2172006(e)ko otsaila

Erreportajeak

Arropa, lehen babesa

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Bistakoa da: nudismoa ez dago modan. Normala ere bada, arropak hotzetik, euritik, eguzkitik, intsektuetatik eta beste hainbat eragiletatik babesten baikaitu ...

Ideogramak eta piktogramak

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Txina da eredu. Han letrarik gabe idazten dute; karaktere-mota asko erabiltzen dituzte, ordea, ideiak eta kontzeptuak marrazteko, eta, beraz, zeinu ...

Abeltzaintza ekologikoa, inguruarekin bat

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Euskal Herrian, abeltzaintza ekologikoa ez da nekazaritza ekologikoa bezain ezaguna. Dena dela, gero eta baserritar gehiagok aukeratzen dute abeltzaintza-mota hori ...

Gesaltza Añana, beltzetik zurirako bidean

Kortabarria Olabarria, Beñardo - Elhuyar Zientzia

Paraje bakartiak, berdeak negu-udaberrian eta ez horrenbeste uda-udazkenean. Mendi ez oso altuz inguratutako bailaratxoak, herri txikiak -historikoak asko-, eta errepide ...

Gehiegizko kiloak

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Gizentasunaren jatorria izan daiteke genetikoa, baina, normalean, kaloriak hartzearen eta galtzearen arteko desorekaren ondorio izaten da gehiegizko pisua. Azken urte ...

Venus Express: Europatik Artizarrera

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Eguzkiaren eta Ilargiaren ondoren, zeruko argirik dirdiratsuena da Artizarra. Hori dela eta, antzinatik ezagutzen da; baina horrek ez du esan ...

Gantzaren zaporea

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Zer duzu nahiago, janari gozoa ala gazia, koipetsua ala urtsua? Batzuetan, osasunean duten eraginaren arabera aukeratzen ditugu janariak; baina, beste ...

Ezagutu beharreko botila gorria

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Badakizu zer egin behar den lantokiko ordenagailuak su hartzen badu, zaborrera botatako papera erretzen hasten bada edo sukaldean ari zarela ...

Bereizmen handiko irudiak abiadura handian

Imaz Amiano, Eneko - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Zorionez edo zoritxarrez, gaur egun, irudiaren munduan bizi gara: iragarkiak, telebista, argazki- eta bideo-kamerak, ordenagailuko irudiak, segurtasun-kamerak... irudi eta kamerak ...

Gaixotasun erreumatikorik ohikoenak

Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea

Biztanleriaren ia % 14k gaixotasun erreumatikoren bat edo beste jasaten du, esaterako, artritisa edo artrosia. Asaldura horiek kronikoak eta endekapenezkoak dira ...

Elkarrizketak

Dudley Herschbach: "Zientzia irakastea, berez, ez da gogorra; benetan ondo egitea da gogorra"

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

San Josen (Kalifornia) jaio zen 1932an. Matematikako, Fisikako eta Kimikako ikasketak egin ditu, eta 1986an Kimikako Nobel saria irabazi zuen ...

Albisteak

New Horizons Plutonerako bidean da

Elhuyar Zientzia -

Bi egunetan jaurtiketa atzeratu eta gero, Urtarrilaren 18an jarri zuten espaziorako bidean New Horizons zunda Floridako Cañaberal lurmuturretik. NASAren misio ...

Zulo beltz batetik gertu

Elhuyar Zientzia -

Astronomoek ez dute inoiz ikusi zulo beltzik, baina badakite galaxia espiralen zentroetan daudela, eta inguruko izarrek isuritako guztia 'jaten' dutela ...

2005eko klimaren datuak eskura

Elhuyar Zientzia -

2005 urteko klimari buruzko hainbat datu plazaratu dituzte Ingalaterrako ikertzaile batzuek. Haiek bildutako datuen arabera, Ipar hemisferioan 2005a izan da ...

Asma baduzu, agian ESAk mezu bat bidaliko dizu

Elhuyar Zientzia -

Europako Espazio Agentzia zerbitzu bat ari da probatzen asma edo arnas aparatuko arazoak dituzten pertsonei laguntzeko. Pertsona horiengan eragin handia ...

