2102005(e)ko ekaina

Erreportajeak

Atmosfera, planeten azala

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Atmosfera Lurra inguratzen duen gasezko geruza da. Baina beste planeta batzuek ere badituzte gas-geruzak —atmosferak, alegia—, eta satelite batzuek ere ...

Etenik gabeko bilakaera

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Hasiera-hasieran, Lur planeta ez omen zen batere toki egokia bizitzeko, inolaz ere ez. Bizia sortu da, ordea, era batera baino ...

Estalki babeslea

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ebakuntza-gelak, laborategiko mahaiak eta ur-ontzietako ura esterilizatzeko, izpi ultramoreak erabiltzen dira. Izan ere, izpiok mutazio hilgarriak eragiten dituzte mikroorganismoen DNAn ...

Oxigenoa ingurunetik zeluletara

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Atmosferaren eta bizidun guztien artean gertatzen den elkarrekintza garrantzitsuenetako bat, bizidunentzat bederen, gasen trukea da; arnasketa, alegia. Arnasketa hori, baina ...

Aireak pisatu egiten du!

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Eseri, ez zaitez nekatu. Gainean airearen pisua daramazu. Gau eta egun; astegunetan nahiz asteburuan. Atmosfera ezin da jaso kaxa baten ...

Zerura joan nahi dut

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Hegan egiteko ahalmenak betidanik liluratu du gizakia. Oinak lurretik altxatu eta erortzen ikusi behar ez izatea askoren ametsa izan da ...

Zer eguraldi egingo du bihar?

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Biharamuneko planak egin edo, gutxienez, zer jantzi erabakitzeko, guztiok jakin nahi izaten dugu eguraldiaren iragarpena. Telebistara, irratira, Internetera edo egunkarietara ...

Non dago Ipar poloa?

Imaz Amiano, Eneko - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Ipar poloa Lurrean iparralderen dagoen puntua dela esango genuke, asko pentsatu gabe. Ez da hain sinplea, ordea. Ekainaren 1ean Ipar ...

Txokolateari buruzko mitoak

Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea

Historiaren hasierako garai haietatik gaurko egunetaraino, txokolateari buruzko uste eta ideia faltsuak pilatuz joan dira: gaixotasunak eragiten ditu zenbaiten ustez ...

Albisteak

Osasun-azterketarik handiena

Elhuyar Zientzia -

Orain artekoan denik eta osasun-azterketa handiena egitea proposatu du AEBetako ikertzaile batek. Proiektu honetan, Asiako milioi bat lagunetik gora aztertzea ...

Peter D. Lax, aurtengo Abel sariduna

Elhuyar Zientzia -

Peter D. Lax matematikari estatubatuarrari eman diote 2005eko Abel saria, matematikariek jaso dezaketen saririk ospetsuena.

Itsaslasterra klimari egokitzen zaio

Elhuyar Zientzia -

Antzinako klimaren erregistroei begiratuta, ikusi dute Ipar hemisferioko klima-aldaketei egokitzen zitzaiola Atlantikoko itsaslasterra, Hego hemisferiotik iparraldera doan ur-kantitatearen bidez.

Bizkarrean radarra daramala

Elhuyar Zientzia -

Tximeleten joan-etorriei jarraitzeko radar txiki batzuk erabili dituzte Erresuma Batuko ikertzaile batzuek.

Transistorerik azkarrena

Elhuyar Zientzia -

AEBetako ikertzaile batzuek denik eta transistorerik azkarrena sortu dute, 600 gigahertzeko maiztasunetik gora dabilena, hain zuzen.

Toumai, hominidorik zaharrena

Elhuyar Zientzia -

Toumairen garezurra 2002an aurkitu zuten Txaden, duela sei-zazpi mila milioi urtekoa da, eta eztabaida franko izan da hominidoa zen ala ...

Ardi-gazta gaingabetua

Elhuyar Zientzia -

Ardi-gazta gaingabetua lortzeko ikerketa bat amaitu berri dute Nafarroako Unibertsitate Publikoan. Ikertzaileak koipe eta kolesterol gutxiagoko ardi-gazta lortu nahi zuen ...

Fosildu gabeko tiranosauroa

Elhuyar Zientzia -

Duela milioika urteko bizidunen arrastoak fosil eran aurkitzen ditugu ia beti. Baina, oso noizean behin, fosildu gabeko ehunak ere topatzen ...

Antzu ala emankor, espermatozoideen proteina bati begiratu

Elhuyar Zientzia -

Espermatozoideak izan ohi duen Izumo izeneko proteina ezinbestekoa omen da ernalketa gerta dadin

Talka kosmikoa

Elhuyar Zientzia -

NASAren Swift sateliteak gamma izpien eztanda bati antzeman dio duela gutxi. Oraingoa bi neutroi-izarren talkak eragin duela uste dute.

Gatzezko hatzak

Elhuyar Zientzia -

Laborategiko ereduek erakusten dute gatzezko hatzek garrantzi handia dutela ozeanoetako uraren nahasketan —eta, ondorioz, baita klima globalean ere—; bada, eredu ...

Erraz egindako begi konplexua

Elhuyar Zientzia -

Euliaren begia hexagonoz osatutako egitura konplexua da, eta ez da mota horretako bakarra naturan. Egitura horiek nola sorten diren aztertu ...

