336 2019ko abendua

Erreportajeak

car-immunoterapia-ate-bat-itxaropenera

CAR immunoterapia: ate bat itxaropenera

Azken urte hauetan, bide berriak sortu dira orain arte tratamendurik ez zuten minbiziei aurre egiteko. Horien artean, CAR immunoterapia nabarmentzen da, oso azkar egin duelako ikerketatik aplikaziorako bidea, eta emaitza ikusgarriak ematen ari delako. Izaskun Zeberio Etxetxipiak Donostiako Unibertsitate Ospitalean erabiltzen du tratamendu hori, ondo egokitzen zaien pazienteekin, eta ez du zalantzarik: ate bat ireki die ohiko tratamenduek huts egiten dien kasuei.

Elkarrizketak

naturarekiko-harremana-galtzeak-kalte-egin-dio-giz
Unai Pascual Garcia de Azilu: Ingurumen-ekonomialaria

"Naturarekiko harremana galtzeak kalte egin dio giza ongizateari"

Ekonomialaria da Unai Pascual Garcia de Azilu, baina, hazkunde ekonomiko eta materialetik harago, gizartearen ongizatean du jarria arreta. Giza ongizaterako ezinbestekotzat jotzen du naturarekiko harremana estutzea, eta ikuspegi hori ekonomiaren bihotzean txertatzeko dihardu lanean, buru-belarri.

Analisiak

adimen-artifiziala-jokoan

Adimen artifiziala jokoan

Adimen artifiziala oraindik baten batek urruti senti badezake ere, gure bizitzan txertatuta dago jada. Bada teknologia hori azkarregi garatzen ari dela dionik; aurrez erantzun beharreko galdera asko ikusten dituztenak. Galdera horiei erantzuteko eskatu diegu adimen artifizialaren inguruan lanean ari diren bi adituri: Gorka Azkune Galparsoro, informatikaria eta adimen artifizialeko ikertzailea, eta Helena Matute Greño, adimen artifizialaren psikologia ikertzen duen psikologo esperimentala.

Istorioak

thomas-midgley-berunezko-aurkikuntzak

Thomas Midgley: berunezko aurkikuntzak

1924ko urriaren 23an, osteguna, Ernest Oelgertek lankideei esan zien norbait jarraika zebilkiola. Ostiralean, lantegian zehar korrika ikusi zuten, “hiru batera datozkit gainera!” oihuka. Ospitalera eraman zuten. Hurrengo egunean hil zen. Ordurako beste lau lankide ere ospitalean zeuden. “Gas arraro batek bat hil eta lau zoratu ditu”, zioen, astelehenean, The New York Times-eko lerroburuak.

Lekukoak

ruth-lazkoz-saez-momentuz-misterioak-jarraitzen-du
Ruth Lazkoz Saez: Astrofisikaria

“Momentuz, misterioak jarraitzen du”

Ruth Lazkoz Saez (Bilbo, 1971) EHUko Fisika Teorikoa eta Zientziaren Historia saileko irakaslea eta ikertzailea da, eta, uztailetik, baita Espainiako Erlatibitate eta Grabitazioaren Elkarteko lehendakaria ere (SEGRE). Besteak beste, unibertsoaren hedapena ulertu nahian dabil ikertzen.

Mundu digitala

doh-webean-pribatutasuna-bermatzeko-azken-pausoa

DoH, webean pribatutasuna bermatzeko azken pausoa

Webeko jardueretan erabiltzaileon pribatutasuna eta segurtasuna bermatzeko helburuarekin, hainbat aldaketa egin dituzte azken urteetan sareko agente garrantzitsuenek. Bide horretan ematen ari den azken pausoa da konfidentzialtasuna ezartzea DNS sistemak egiten dituen eskaeretan ere; eskaerak HTTPS protokolo seguruaren bidez egin daitezen bultzatzen da, DoH deitu duten teknologiaren bidez.