Chlamydia-k gantza maite du

Elhuyar Zientzia -

Sexu bidez transmititzen den bakterio batek ugaltzeko zer estrategia erabiltzen duen aztertu dute ikertzaileek, eta bakterioak zirkulazio-aparatuko arazoekin duen lotura ...

Feniziarren portuak hirien azpian

Elhuyar Zientzia -

Sidon eta Tyros hirietako antzinako portuak non zeuden aurkitu dute: gaur egun hirigunea dagoen azpian. Libanoko bi hiri horiek merkataritza-portu ...

Robotiker-Tecnaliak bost laborategi berri ireki ditu

Elhuyar Zientzia -

Robotiker-Tecnalia zentro teknologikoak 500 metro koadro baino gehiago egokitu eta berritu ditu bost laborategi martxan jartzeko. Laborategi horietan, ingurune adimena ...

Laser eraginkorragoak

Elhuyar Zientzia -

Nafarroako Unibertsitateko irakasle-talde batek kristal fotonikoen prestaketan eta karakterizazioan dihardu. Material horiek hainbat erabileratarako propietate optikoak dituzte. Horiei esker, ...

Barraskilo robotikoa

Elhuyar Zientzia -

MIT Masachusettseko Teknologia Institutuan barraskiloaren mugimendua imitatzen duen robota garatu dute. Robota gai da hormak igotzeko eta sabaian itsatsita gelditzeko ...

Hamar urtean, etengabe hazten

Elhuyar Zientzia -

ISAAA bioteknologiak nekazaritzan duen aplikazioez arduratzen da, eta, urtero bezala, aurten ere kaleratu du ekoizpen transgenikoen gaineko txostena. Aurkeztutako datuen ...

Aurora borealak X izpiz

Elhuyar Zientzia -

X izpietan ere ikusten dira aurorak. Chandra X izpien teleskopioa baliatuta, Ipar poloaren gaineko zerua aztertu zuten iaz lau hilabetez ...

Bizirik irauteko argia baliatzen duten bakterioak

Elhuyar Zientzia -

Ozeanoetan ugarien dauden bakterioek Eguzkiaren argia xurgatzeko aukera ematen dieten gene bat daukate, eta, ondorioz, karbonoa xurgatzeaz aparteko moduak dituzte ...

Haurdun geratzeko luze joz gero, mutila etorriko da

Elhuyar Zientzia -

Haurdun geratzeak zenbat eta luzeago jo, orduan eta aukera handiagoa omen dago jaioko den haurra mutila izateko, British Medical Journal ...

Exoplanetak garbiago ikusteko bortize optiko bat

Elhuyar Zientzia -

Ez da erraza exoplaneta bat garbi ikustea; izan ere, orbitatzen duen izarraren argiak estali egiten du, nolabait, eta teleskopio onenekin ...

Stardust itzuli da etxera

Elhuyar Zientzia -

Wild 2 kometaren inguruko partikula-laginak hartuta, Lurrera itzuli da Stardust misioko kapsula. Orain, aerogel batean jaso dituen partikulak NASAren laborategi ...

Fotosintesia biziaren hastapenetan

Elhuyar Zientzia -

Standford Unibertsitateko geologoek ondorioztatu dute bakterioek ez zutela fotosintesia gaur egun bezala egiten duela 3.000 milioi urte inguru. Hegoafrikar ...

Argi koherentea lortu dute gatzetik

Elhuyar Zientzia -

Argi koherentea sortzeko modu berri bat aurkitu dute Estatu Batuetako Livermore laborategian: sukaldeko gatz arrunta talka-uhinekin bonbardatuta lortu dute fisikariek ...

Erabakia, begi-kolpez

Elhuyar Zientzia -

Itxurak garrantzia du, baita web guneak bilatzen ari garenean ere. Inork ez du hori zalantzan jartzen. Kanadako Carleton Unibertsitateko ikertzaileek ...

Beherakoen aurkako txertoa. Oraingoan bai?

Elhuyar Zientzia -

Zientzialariek 30 urte daramatzate errotabirusen aurkako txerto eraginkorra lortu nahian. Birus horiek beherako larriak, eta, ondorioz, deshidratazioa eragiten dute; horren ...

