1121996(e)ko urria

Erreportajeak

HIPARKO

Otaolaurretxi, Jon -

Hiparko satelite artifiziala 1989. urteko abuztuaren 8an jaurtiki zen espaziora. Harrezkero gora-beherak izan ditu, baina hiru urte daramatza izarren arteko …

Oroimena

Zupiria Gorostidi, Xabier -

Oroimena ezagutzaren tresnetako bat da, informazioa gorde eta berreskuratzeko balio diguna. Oroimenari esker, ikasi egiten dugu, bai bizitzaren gertaeretatik, bai …

MARATOIA: lasterketarik herrikoiena

Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea

Inor haserretu baino lehen, ohar-pare bat. Esan dezadan, bada, izenburuan agertzen den esamoldea tituluak berak eskatzen duen luze-laburrak (laburrak gehiago …

Orkatza, oihanetako printzea

Elosegi Irurtia, Migel M. -

FITXA TEKNIKOA Orkatza

Orkatzaren kudeaketa

Elosegi Irurtia, Migel M. -

Aurreko orrietan (22-23) azaldu dugun bezala, orkatzaren egoera Euskal Herrian izugarri hobetu da azken urteotan. Horren arrazoien artean, zenbait urtez …

Don't feed the scorpions

Irazabalbeitia, Inaki - kimikaria eta zientzia-dibulgatzailea

“Eskorpioiak ez elikatu”. Horixe da Coldigiocoko Geologi Behategiko pareta askotan idatzirik dagoen leloa. Izan ere, eskorpioiak bertako maskotak dira. Lehen …

SENDABELARRAK: naturak ez du botikarik behar

Kamiruaga Garitaonandia, Mariñe -

Oreinak San Benito belarra ( Geum sp. ) erabiltzen du zauriak sendatzeko eta apioa ( Apium graveolens ) erditzerakoan laguntzeko. …

INTERNET Beste ikuspuntua

González Abascal, Julio -

Dirudienez, hedabide guztiak Internet erlijio berriaren apologista bihurtu dira. Interneti buruzko berrien bonbardaketa liluraduratik dator gehienetan. Mezua hauxe da: “etorkizunean …

ENPRESA TXIKIAK ETA ENPLEGUA EAEn

Aranguren, Mari Jose -

Langabezia azken urteotan buruhauste ugari sortu duen arazoa dugu. Bai Europako eta Europaz kanpoko herrialde gehienek, Estatu espainiarrak barne, langabeziaren …

Numerologia (IV)

Angulo, Patxi -

Zortzi zenbakia, Bederatzi zenbakia eta Zero zenbakia.

Gurpila

Irureta Azkune, Onintza -

Historiako uneren batean norbaiti otu zitzaion objektu biribil bat pirritan errazago mugi zitekeela objektu zapala arrastaka baino. Tramankulu biribil hori …

URA: elikagaien bihotza

Lorenzo, Arantza -
Uranga, Ane Miren -

Laburrak

Albisteak

Beethovenen ileak

Elhuyar Zientzia -

1994. urteko enkante batean, bi musikazalek Beethoven-en ile batzuk erosi zituzten.

Neutrinoak harrapatu nahian

Elhuyar Zientzia -

Munduan neutrinoak harrapatzeko tranparik handiena Japoniako meatze batean dago eta 50.000 tonako ur-masa handia da.

Sumendiaren barrena

Elhuyar Zientzia -

Sumendiaren barreneko bihotzean zer dagoen aztertzeko saihetsetan kolpe batzuk jotzea bezalakorik ez dago. Horixe da Tomoves izeneko programan diharduten bolkanologoek …

LEP berrian lehen bosoiak

Elhuyar Zientzia -

Europako CERN zentroan 1983. urtean lehen aldiz W bosoiak detektatu ziren. Elkarrekintza ahulean trukatzen diren partikulak dira bosoiak.

Lokomozio-zentroak

Elhuyar Zientzia -

Lokomozioa eragiteko muskuluak gidatzeko zentroak non zeuden ez zekiten zientzilariek. Marseillako CNRS-ko Neurobiologi Laborategiko ikertzaileek ordea, arratoi jaio berrian bizkarrezurreko …

Lurraren lehorreko mareak

Elhuyar Zientzia -

Egunean bitan gure oinpean dagoen lurzoruak hogeita hamar bat zentimetro gora eta behera egiten du, Ilargiak gure planetaren gune elastikoa …

Harri urdin misteriotsua

Elhuyar Zientzia -

Anna Grayson geologoak Marokon dendatxo batean aurkitutako “kaleidoskopio-harria” Londresen lehen aldiz erakutsi dute Zientziaren Astea dela eta.

