2622010(e)ko martxoa

Gai nagusia

Unibertso bat baino gehiago, izan liteke?

Unibertso bat baino gehiago. Multibertsoa. Oso ideia konplexua eta xelebrea da, askorentzat zalantzan jartzeko modukoa. Zergatik existitu beharko luke unibertso bat baino gehiago? Agian, burutazio teoriko bat besterik ez da. Gainera, oso kosmologo gutxi ari dira multibertsoa ikertzen. Kosmologiaren barruko adar marjinala da. Hala ere, lan horretan ari direnak goimailako zientzialariak dira. Eta haiek ari baldin dira multibertsoa ikertzen, arrazoi sendo bat izango dute.

Erreportajeak

Kazetariak, amantal zuria jantzita

Arakistain Aizpiri, Lorea - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Zientziaren gizarteratzean trebatu eta lan egiteko elkartu gara Hungarian.

Epel uzten ez duten gailuak

Portugal Gonzalez, Amaia - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Urruti geratu dira Lurra laua zela uste zireneko garaiak. Ez dago munduaren bukaerarik. Baina geografia alde batera utzita, Fisterratik haratagokoak ...

Jomuga: motor molekularrak

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Birusek eragindako gaixotasunak oso erasokorrak dira. Zergatik? Bada, birusak oso azkar bikoizten eta hedatzen direlako. Abiadura horri eusteko, motor molekular ...

Analisiak

McDonald's ala Arzak?

Arturo Elosegi Irurtia - Ekologiako katedraduna

Nature aldizkari ospetsuan ekosistema berrien aldeko artikulu bat atera da, alegia, espezie exotikoz eratutako ekosistemen aldekoa. Elhuyarko lagunek honen gaineko ...

Zelula amak neuroendekapenezko gaitzentzat

Sanchez Pernaute, Rosario - Neurologoa. Zelula ama neuronalen laborategiko zuzendaria

Ikerketa biomediko translazionalak asmo bat du: oinarrizko zientzietan egindako aurrerapenak osasunerako onura bilakatzea. Inbiomed-eko nire laborategian, giza zelula ama pluripotenteekin ...

Mundu digitala

Liburu elektronikoak eta DRM: musika- eta bideo-industrien akatsak errepikatzen

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Iazko irailean, DRM (Digital Rights Management) sistemei buruz hitz egin genizuen; formatu digitaleko abesti eta filmen kopiak ekiditeko erabili izan ...

Gogoetan

Informatika genetikoa

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Bizia baino sistema eraginkorragorik ez dugu ezagutzen. Hala ere, gure teknologia gehiena bizirik gabeko sistemetan oinarrituta dago. Noski, arrazoia da ...

Istorioak

Konputagailu mekanikoen ametsa

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Cambridgeko Analytical Society-ko gela batean eserita zegoen, burua mahairantz makurtuta, pentsakor; eta mahaian, logaritmo-taulak zabalik. Kide bat gelan sartu eta ...

Atarikoa

Hipotesi, burutazio, ala metafisika?

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Multibertsoa, kasurik onenean ere, muga-lurralde bat da. Izan ere, fisikaren, kosmologiaren eta zientziaren beraren mugan daude ezagutzen dugun honetaz gain ...

Umore grafikoa

Gai librean

KLIK: Lego-molekulen hotsa

Aizpurua, Jesus Mari - EHUko Kimika Organikoko katedraduna

Sintesi organiko modernoaren helburu nagusia da molekula konplexuak prestatzea. Zoritxarrez, erreakzio kimiko arruntak desegokiak dira biomolekula handiak --hala nola proteinak-- ...

Liburutegia

Begirada ospetsu bat neurologiari

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Felix Zubia medikuaren gomendioa Oliver Sacks idazlearen Emaztea kapelarekin nahasi zuen gizona klasiko bat da neurologiaren dibulgazioan, eta horregatik gomendatu ...

Albisteak

Materiala lumetan igotzen da Lurraren barrenetik

Elhuyar Zientzia -

Lurraren mantu sakonetik ateratzen ari den arroka berozko luma baten irudia lortu dute Hawaii Unibertsitateko geologo batzuek Hawaiiko uharteetan. Adierazi ...

Erleek dieta orekatua behar dute erlauntza osasuntsu mantentzeko

Elhuyar Zientzia -

Polen-mota bakarraz elikatzen diren erleek erlauntza infekzioetatik babesteko gaitasun txikiagoa dutela ondorioztatu dute Frantziako Nekazaritza Ikerketa Institutuko ikertzaileek. Askotan erleek ...

