332 2018ko azaroa

Erreportajeak

Nobel sariak auzitan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Donna Stricklandek harrituta jaso zuen Nobel sarien ordezkariaren deia. Ezin zuen sinetsi, eta are sinesgaitzagoa egiten zitzaion Fisikako Nobel saria ...

Gure bazterretako fosilak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Lanbroak ezkutatutako bazterrak maite ditu poetak. Lurpean ezkutatutako fosilak, paleontologoak. Eta gainerakook ere maiteko genituzke, agian, hobeto ezagutuko bagenitu, agian ...

1918ko pandemia: ehun urteko itzala, lausoagoa gaur

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Duela 13 urte, ikertzaile-talde batek Influenzavirus bat berpiztu zuen; zehazki, 1918ko gripe-pandemia eragin zuena. Batzuek bioterrorismoaren mamua haizatu zuten arren ...

Elkarrizketak

Amaia Zurutuza Elorza Grapheneako zuzendari zientifikoa

“Espero dut grafenoaren aplikazioak merkatuan egotea gizarteak interesa galdu aurretik”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Material bidimentsionalen aroa iritsi da teknologian. Grafenoa izan zen aurkitzen lehenengoa, baina horrek mundu berri baterako ateak ireki besterik ez ...

Analisiak

Ikerketa eta berrikuntza arduratsua

Rosina Malagrida - IrsiCaixako Osasunaren arloko Living Lab-aren arduraduna
Andoni Eizagirre - Mondragon Unibertsitateko ikertzailea

Zientzia Irekiaren eta RRIaren inguruko jardunaldiak antolatu ditu Elhuyarrek udazken honetan, eta han izandako bi ikertzaileren hausnarketak jaso ditugu. Zientzia ...

Mundu digitala

Ada Lovelace, ordenagailuen eta adimen artifizialaren aitzindari

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Ordenagailuen eta adimen artifizialaren garapena II. Mundu Gerraren inguruan hasi zen, Alan Turingenen eta beste batzuen eskutik. Alabaina, ehun urte ...

Lekukoak

Jon Zarate Sesma: “Zientziarako grina kutsatu zigun irakasleak eragin handia izan du nigan”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Lekeition jaioa, 1979an. Farmazian doktorea da, eta Farmazia eta Elikagaien Zientziak saileko irakasle agregatua. 2011tik 2014ra Ekaia EHUko Zientzia eta ...

Istorioak

Karl von Frisch erleekin dantzan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Munich, 1941aren hasiera. Unibertsitatetik zetorren gutun hura ikusi orduko, susmo txarra hartu zion. “...alde egitera behartzen zaitugu, 1937ko legearen arabera ...

Ekinean

Ainhoa Magrach González Ekologoa

“Txikitan National Geographicen ikusitakoa aurrez aurre ezagutzeko aukera izan dut”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ainhoa Magrach Gonzálezek National Geographic aldizkariari zor dio naturarekiko maitasuna eta esploratzeko grina. Haren esanean, familian ez zegoen ikertzailerik ...

Atarikoa

Euskal kazetaritzaren 10 mugarri

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Rikardo Arregi Kazetaritza Sariek 30 urte bete dituzte aurten, eta zerbait oso berezia egin nahi izan dute antolatzaileek: euskal kazetaritzan ...

Gai librean

Konposite magnetoelektrikoetan oinarritutako energia-metagailu berriak

Lasheras Aransay, Andoni - Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle atxikia Fisika Aplikatua I Sailean
Gutiérrez Etxebarria, Jon - Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea Elektrizitatea eta Elektronika Sailean

Gaur egungo gizarteak eskatzen du energia-kontsumo baxuko dispositibo gero eta txikiago eta erabilgarriagoak erabiltzea. Konposite magnetoelektrikoak, zeinak gai baitira eremu ...

Zenbakien hizkuntza

Azkune Galparsoro, Gorka - Ikertzailea eta irakaslea

Zientziak eta letrak. Zenbakiak eta hitzak. Bi mundu bereizi balira bezala aurkeztu izan zaizkigu ia beti. Elkarrekin dantza egin nahi ...

Fosil kosmikoak

Lizarraga Olano, Joanes - EHUko kosmologoa

Unibertsoa misterioz beteriko gunea da, eta, agian, horregatik liluratzen gaitu hainbeste. Mendeetan sakontasun eta ekinbide handienez aztertu izan den arren ...

Albisteak

Asteroide batean bi ibilgailu jarri ditu Japoniako espazio-agentziak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Irailaren 21ean, JAXA Japoniako espazio-agentziaren Hayabusa2 espazio-ontziak MINERVA-II1 ibilgailu-parea askatu zuen, Ryugu asteroidetik 55 metrora. Hasieran haien seinalea galdu bazuten ...

Irakurketaren funtsezko garun-egiturak eta funtzioak argitu dituzte

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Neurozientzialariek lehendik ezagutzen zuten irakurketarekin lotutako eremu nagusia, informazioa sartzeko erabiltzen dena, baina ez zegoen garbi haren egitura eta funtzionamendua ...

