1852003(e)ko martxoa

Erreportajeak

Milaka heriotza saihesten duen edaria

Irazusta, Amaia -
Varona, Adolfo -

Garatze-bidean dauden herrietan, beherako akutuek sortutako deshidratazioa gaitz hilgarrienetako bat da, batez ere bost urte baino gutxiagoko umeentzat. Osasunerako Mundu …

Rosalind Franklin: zientzialari deuseztatua

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Zeinek aurkitu zuen DNAren egitura? James Watson eta Francis Crick biokimikariek, noski. 1953. urtean egin zuten, eta, lan horrengatik, Nobel …

Zergatik izaten dugu hats txarra?

Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea

Ahoko usain txarrari, hats (edo kirats) ezatsegin horri, halitosia esaten zaio. Usain txar horrek gero eta gehiago eragiten dio jende …

Mila eta bat perfume

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

“Bazekien lurrin hori hobetzeko gai zela. Gizatiarra bakarrik ez, gizakiaz gaindiko lurrin bat sortuko zuen, aingeru-lurrina, hain zoragarria eta indarrez …

Mutazioak: zertarako balio dute akatsek?

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Horrelako istorioak betidanik ezagutu izan dira. Ezberdina izatea garesti ordain liteke. Eta DNA ospetsua joko horretan aritzen da ia etengabe. …

Energia elektrikoa erregulatzen

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Ekaitza denean tximistak ez dira urruti izaten. Eta tximistak sare elektrikoan sartzen badira, ez da harritzekoa telebistaren bat erretzea. Baina, …

Europako lurzorua, mehatxupean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

“Lurra arriskuan dago”. Askotan entzundako esaldia da eta alderdi askotatik uler daiteke, gainera. Adibidez, lurzorua arriskuan dagoela esan nahi duela …

Parkinsonen gaixotasunaren kontrako kirurgia

Bilbao, G. -
Zarranz, J.J. -
Madoz, P. -
Villoria, R. -
Rodriguez, O. -
González, J.C. -
Lambarri, I. -
Lezcano, E. -
Pomposo, I. -
Gabiri, J. -

Herri garatuetan, medikuntzak arreta handia jarri du zahartzearekin zerikusia duten gaixotasunetan. Parkinsonen gaixotasuna talde horretan dago; gure gizartean gero eta …

Metal-itxurako plastikoak

Arrillaga Laka, Alexander -
Egurrola Agirre, Jose Javier -
Zaldua, Ane Miren -

Industria-eskakizunei erantzun nahian, polimeroak metalizatzea erronka handia bihurtzen ari da gaur egun, bai bezeroentzat –batik bat automozio-sektorearentzat– bai eta hornitzaileentzat …

Livingstone doktorea, ezta?

Atxotegi Alegria, Uhaina - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Afrikatik itzuli eta Glasgowko Unibertsitatean hitzaldi bat eman zuen David Livingstonek. Bertan izan zen entzule batek honela esan zuen: “Livingstone …

2002aren laburpena Google-ren eskutik

Hernandez Piris, Gregorio - Informatikaria

Interneten erabiltzaile gehienek badakite Google dela gaur egungo bilatzailerik erabiliena. Pasa den urtean 55 mila milioi bilaketa inguru egin ziren …

Algak

Lorenzo, Arantza -
Uranga, Ane Miren -

Algek itsaso, erreka eta lakuetako uretan garatzen diren mota askotako landareen multzoa osatzen dute.

Elkarrizketak

Juantxo Lopez de Uralde: "Egunero dugu Prestige txiki bat gure kostaren aurrean"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Azkenean, iragarpen beltzenak bete egin dira, eta bertan dugu Prestige -k isuritako fuela. Hasierako galleten neurriko orban txikien ondoren, Galizian …

Albisteak

Neurri gogorragoak pinturentzat eta Diesel motorrentzat

Elhuyar Zientzia -

Europako Batasunak diesel motorrek, pinturek eta bernizek aireratzen dituzten konposatu poluitzaileak murriztu nahi ditu.