Bere burua sendatzen duen alga

Elhuyar Zientzia -

Caulerpa taxifolia alga oso azkar hedatzen da. Zati bat banatzea nahikoa du organismo berri bat sortzeko. Jatorrizkoari zauri bat besterik ...

Isolamendu hobeak

Elhuyar Zientzia -

Eraikinetako isolamendu termikoak, produktuak hotzean garraiatzeko erabiltzen direnak eta hozkailu nahiz hozteko ganberetakoak hobetu nahi ditu Europako Batasunak.

Arraina beti fresko-fresko

Elhuyar Zientzia -

AZTI zentro teknologikoak arrainaren freskotasuna neurtzeko ebaluaketa-taula batzuk sortu ditu, Europaren hegoaldean gehien kontsumitzen diren arrain-mariskoen-espezieentzat.

Lente laua: fokatzeko tentsioa aldatu

Elhuyar Zientzia -

Kanadako ikertzaile batzuek tentsio elektrikoaren bitartez fokua doitzen zaion lente lau bat aurkeztu dute.

Aventis saria, Nature taldeko kide batentzat

Elhuyar Zientzia -

Phillip Ball-ek irabazi du aurtengo Aventis Saria, Critical Mass: How One Thing Leads to Another liburuarekin.

Giza burmuina berezi zuten geneen bila

Elhuyar Zientzia -

Azken urteetan, giza burmuinaren eboluzioan berebizikoak izan ziren geneen bila dabiltza ikertzaileak. Horietako bat izan daitekeena aurkitu berri dute.

Nazismo-garaitik ere badago zer ikasia

Elhuyar Zientzia -

Alemaniako Max Planck elkarteak nazismo-garaian zientzialarien jarrera nolakoa izan zen ikertu du. Elkarte horrentzako barne-ikerketa antzeko bat izan da.

Saturnok 12 ilargi gehiago

Elhuyar Zientzia -

Saturnoren inguruan hamabi satelite gehiago aurkitu dituzte, eta, horrenbestez, 46 dira eraztundun planetaren ilargiak.

Hegazkinak muntatzeko robota

Elhuyar Zientzia -

Fatronik zentro teknologikoak zehaztasun osoz zulatzen duen robot mugikor igokari bat egin du; bereziki, aeronautika-sektorean erabiliko da.

Domina Juan Colmenerori

Elhuyar Zientzia -

Euskal Herriko Unibertsitateko Juan Colmenero Materialen Fisikako katedradunari Espainiako Fisikako Errege-elkartearen 2003. urteko domina eman diote, “bere jarduera zientifikoa aintzat ...

Donna zikoina, elektrokutatuta

Elhuyar Zientzia -

Satelitetik egindako jarraipenen errekorra zeukan; 2.033 egunez jarraitu zioten Donna izeneko zikoinari bizkarrean finkatutako igorgailu baten bitartez. Zikoina zuria ...

Beste aukera bat penizilinarentzat

Elhuyar Zientzia -

Flemingek 1928an ikusi zuen onddo batek, Penicilium notatum-ek, bakterioak hiltzen zituen substantzia bat ekoizten zuela. Substantzia hari penizilina izena eman ...

Muskerrak eta zuhaixkak elkar behar

Elhuyar Zientzia -

Erromatarrek Balear uharteetan hainbat espezie sartu zituztenetik dago gainbeheran Podarcis lilfordi muskerra. Hango biologo batzuen ustez, urritze horrek zuhaixka bat ...

Ilargian eta beti eguzkitan

Elhuyar Zientzia -

Ilargiaren Ipar poloko gune batzuk beti eguzkitan daudela ikusi dute. Ondorio horretara iristeko, argazki-segida bat erabili dute, ilargi-egun batean ateratakoak ...

Herbiboro izateko erdibidean

Elhuyar Zientzia -

Utah-ko basamortuan, Estatu Batuetan, duela 130 milioi urteko dinosauro-espezie baten fosila aurkitu dute. Orain arte ez zuten ezagutzen espezie hori ...

Parke eolikoek txorimalo-efektua

Elhuyar Zientzia -

Birmingham-go Unibertsitateko (Britainia Handia) aditu batzuek azaldu dute parke eolikoek hegaztiak uxatzen dituztela. Ingurune-inpaktuak neurtzean, hegazti-kopurua ez dela kontuan hartzen ...

Softwarea eta Kuba bezala, orain bioteknologia librea!

Elhuyar Zientzia -

Australiako Camberrako ikertzaileek landareak genetikoki eraldatzeko beste teknika bat aurkeztu dute.

Argia ehun aldiz mantsoago

Elhuyar Zientzia -

Fisikari-bikote batek laser-pultsu baten abiadura ehun aldiz txikitzea lortu du, kristal fotoniko batetik argia pasarazita.

Elhuyarren berriak

Piratak iritsi dira Zernola Olinpiadara!

Lasa Iglesias, Aitziber - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Andoain, Zornotza, Arrasate, Santurtzi, Elgoibar, Oiartzun, Elorrio, Garralda, Azpeitia, Trapagaran, Eibar, Ordizia, Iru ea, Gasteiz, Zumarraga, Donostia, Loiu, Barakaldo, Otsagabia ...

Jakintza hedatuz

Autismoa eta X hauskorraren sindromea

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Munduko Osasun Erakundearen arabera, autismoaren jatorria eta patologia ez daude definituta eta, ondorioz, autismoa hautemateko pertsonaren portaerari begiratu behar zaio ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.