3362019(e)ko abendua

Erreportajeak

Trantsizio energetikoan trabatuta

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Euskal Herrian, erregai fosilen menpeko ereduari estu lotuta jarraitzen dugu, eta berriztagarrietan, Europako beste herrialde batzuen oso atzetik goaz. Hori ...

CAR immunoterapia: ate bat itxaropenera

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Azken urte hauetan, bide berriak sortu dira orain arte tratamendurik ez zuten minbiziei aurre egiteko. Horien artean, CAR immunoterapia nabarmentzen ...

Elkarrizketak

Unai Pascual Garcia de Azilu Ingurumen-ekonomialaria

"Naturarekiko harremana galtzeak kalte egin dio giza ongizateari"

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Ekonomialaria da Unai Pascual Garcia de Azilu, baina, hazkunde ekonomiko eta materialetik harago, gizartearen ongizatean du jarria arreta. Giza ongizaterako ...

Analisiak

Adimen artifiziala jokoan

Azkune Galparsoro, Gorka - Ikertzailea eta irakaslea
Helena Matute Greño - Psikologia Esperimentaleko katedraduna

Adimen artifiziala erronka teknologiko handia da gizakiontzat: gure gaitasunak dituzten makinak sortzea. Gurekin komunika daitezkeen eta, datu-kantitate izugarriak prozesatuta, beren ...

Mundu digitala

DoH, webean pribatutasuna bermatzeko azken pausoa

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Webeko jardueretan erabiltzaileon pribatutasuna eta segurtasuna bermatzeko helburuarekin, hainbat aldaketa egin dituzte azken urteetan sareko agente garrantzitsuenek. Bide horretan ematen ...

Lekukoak

Ruth Lazkoz Saez Astrofisikaria

“Momentuz, misterioak jarraitzen du”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ruth Lazkoz Saez (Bilbo, 1971) EHUko Fisika Teorikoa eta Zientziaren Historia saileko irakaslea eta ikertzailea da, eta, uztailetik, baita Espainiako ...

Istorioak

Thomas Midgley: berunezko aurkikuntzak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

1924ko urriaren 23an, osteguna, Ernest Oelgertek lankideei esan zien norbait jarraika zebilkiola. Ostiralean, lantegian zehar korrika ikusi zuten, “hiru batera ...

Ekinean

Izaro Zubiria Ibarguren Albaitaria eta ikertzailea

"Lehen sektorean eta ikerketan emakume izateak desabantailak ditu”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Izaro Zubiria Ibarguren Gaztelun jaio zen, Gipuzkoako landa-eremuko herri txiki batean, eta beti bizi izan da naturaz inguratua: "Horregatik, betidanik ...

Atarikoa

Gure gizarte-eredua krisian?

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Azkenaldian, inoiz baino argiago gelditzen ari da ingurumen-krisialdi orokor batean gaudela: klimarekin, energiarekin eta ekologiarekin lotutako krisialdian bai, behinik behin ...

Gai librean

Nanomedikamentuak bularreko minbiziaren tratamendu gisa

Sarasola Maizkurrena, Aintzane - Farmazian graduatua
Salvador Martinez, Aiala - EHUko Farmazia Teknologiako irakaslea
Hernandez Martin, Rosa Maria - EHUko Farmazia Teknologiako katedraduna
Igartua Olaechea, Manoli - EHUko Farmazia Teknologiako irakasle titularra
Santos Vizcaino, Edorta - EHUko Farmazia Teknologiako irakaslea

Bularreko minbiziaren etorkizuneko tratamenduaz ari garenean, medikamentu pertsonalizatuetan pentsatu behar dugu. Gaur egungo terapien toxikotasuna murriztu eta eraginkortasuna areagotzeko, behar ...

Pirinioetako muturluzearen ekologia eta emari ekologikoen berrikuspena

Esnaola Illarreta, Amaiur - Zoologia eta Animalia Zelulen Biologia Saila, Zientzia eta Teknologia Fakultatea (UPV/EHU)

Askorentzat ezezaguna izan arren, Euskal Herriko erreka garbietako harribitxietako bat dugu Pirinioetako muturluzea edo ur-satorra. Atzerakada nabarmena ari da izaten ...

Noetherren teoremarik politena

Urizar Lanz, Iñigo - Fisikan doktorea

Matematikariek Noetherren teorema bat baino gehiago ezagutzen dute. Izan ere, matematikarien familia ospetsu batek darama Noether abizena. Baina, denen artean ...

Generoak bereizteko joera adimen artifizialean

Arbelaitz Gallego, Olatz - EHUko Informatika Fakultateko irakaslea eta UEUko kidea
Lazkano Ortega, Elena - EHUko Informatika Fakultateko irakaslea

— 1. irudian bi robot adimendun daude: mutil ala neska? Zein da zein?