Mitosiaren proteinen atlas dinamikoa argitaratu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Zelula banatzeko prozesuan parte hartzen duten proteinen lehen atlas dinamikoa osatu dute. Biologia Molekularreko Europako Laborategian egin dute, eta ikertzaile ...

Dickinsonia animalia zaharrenetakoa dela baieztatu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Zientzialariek orain arte ez dute garbi izan zer eratako biziduna zen Dickinsonia. Ediacara periodoko fosil obalatu batzuei deitzen zaie horrela ...

Sandalo-lurrinak ilea haztea eragiten du

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Usaimen-errezeptore batek ilearen hazkuntza erregulatzen duela aurkitu dute. Laborategian giza buru-azalarekin egindako esperimentuetan, ikusi dute sandalo-lurrinak ilea haztea eragiten duela ...

Sardiniarrak genetikoki populazio bereizia direla berretsi dute

Elhuyar Zientzia -

Sardiniarrek eta euskaldunek jatorri neolitiko aurre-indoeuroparra partekatzen dutela iradokitzen du Nature Genetics aldizkariak argitaratutako ikerketa batek. Europako populazioaren inguruko hipotesi ...

Allisonek eta Honjok jasoko dute Medikuntzako Nobela, minbiziari aurre egiteko kontrol-postuaren immunoterapiari bidea irekitzeagatik

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

James P. Allison eta Tasuku Honjo ikertzaileek jasoko dute Fisiologia edo Medikuntzako Nobel saria, minbizia tratatzeko bide berri bat aurkitzeagatik ...

Fisikako Nobel saria, laserraren fisikan ekarpen iraultzaileak egin zituztenentzat

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Arthur Ashkin, Gerard Mourou eta Donna Strickland ikertzaileek jasoko dute 2018ko Fisikako Nobel saria, “laserraren fisikan egindako ekarpen iraultzaileengatik”. Nobel ...

2018ko Kimikako Nobel saria, proteinen eboluzioaren ahalmena hobetu dutenentzat

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Kimikako Nobel saria Frances Arnold-ek, George Smith-ek eta Gregory Winter-ek jasoko dute aurtengoan; lehenengoak entzimen eboluzio gidatua garatzeagatik, eta beste ...

Klimak eragin apala izan zuen eremu kantauriarrean, azken neandertalen eta lehen sapiensen garaian

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Neandertalen galera azaltzeko faktoreen artean, askotan aipatzen da klima. Izan ere, Erdi eta Goi Paleolitoan, Homo sapiens espeziea Europan hedatzearekin ...

Jaio aurretik CRISPR erabilita, gaixotasun genetiko bat garatzea eragotzi dute saguetan

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gizakietan jaio aurretik geneak editatzea debekatuta badago ere, saguekin saiakera ugari egiten ari dira zientzialariak, eta, lehenengo aldiz, jaio aurretik ...

Epaileek karbonoaren isuriak % 25 murriztera behartu dute Herbehereetako Gobernua

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Epaitegiek behartu egin dute Herbehereetako Gobernua 2020rako CO2-aren isuriak % 25 murriztera. Urgenda Fundazioak eta 900 herritarrek auzia jarri ...

Sexu bereko saguetatik kumeak sortu dituzte

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Lehenengo aldiz, eta ugalketa sexualaren arauak hautsita, sexu bereko bi gurasoren kumeak sortzea lortu dute, saguetan. Ingeniaritza genetikoa erabili behar ...

Gero eta ikerketa gehiagok erakusten du herpes birusa alzheimerraren arrisku-faktorea dela

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Azken urteotan, hainbat ikerketak frogatu dute badagoela erlazioa herpes birusaren eta alzheimerraren artean. Alabaina, hain birus ohikoa denez (ezpainetako herpesa ...

Elhuyar aldizkaria, euskarazko kazetaritzaren 10 mugarrietako bat, Rikardo Arregi Kazetaritza Sarietan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Berezia izan da Rikardo Arregi Kazetaritza Sarien aurtengo ekitaldia. Hain zuzen, 30 urte egin ditu, eta, urtemuga ospatzeko, euskarazko kazetaritzan ...

Neandertalen toraxak forma desberdina zuen gurearekiko

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Neandertal heldu baten toraxa birtualki berreraikita, ondorioztatu dute sapiensen toraxaren antzeko tamaina zuela, baina forma desberdina. Hori ikusita, ikertzaileek iradoki ...

Bergara, Zientziaren Leku Historikoa

Elhuyar Zientzia -

Bergara Zientziaren Leku Historiko izendatu du Europako Fisika Elkarteak. Izan ere, Bergarako Seminarioan aurkitu zuten Juan Jose eta Fausto Elhuyar ...

Merkuriorako bidean da BepiColombo

Elhuyar Zientzia -

Urriaren 20an abiatu zen BepiColombo ontzia Merkuriorantz, bi orbitatzailekin: Europako Espazio Agentziaren (ESA) Orbitatzaile Planetarioa, eta Japoniako Espazio Agentziaren (JAXA ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
IRIZAR Koop. Elk.
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
TAJO Group