Izar batzuk gazte nola mantentzen diren argitu dute

Elhuyar Zientzia -

Gazte-itxura mantentzen duten izar batzuen "sekretua" argitu berri dute Boloniako Unibertsitateko eta Wisconsingo Unibertsitateko zenbait ikertzailek. Izar urdin atzeratu deitzen ...

Larruazaleko eta biriketako minbizi-zelulen genomak deskodetu dituzte

Elhuyar Zientzia -

Eguzkia eta tabakoa minbizi-eragile direla berretsi dute Britainia Handiko Minbizi Genoma Proiektuko ikertzaileek melanoma gaiztoaren eta biriketako minbizi mota baten ...

Oinutsik korrika egiteko jaioak gara

Elhuyar Zientzia -

Korrika oinutsik aritzen direnek asko arintzen dute lurraren kontrako talka Korrika oinutsik eginez oinetakoekin baino hobeki arintzen dugu oinek lurraren ...

Mikrouhinak erabil litezke barazki-kontserbak prozesatzeko

Elhuyar Zientzia -

Mikrouhinen bidezko tratamenduak abantaila interesgarriak ditu, ohiko galdarraztatze- edo irakite-sistemen aldean, nekazaritzako elikagaiak prozesatzeko. Hori da Luis Ruiz de Ojeda ...

Eguzkia ez den beste izar baten eremu magnetikoa behatu dute lehen aldiz

Elhuyar Zientzia -

Eguzkia ez den izar baten eremu magnetikoaren irudiak argitaratu ditu Nature aldizkariak. Orain arte, astronomoek zeharkako zantzuei esker baino ez ...

Garuneko eskanerraren bidez, koman dagoena komunikatzeko gai ote den ikus daiteke

Elhuyar Zientzia -

New England Journal of Medicine aldizkarian argitaratutako lan batean, koman daudenak zenbateraino dauden kontziente ikusteko modua dagoela frogatu dute neurozientzialari ...

Y kromosoma, denetan aldakorrena

Elhuyar Zientzia -

Goitik behera sekuentziatu dute txinpantzearen Y kromosoma Massachusettsko Ikerketa Biomedikoetarako Institutuan, eta, gizakiaren Y kromosomarekin alderatzean, ikusi dute gainerako kromosomak ...

Itxuraz argiaren abiadura gainditzen duten pultsuak detektatu dituzte astrofisikariek

Elhuyar Zientzia -

Texasko Unibertsitateko astrofisikariek abiadura superluminala (argiarena baino abiadura handiagoa) detektatu dute espazioan. Sakabanaketa anomaloarekin lotutako fenomeno bat da, eta, beste ...

Vaccinia birusa: berekoia bai, baina lagunkoia ere bai

Elhuyar Zientzia -

Infektatutako zelulan birus gehiago sartzea eragoztearekin bat, infekzioari hedatzen laguntzen diola jakin dute Vaccinia birusak zelula bat infektatzen duenean, egitura ...

Bering itsasarteak zeresan handia du izotz-aroetako kliman

Elhuyar Zientzia -

Errusiaren eta Alaskaren arteko 80 kilometroko Bering itsasarteak izan dituen gorabeherek eragin handia izan dute ipar-hemisferioko kliman izotz-aroetan, Estatu Batuetako ...

Prioiak nerbio osasuntsuak osatzeko ezinbestekoak direla frogatu dute

Elhuyar Zientzia -

Nature Neuroscience aldizkarian argitaratutako artikulu baten arabera, prioi osasuntsuek (PrP proteinek) funtzio onuragarriak dituzte nerbio-sisteman; are gehiago, beharrezkoak dira nerbioak ...

Exoplaneta baten atmosfera neurtu dute lehenengo aldiz

Elhuyar Zientzia -

Kanadako eta Alemaniako zenbait astronomok HR 8799c exoplanetaren atmosferako espektroa neurtu dute. Lehenengo aldia da exoplaneta batek igortzen duen erradiazioa ...

Txerto hirukoitza eta autismoa erlazionatzen zituen artikulua kendu du The Lancet-ek

Elhuyar Zientzia -

Artikuluak zioena okerra zela frogatu ondoren kendu du, argitaratu eta hamabi urte geroago 1998an The Lancet medikuntza-aldizkari ospetsuak argitaratutako artikulu ...

Karbono erradiaktiboaren bidezko datazioa doitu dute

Elhuyar Zientzia -

Kalibraketa-kurba berri baten bidez, karbono erradiaktiboaren bidezko datazioa doitu egin du INTCAL nazioarteko ikerketa-taldeak. Karbono-14aren metodoa landareek nahiz animaliek atmosferako ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.