Maiek uste zen baino lehenago idazten zuten

Elhuyar Zientzia -

Las Pinturas izeneko maien piramidea 2005ean aurkitu zuten Guatemalan. Eta egitura hartan hieroglifiko batzuk aurkitu dituzte; duela 2.500 urtekoak ...

Zalaparta, susmoak, epaia

Elhuyar Zientzia -

Joan den urtea zalaparta handiz bukatu zen. Hwang Woo-suk ikertzaileari buruzko errezelo handiak zeuden, eta Seulgo Unibertsitateak hark egindako lanak ...

Zahartuta ere gihartsu

Elhuyar Zientzia -

Zahartu ahala, muskulatura gutxitu egiten da. Prozesu horri aurre egiteko sekretua leuzina gehiago hartzea izan daiteke, Auvergne-ko Giza Nutrizioaren Ikerketa ...

EFDA-JET fusio-erreaktoreko elikatze-iturriak Lasarten egingo dira

Elhuyar Zientzia -

Europako Batzordeak, EDFAren aginduz (European Fusion Development Agreement), lau elikatze-iturri diseinatu, eraiki eta instalatzeko kontratatu du Lasarteko JEMA enpresa. Elikatze-iturri ...

Interneteko bilatzaileak ez dira zitalak

Elhuyar Zientzia -

Internet-erabiltzaile askoren esanetan, bilatzaileek web orri ezagunak are ezagunago bilakatzen dituzte, beste web orri berriagoen kaltetan. Uste hori funts gabea ...

Atmosferarik ez Plutonen ilargian

Elhuyar Zientzia -

Izar bat planeta baten atzean desagertzen ikusten den unean, informazio asko eskuratzen dute astronomoek. Planetaren mugan dagoenean, izarraren argia aldatu ...

Azkarren biratzen duen izarra

Elhuyar Zientzia -

Pulsar baten inoizko errotazio-abiadura handiena detektatu dute. Pulsar honek, Terzan 5 izar-multzoko neutroi-izarretako batek, 716 bira egiten ditu segundoko. Pulsarrak ...

Belarria, arnasteko jaioa

Elhuyar Zientzia -

Hainbat adituk uste du belarriak arnasketa-aparatuko hodi batetik eboluzionatu zuela; bada, batetik besterako trantsizioaren arrastoa aurkitu omen dute arrain-fosil batean ...

Zelula-zorrotadak, orratzaren muturra baino estuagoak

Elhuyar Zientzia -

Zelula-zorrotaden tamaina injektatzeko erabiltzen den orratzaren muturraren diametroa izan ohi da. Bada, oztopo hori gainditu dute. Zorrotada elektrodinamiko izena du ...

Interneten edukiak zabaltzeko eredu berria

Elhuyar Zientzia -

EHUko María Victoria Higuero Aperribaik Interneten edukiak zabaltzeko eredu berri bat diseinatu du, berme eta eskubide guztiak errespetatuz -egileari dagozkion ...

Ezker edo eskuin, kolorea desberdin

Elhuyar Zientzia -

Kolore bat ezkerrean edo eskuinean ikusi, desberdin hautematen dela ikusi dute Kaliforniako Unibertsitateko adituek. Ondorio horretara iristeko, kolorearen pertzepzioa hizkuntzarekin ...

Elhuyarren berriak

Taula periodiko gaurkotua

Lasa Iglesias, Aitziber - STEAM Hezkuntza arloko arduraduna

1984. urtean argitaratu zuen Elhuyarrek elementuen taula periodikoaren horma-irudia, Elkar argitaletxearekin batera. Haren ondoren, 1999an, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak eta EHUk ...

Jakintza hedatuz

Ibaiak: ura eta sedimentuak

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Ibai nagusien iturburuan hainbat errekatxo egoten dira. Txikienen ura batu, eta, azkenean, ibai zabala sortzen da mendian behera. Baina ura ...

Zientziaren efemeridea

Nylona, zuntz sintetikoen aitzindari

Belaustegi Irazabal, Ainara - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

1935eko otsailaren 28an lortu zuen Carothers-en lantaldeak 6,6 poliamida egitea. Hura zen gerora nylon izenez merkaturatuko zen lehen zuntz ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.