Edmond Halley

Kaltzada, Pili - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Astronomo eta matematikari ingeles hau Haggerston herrian jaio zen 1656an. Gaztetatik izan zuen astronomiarako joera eta bere bizialdian zehar horretan …

Thomas S. Kuhn hil zaigu

Elhuyar Zientzia -

Orain dela zenbait hamarkada fisika teorikotik zientziaren filosofiara pasatu zen graduatu gazte hura hil egin zaigu. Min horrek, dena den, …

Espermaren kalitatea

Elhuyar Zientzia -

Giza ugalmenaz arduratzen diren zientzilariak azken hogei urteotan kezkaturik daude. Giza espeziearen ugalkortasunak ez du behera egin, baina espermaren kalitateak …

Ebola birusa antzinatean

Elhuyar Zientzia -

Ebola birus beldurgarriak 250 pertsona inguru hil zituen iaz Zairen, baina Atenasen K.a. V. mendean 300.000 baino gehiago hil zituen …

Korrika egitea eta kolesterola

Elhuyar Zientzia -

Emakume lasterkariek odolean kolesterol ona sortzen dute. 1.800 kirolarirengan egindako ikerketa batek erakutsi duenez.

Erretzailearen entzima

Elhuyar Zientzia -

Biriketako minbizi-kasu guztien % 80 tabakoak eragindakoa da, baina erretzaile guztiek ez diote arrisku horri berdin erantzuten.

B hepatitisa eta interferona

Elhuyar Zientzia -

Alfa interferonak B hepatitis kronikoa duten gaixoak hobetu egiten ditu.

Paduretako asterra

Terés, Joxepo -

FITXA TEKNIKOA Paduretako asterra

Antartikako lakua

Elhuyar Zientzia -

Antartikako izotzaren azpian, sakonera handian, laku ikaragarria dago. Cambridgeko unibertsitateko Gordon Robin eta bere taldeak zehatz-mehatz jakin ahal izan dute …

Armiarma bere kumeak jaten

Elhuyar Zientzia -

Israelgo Ben Gurion unibertsitateko Jutta Schneider zientzilariaren lanak erakusten duenez, umeak hiltzea ez da ugaztun eta hegaztien kontua bakarrik.

Sukaldeko olioa automobilentzat

Elhuyar Zientzia -

Japonian sukaldean frijitzeko urtean bi milioi tona olio erabiltzen dute. 250.000 tona birziklatu egiten dira, baina gainerakoa ibaira botatzen da.

Bananondoaren genetika

Elhuyar Zientzia -

Oso ikertzaile gutxi arduratu izan da bananondoaren genetikaz, nahiz eta garapen bidean diren herrialdeetako funtsezko elikagaia izan.

Sugeen oxigeno-botila

Elhuyar Zientzia -

Berrogeita hamar bat suge-espezie daude Ozeano Bareko eta Ozeano Indikoko ur tropikaletan.

Hipopotamoaren aerodinamika

Elhuyar Zientzia -

Animalia handi honen izen zientifikoa Hippopotamus amphibius da eta ibaitako zaldia dela esan daiteke.

Arbolazaintza eta biodibertsitatea

Elhuyar Zientzia -

Arbolazaintzak lagun diezaioke ingurugiroaren kontserbazioari. Sumatrako irlan damar izeneko arbolak landatu dituzte industriarako oso baliotsua den erretxina sortzen duelako.

Laurogei diskete batean

Elhuyar Zientzia -

3M eta Compac etxeek, batak diskoa eta besteak irakurgailua landuta, elkarlanean LS 120 izeneko disketea prestatu dute.

Grabitaziorik gabeko hegazkina

Elhuyar Zientzia -

Europan airean mikrograbitatea aztertzeko ikerketan aldaketak egingo dira.

Giza gorputzaren holografia

Elhuyar Zientzia -

Frantziako Rhin Garaian Saint-Louisko holografi institutuan hiru segundoren buruan giza gorputzaren forma zehatz-mehatz neur daiteke.

Ibilgailu elektrikoaren marka

Elhuyar Zientzia -

Iparramerikako Solectria etxeak garatutako teknika berriari esker, orain arte ibilgailu elektrikoak ibilitako distantzia igo da.

Lehen banku birtuala

Elhuyar Zientzia -

Egunetik egunera ziberrespazioa mundu errealera gero eta gehiago hurbiltzen ari da.

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.