Marrazoak ere desagertzen ari dira

Elhuyar Zientzia -

Azken 8-15 urteetan, Atlantikoan bizi diren marrazoen kopurua erdira jaitsi da. Atlantikoaren ipar-mendebaldeko bederatzi marrazo-espezie aztertu dituzte eta guztietan gutxieneko …

Sari-ak kolerari aurre egiteko

Elhuyar Zientzia -

Kolera zabalduta dagoen herrialdeetan gaitz horren kasuak gutxitzeko, sistema berezi eta eraginkor bat aurkitu dute: ura sari zaharrez araztea.

Enbrioiaren eta amaren arteko itsasgarria aurkitu dute

Elhuyar Zientzia -

Enbrioiari umetokira eransten laguntzen dion proteina aurkitu dute. Ikertzaileek in vitro ernalketaren arrakasta-maila handitzeko erabili nahi dute aurkikuntza hori.

Poloak behatzeko satelitea

Elhuyar Zientzia -

ICESat izeneko satelite bat jarri dute orbitan, poloetan zer gertatzen ari den espaziotik ikertzeko.

Fotoi bat teleportatu dute bi kilometrora

Elhuyar Zientzia -

Genevako Unibertsitateko fisikariek fotoi baten egoera kuantikoa bi kilometrora teleportatzea lortu dute.

Lemurrek sendabelarrak hartzen dituzte

Elhuyar Zientzia -

Antza denez, sifaka izeneko lemur-mota batek sendabelarrak hartzen ditu erditu aurretik.

Zenbat eta sakabanatuago, orduan eta kaltegarriago

Elhuyar Zientzia -

AEBetako Michigango Unibertsitateko ikertzaileen arabera, gizakiak naturari egiten dion presioa areagotu egin da azkenaldian, baina ez bakarrik populazioa hazi egin …

Kable bidezko sareen zerbitzuak herrixketaraino

Elhuyar Zientzia -

R eta Euskatel enpresek aurkeztu duten CELERIA proiektuak gaur egun gizarte- eta demografia-arazoengatik kablearen zerbitzuak jasotzen ez dituzten guneetara heltzea …

Gari-soroentzako txertoa

Elhuyar Zientzia -

Landareak onddoetatik babesteko produktu berri bat asmatu du itsas biologian espezializatutako Goemar enpresak.

Tuberkulosia Ingalaterran, erromatarrak baino lehen

Elhuyar Zientzia -

Erresuma Batuan topatutako tuberkulosiaren lehen aztarnak erromatarren garaikoak zirela uste zuten orain arte zientzialariek, aspaldian topatutako beste hezurdura baten azterketaren …

Nola sortzen da zirimiria?

Elhuyar Zientzia -

Euria esplikatzeko teoriek ez dute zirimiria azaltzeko balio eta propio sortu diote bat New York-eko zientzialariek. Zirimiri-tantak bi fasetan sortzen …

Gehigarriak neurrian

Elhuyar Zientzia -

Nafarroako Unibertsitate Publikoan dosifikazio-sistema automatiko bat garatu dute, beste hainbat unibertsitate eta enpresarekin batera. Dosifikazio-sistema horrek abantaila ugari ditu.

Gaztak gehiago irauteko estalki berria

Elhuyar Zientzia -

Gaztek 9 hilabete arte irauteko metodo bat asmatu nahian dabiltza Kopenhageko Royal Veterinary and Agricultural University-ko ikertzaileak. Biopack izeneko estalki …

Memoriaren mapa

Elhuyar Zientzia -

Munduko bolak mapa lau bihurtzeko matematikariek erabiltzen duten metodoaren antzeko batekin, erdiko lobulu tenporalaren mapa egin eta guneen arteko mugak …

Kutxa-arraina: igerilari bikaina

Elhuyar Zientzia -

Lactophrys triqueter kutxa-arraina uste zena baino askoz igerilari hobea dela frogatu dute zientzilariek, urak hezurrezko oskolaren gainetik irrits egiten duelako.

Txartel elektronikoak biriziklatzeko proiektua

Elhuyar Zientzia -

Txartel elektronikoak biriziklatzea, mundu mailako proiektu garrantzitsu batek lortu nahi duena da. Proiektu horren partaide da Gaiker zentro teknologikoa.

Zenbat urte ditu Marteren azalak?