Gai librean

noetherren-teoremarik-politena

Noetherren teoremarik politena

Matematikariek Noetherren teorema bat baino gehiago ezagutzen dute. Izan ere, matematikarien familia ospetsu batek darama Noether abizena. Baina, denen artean, badago Noetherren teorema bereziki polit bat. Emmy Noetherrena da. 1882an jaio zen Alemanian Amalie Emmy Noether. Askoren ustez, historiako emakume matematikaririk handiena izan da. 

Gai librean

pirinioetako-muturluzearen-ekologia-eta-emari-ekol

Pirinioetako muturluzearen ekologia eta emari ekologikoen berrikuspena

Askorentzat ezezaguna izan arren, Euskal Herriko erreka garbietako harribitxietako bat dugu Pirinioetako muturluzea. Atzerakada nabarmena ari da izaten bere banaketa-eremu osoan, eta kudeaketa eraginkor baten beharra du: muturluzearen beharrizan ekologikoak bermatzeko ur-lasterren alde egin eta emari ekologikoak berrikusi behar dira.

Gai librean

nanomedikamentuak-bularreko-minbiziaren-tratamendu

Nanomedikamentuak bularreko minbiziaren tratamendu gisa

Bularreko minbiziaren etorkizuneko tratamenduaz ari garenean, medikamentu pertsonalizatuetan pentsatu behar dugu. Gaur egungo terapien toxikotasuna murriztu eta eraginkortasuna areagotzeko, behar den farmakoa behar den tokian eta kontzentrazioan administratzeko gai diren aliatu oso preziatu batzuk azaldu dira agertokian: nanomedikamentuak.

Gai librean

generoak-bereizteko-joera-adimen-artifizialean

Generoak bereizteko joera adimen artifizialean

Bi robot adimendun horien artean, zein da mutil ala zein neska? Baina, zertaz ari gara? Nola da posible adimen artifizialak generoak bereizteko joera izatea? Makinek ez dute generorik, ez da hala?

Ikusmiran

basabizitza-eder-eta-gordin

Basabizitza, eder eta gordin

Qinghai-Tibet lautadan, marmota honek hibernatzeari utzi berri zion azeri tibetarrarekin topo egin zuenean. Erasoaren unean ageri dira harrapakaria hortzak erakusten eta harrapakinaren ikara, bizitzaren eta heriotzaren indarra bien aurpegietan.

Atarikoa

Gure gizarte-eredua krisian?

2019/12/01

Azkenaldian, inoiz baino argiago gelditzen ari da ingurumen-krisialdi orokor batean gaudela: klimarekin, energiarekin eta ekologiarekin lotutako krisialdian bai, behinik behin. Nabari da aldaketa baten beharra, baina gure gizarte-eredua eta gure kontsumo-eredua hain errotuak ditugunez, zaila ...

Albisteak

Esne-hondarrak aurkitu dituzte historiaurreko biberoiak izan zitezkeenetan

2019/09/25

Neolito garaiko zeramikazko ontzi txikiak aurkitu izan dira, likidoak isurtzeko balio zezakeen tutu edo mutur bat dutenak. Zaharrenak duela 5 ...

Lur azpiko urak egoera larrian egongo dira 2050rako

2019/10/02

Nature aldizkariak argitaratu duen ikerketa baten arabera, lur azpiko uren egoera kritikoa da jada, eta 2050erako larria izan daiteke. Gizakiok ...

Animalia basatien salerosketa uste zena baino handiagoa da

2019/10/03

Azken kalkuluek agerian utzi dutenez, munduko ugaztunen bost espezietik ia bat saldu eta eros daiteke bizitza basatiaren merkatuan. Alegia, orain ...

Gizakiak eboluzioan galdutako muskuluak enbrioietan ikusi dituzte

2019/10/01

Beste ugaztun batzuek bai, baina pertsonok ez ditugun muskulu batzuk giza enbrioietan garatu eta gero desagertu egiten direla aurkitu dute ...

