eragina eta ingurumenak gugan duena ulertzeko"

Ikusmiran

mikroskopiopekoak-partekatzen

Mikroskopiopekoak partekatzen

Nikon Small World 2022 mikroskopio-irudien lehiaketa irabazi zuen geko-enbrioi baten eskuaren irudi honek. Lehiaketa horretako beste irudi batzuk ere jaso ditugu.

Atarikoa

Emakumeak zientzian eta gizartean

2023/03/01

Aldaketaren zenbakia duzu hau, irakurle. Azken urteotan aldizkariaren lemazain izan denak, Aitziber Agirre Ruiz de Arkautek, beste ardura batzuk hartu ditu Elhuyarren, eta eskifaiari egokitu zaio lemari eustea. Azken orrietan duzue Agirreren agurra, baina aldez …

Albisteak

Hiriak berdetzeak diskriminazio soziala areagotzen duela frogatu dute

2023/01/09

Hirietan eremu berdeak sortzean edo zeudenak bere onera ekartzean, ingurua gentrifikatu egiten dela frogatu dute Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan egindako ikerketa …

ExxonMobilen eredu klimatikoek zehaztasunez iragartzen zuten klima-aldaketa, duela 45 urte

2023/01/12

ExxonMobil petrolio-konpainiak 1977tik aurrera garatu zituen eredu klimatikoek zehaztasunez iragartzen zuten berotze globala. Konpainia horren proiekzio klimatikoak kuantitatiboki ebaluatu dituzte …

Basoen galeran nekazaritzak baino eragin handiago du bestelako produktuen nazioarteko merkataritzak

2023/01/23

Ukitu gabeko basoen galtzea, nekazaritzari ez ezik, nekazaritzakoak ez diren produktuen ekoizpenari eta kontsumoari ere zor zaio, hala nola mineralei, …

Aldizkari zientifikoen editore gehienak gizonezkoak dira

2023/01/17

Aldizkari zientifikoetako editoreen %14 baino ez dira emakumezkoak. Bestetik, editoreen % 12k euren lanak argitaratzen dituzte euren aldizkarian. Ondorio horiek …

CRISPR-en hamar urteko garapena eta etorkizunerako aurreikuspenak, argitara

2023/01/20

Science aldizkariak CRISPR edizio genetikoko teknologiari buruzko berrikuspen bat argitaratu du. Teknologia horren garapenean funtsezko rola jokatu duten ikertzaileak dira …

Baleen tamainaren sekretua geneetan dago

2023/01/24

Baleei erraldoi izateko aukera eman dieten lau gene identifikatu dituzte. Ikerketaren emaitzek iradokitzen dutenez, gene horiek, gorputza handitzea eragiteaz gain, …

Giza fetuak erabat esterilak direla berretsi dute

2023/01/26

Haurdunaldia eta giza fetuaren garapena gero eta hobeto ezagutzen bada ere, bada azken aldian eztabaida sortu duen auzi bat: fetua …

Kezka berpiztu du bisoietan izandako hegazti-gripearen agerraldi batek

2023/01/27

2022ko urrian Galiziako bisoi-haztegi batean izandako agerraldi baten ikerketaren emaitzak argitaratu dituzte Eurosurveillance aldizkarian. Haztegian, bisoiak pneumonia-sintomak izaten hasi …

AEBko giza genetikaren elkarteak barkamena eskatu du historian izandako jokabidearengatik

2023/01/30

ASHG AEBko giza genetikaren elkarteak adierazpen bat kaleratu du, barkamena eskatuz historian izandako jokabide diskriminatzaile eta eugenesikoengatik, eta etorkizunean …

Unibertsoko materiaren maparik zehatzena osatu dute

2023/01/31

Unibertsoko materiaren orain arteko maparik zehatzena osatu dute, bi behatokitako datuak konbinatuz. 150 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute azterketan, …

Antzinako Egiptoko baltsamatzaileen substantziak eta metodoak argitu dituzte

2023/02/01

Alemaniako eta Egiptoko ikertzaile-talde batek hildakoak baltsamatzeko aintzinako egiptoarrek erabiltzen zituzten substantziak eta teknikak argitu dituzte, Saqqara hilobiaren momifikazio-areto batean …

Ikatza behar adina murriztea zaila dute mendekotasun handia duten herrialdeek

2023/02/06

Berotze globala 1,5 °C-ra mugatzeko helburua betetzeko, ezinbestekoa da ikatza energia-iturri gisa erabiltzeari uztea, ahalik eta azkarren. IPCC-ren arabera, ikatzaren …

Lezetxikin neandertalak oso berandura arte bizi izan zirela baieztatu dute

2023/02/07

Lezetxiki kobazuloko (Arrasate) giza aztarnak berriro aztertuta, baieztatu dute neandertal gazteenen artean daudela. Zehazki, 32.000-57.000 urte dituztela kalkulatu dute. Diego …

Taldean bizi diren ugaztunak bakartiak baino luzeago bizi dira

2023/02/08

Taldean bizi diren ugaztunak bizitza luzeagoko espezieak direla ondorioztatu du Pekingo ekologia eta kontserbazioko ikerketa-zentro batek, ia mila animalia baino …

Izotz amorfoaren aldaera berri bat sortu dute

2023/02/13

Ur izoztuaren 20 fase kristalino eta izotz amorfoen bi familia ezagutzen zituzten zientzialariek. Lurrean ohikoena fase kristalinoa da, eta, horretan, …

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.