Elhuyar Zientzia -

Marteren historia geologikoari buruz orain arte uste zena zalantzan jarri dute AEBetako Buffaloko Unibertsitateko ikertzaile batzuek.

Zergatik da ona bihotzarentzat kirola egitea?

Elhuyar Zientzia -

Kirola egiteak arazo kardiobaskularrak izateko arriskua gutxitzen du. Zergatik, ordea? Ikertzaile-talde baten ustez, odol-jarioa azkartzeak ondorio onuragarriak dituelako.

Mendi-inguruneen oraina eta etorkizuna

Elhuyar Zientzia -

Mendi-inguruneetan gertatzen ari diren aldaketak ikusita, Europako Batasunak Bioscenne proiektua jarri du martxan. Joera horrek basa bizitzaren kontserbazioan sortzen dituen …

Piraina belarjale ezezagunak

Elhuyar Zientzia -

Guyana eta Suriam arteko mugan orain arte ezagutzen ez ziren piraina belarjaleen bi espezie aurkitu dituzte: Tometes lebaili eta Tometes …

Gibela are bihurtuta

Elhuyar Zientzia -

Britainia Handiko ikertzaile batzuek zapaburuen gibel-zelulak are-zelula bihurtzea lortu dute, eta gauza bera egin dute, laborategian, giza zelulekin.

Beroa giltzurruneko tumoreak suntsitzeko

Elhuyar Zientzia -

Giltzurruneko tumore batzuk suntsitzeko, oso teknika baliagarria gertatzen ari da irrati-uhinen bidezko ablazioa. Tumorea deuseztatzeko, orratz eroale mehe-mehe bat satzen …

1.600 km-ko errepidea Antartikan

Elhuyar Zientzia -

Estatubatuarrak 1.600 kilometroko errepidea eraikitzen hasi dira Antartikan. Errepideak kostaldeko McMurdo estazioa eta Hego poloan dagoen Scott-Amundsen estazioa lotuko ditu …

Robot hegalariak marea gorriak zelatatzeko

Elhuyar Zientzia -

Marea gorriak alga mikroskopiko toxiko batzuk gehiegi ugaritzen direnan gertatzen dira, eta hilgarriak dira arrainentzat eta krustazeoentzat. Haiek aztertzeko, robot …

Janarien akrilamida eta minbizia

Elhuyar Zientzia -

Ikerketa batean argitaratutako emaitzen arabera, ez dirudi akrilamida duten janari asko hartzeak minbizia izateko arriskua handitzen duenik.

Neutrino eta antineutrino iheslariak harrapatu dituzte

Elhuyar Zientzia -

Ikertzaileek dagoeneko frogatu dute Eguzkiak igortzen dituen neutrinoak eraldatu egiten direla Lurrerantz egiten duten zeharkaldian.

Genomika mahastien alde

Elhuyar Zientzia -

Ikertzaileek Kaliforniako mahastiak kaltetzen dituen errudunaren genoma deskodetzea lortu dute.

SQL Slammer zizarea 8,5 segundotik behin biderkatu zen

Elhuyar Zientzia -

Joan den urtarrilaren 25ean, SQL Slammer zizarea hamar minutuan hedatu zen mundu osora. Ikertzaileen arabera, 8,5 segundotik behin bikoiztu zen.

Transgenikoak: 110 milioi euro salaketak baretzeko

Elhuyar Zientzia -

Aventis S.A eta Avanta USA bioteknologia-konpainiak prest daude salaketa jarri zieten nekazariei 110 milioi euro ordaintzeko.

Elhuyarren berriak

ELHUYAR Fundazioa, Alphagalileoko partaide

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa
Cancio Orueta, Leire - Elhuyarreko zuzendari nagusia

2003ko otsailaren bukaeratik, ELHUYAR Fundazioa Alphagalileo proiektuko partaide bihurtu da.

Jakintza hedatuz

Opiazeoak eta kanabinoideoak: minaren aurkako borroka

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Opiazeoak eta kanabinoideoak, drogak izateaz gain, sendagaiak dira. Izan ere, opiazeoak aspalditik erabiltzen dira mina gutxitzeko eta kanabinoideo askok ere …

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.