— Baina, zertaz ari gara? Nola da posible adimen ...

Albisteak

Esne-hondarrak aurkitu dituzte historiaurreko biberoiak izan zitezkeenetan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Neolito garaiko zeramikazko ontzi txikiak aurkitu izan dira, likidoak isurtzeko balio zezakeen tutu edo mutur bat dutenak. Zaharrenak duela 5 ...

Lur azpiko urak egoera larrian egongo dira 2050rako

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Nature aldizkariak argitaratu duen ikerketa baten arabera, lur azpiko uren egoera kritikoa da jada, eta 2050erako larria izan daiteke. Gizakiok ...

Animalia basatien salerosketa uste zena baino handiagoa da

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Azken kalkuluek agerian utzi dutenez, munduko ugaztunen bost espezietik ia bat saldu eta eros daiteke bizitza basatiaren merkatuan. Alegia, orain ...

Gizakiak eboluzioan galdutako muskuluak enbrioietan ikusi dituzte

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Beste ugaztun batzuek bai, baina pertsonok ez ditugun muskulu batzuk giza enbrioietan garatu eta gero desagertu egiten direla aurkitu dute ...

Medikuntzako Nobel saria, zelulak oxigeno-erabilgarritasunari nola egokitzen diren argitu dutenentzat

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

William G. Kaelin, Sir Peter J. Ratcliffe eta Gregg L. Semenzak jasoko dute Fisiologia edo Medikuntzako Nobel saria, oxigeno-mailaren aldaketara ...

Hogei ilargi gehiago aurkitu dituzte Saturnoren inguruan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Subaru teleskopioaren bitartez (Mauna Kea, Hawaii), orain arte ezagutzen ez ziren beste hogei ilargi aurkitu dituzte Saturnoren inguruan. Horri esker ...

Fisikako Nobel saria, unibertsoaren eboluzioa ulertzeko ekarpenei eta lehen exoplaneten aurkikuntzari

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Aurtengo Fisikako Nobel saria kosmosari buruz zeuden ideiak aldarazi zituzten hiru ikertzailerentzat izango da. Sariaren erdia James Peeblesentzat izango da ...

Kimikako Nobel saria, litio-ioizko bateriak garatu zituztenentzat

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Stanley Whittingham, John Goodenough eta Akira Yoshino ikertzaileek jasoko dute 2019ko Kimikako Nobel saria, litio-ioizko bateriak garatzeagatik. Nobel Fundazioak aditzera ...

Zebra-itxurako marrak, intsektuekiko babes

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ikertzaileek zenbait hipotesi proposatu izan dute zebren marren funtzioa azaltzeko. Besteak beste, kamuflatzeko, beroari aurre egiteko eta intsektuak uxatzeko balio ...

Antisorgailuak, klima-larrialdiari aurre egiteko

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

MJ Sexual & Reproductive Health aldizkariak munduko gainpopulazioaren auzia jarri du mahai-gainean. Klima-larrialdiari aurre egiteko estrategiak garatzen direnean, antisorgailuen erabilera aintzat ...

Diferentzia sozioekonomikoen isla hondakin-uretan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Australian egindako ikerketa batek agerian utzi du hondakin-uretako substantzia kimikoek eta dietaren adierazleek lotura zuzena dutela maila sozioekonomikoarekin. Astebetez sei ...

Ekaitz-sistema konplexuak behatu dituzte Saturnon

Elhuyar Zientzia -

Saturnoko hainbat ekaitz polar aztertu ditu EHUko planetologiako lantaldeak, Agustín Sánchez Lavega irakasleak zuzenduta. 2018an gertatu ziren ekaitz ...

Prime edizioa, gene-ediziorako teknika berria

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Nature aldizkariak oihartzun handia izan duen ikerketa bat argitaratu du: gene-ediziorako sistema berri eta eraginkorra diseinatu du David Liu Harvard ...

Kostaldearen zaurgarritasuna bisualizatzeko erreminta sortu dute

Elhuyar Zientzia -

Munduko kostaldea uste zena baino hiru aldiz zaurgarriagoa da, klima-larrialdiaren ondorioz itsas mailak izan dezakeen igoerari eta kostako uholdeei erreparatzen ...

"Voyager 2" izarrarteko espazioan sartu zeneko datuak argitaratu dituzte

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

1977an jaurti zutenetik, 18.000 milioi km-ko bidaia egin du jada Voyager 2 espazio-ontziak. Datuek erakutsi dute duela urtebete atera ...

Margarita Salas Falgueras biokimikari aitzindaria hil da

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Margarita Salas Falgueras biokimikaria hil da, 80 urterekin. Espainia basamortu zientifikoa zenean, phi29 fagoa ikertzen hasi zen, eta, hortik abiatuta ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.