Medikuntzako Nobel saria, zelulak oxigeno-erabilgarritasunari nola egokitzen diren argitu dutenentzat

2019/10/07

William G. Kaelin, Sir Peter J. Ratcliffe eta Gregg L. Semenzak jasoko dute Fisiologia edo Medikuntzako Nobel saria, oxigeno-mailaren aldaketara egokitzeaz arduratzen den makinaria molekularraren geneak identifikatzeagatik.

Hogei ilargi gehiago aurkitu dituzte Saturnoren inguruan

2019/10/10

Subaru teleskopioaren bitartez (Mauna Kea, Hawaii), orain arte ezagutzen ez ziren beste hogei ilargi aurkitu dituzte Saturnoren inguruan. Horri esker ...

Fisikako Nobel saria, unibertsoaren eboluzioa ulertzeko ekarpenei eta lehen exoplaneten aurkikuntzari

2019/10/08

Aurtengo Fisikako Nobel saria kosmosari buruz zeuden ideiak aldarazi zituzten hiru ikertzailerentzat izango da. Sariaren erdia James Peeblesentzat izango da ...

Kimikako Nobel saria, litio-ioizko bateriak garatu zituztenentzat

2019/10/09

Stanley Whittingham, John Goodenough eta Akira Yoshino ikertzaileek jasoko dute 2019ko Kimikako Nobel saria, litio-ioizko bateriak garatzeagatik. Nobel Fundazioak aditzera ...

Zebra-itxurako marrak, intsektuekiko babes

2019/10/15

Ikertzaileek zenbait hipotesi proposatu izan dute zebren marren funtzioa azaltzeko. Besteak beste, kamuflatzeko, beroari aurre egiteko eta intsektuak uxatzeko balio ...

Antisorgailuak, klima-larrialdiari aurre egiteko

2019/10/16

MJ Sexual & Reproductive Health aldizkariak munduko gainpopulazioaren auzia jarri du mahai-gainean. Klima-larrialdiari aurre egiteko estrategiak garatzen direnean, antisorgailuen erabilera aintzat ...

Diferentzia sozioekonomikoen isla hondakin-uretan

2019/10/21

Australian egindako ikerketa batek agerian utzi du hondakin-uretako substantzia kimikoek eta dietaren adierazleek lotura zuzena dutela maila sozioekonomikoarekin. Astebetez sei ...

Ekaitz-sistema konplexuak behatu dituzte Saturnon

2019/10/22

Saturnoko hainbat ekaitz polar aztertu ditu EHUko planetologiako lantaldeak, Agustín Sánchez Lavega irakasleak zuzenduta. 2018an gertatu ziren ekaitz ...

Prime edizioa, gene-ediziorako teknika berria

2019/10/23

Nature aldizkariak oihartzun handia izan duen ikerketa bat argitaratu du: gene-ediziorako sistema berri eta eraginkorra diseinatu du David Liu Harvard ...

Kostaldearen zaurgarritasuna bisualizatzeko erreminta sortu dute

2019/10/31

Munduko kostaldea uste zena baino hiru aldiz zaurgarriagoa da, klima-larrialdiaren ondorioz itsas mailak izan dezakeen igoerari eta kostako uholdeei erreparatzen ...

"Voyager 2" izarrarteko espazioan sartu zeneko datuak argitaratu dituzte

2019/11/04

1977an jaurti zutenetik, 18.000 milioi km-ko bidaia egin du jada Voyager 2 espazio-ontziak. Datuek erakutsi dute duela urtebete atera ...

Margarita Salas Falgueras biokimikari aitzindaria hil da

2019/11/07

Margarita Salas Falgueras biokimikaria hil da, 80 urterekin. Espainia basamortu zientifikoa zenean, phi29 fagoa ikertzen hasi zen, eta, hortik abiatuta ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.