2472008(e)ko azaroa

Erreportajeak

Jon-Kar Zubieta: "Gaixotasun psikiatrikoa portaera normal baten neurriz kanpoko modu bat da"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Jon-Kar Zubieta Michigango Unibertsitatetik EHUren Medikuntza Fakultatera etorri da, hitzaldi bat ematera, eta guk harekin biltzeko aprobetxatu dugu. Hitzaldia nahiko ...

2008ko Nobel sariak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia
Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia
Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Nobel Fundazioak saritzen dituen zientzialariek merezimendu osoz jasotzen dute ohore hori. Horretan, gutxik dute zalantza. Aurten, baina, zalaparta handia sortu ...

Ukitu gabe, artelanen muinera

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Garai bateko artelanei egin ziren egunean bezala iraunarazterik badago, horixe nahi izaten dugu. Oro har, museo batera joan eta egileak ...

Altuagoak, luzeagoak, handiagoak... miresgarriagoak

Álvarez Busca, Lucía - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Antzinako zazpi mirariak eraikitzea garai hartako ingeniaritzaren erronka nagusietako bat izan zen. Orduz geroztik, aurrera egin du ingeniaritzak, eta baita ...

Elektrizitate-iturrien kutsadura-rankinga

Urruzola Arrate, Manex - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Kontrajarritako interes ugarik eragiten du merkatu elektrikoaren auzian: diruak, energia-eskariak eta ekologiak, besteak beste. Hori dela eta, energia-iturri bakoitzaren onuren ...

Zientzia-lerroak prentsan

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Teknologia, osasuna eta informatika izan dira zientzia-gai ohikoenak Euskal Herrian editatzen diren egunkarietan 2008ko lehen lau hilabeteetan. Hala ere, egunkarietako ...

Keinuak eta ahotsa garabia mugitzeko

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Sakanetan, estoldetan edota zentral nuklearretan garabi bat maneiatzea ez da lan erraza, eta, gainera, kolokan jartzen du langileen segurtasuna. Horregatik ...

Artzaintza gaur egungo erara

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Ekonomia-sektore eta lanbide gehienetan (guztietan ez esateagatik), aurrerapen teknologikoak egin dira. Aurrerapen horiei esker, etekina asko handitu dute batzuek eta ...

Basurtu: ospitale baten jaiotza

Alvarez Yeregi, Mikel - Medikua eta Gurutzetako Ospitaleko zuzendari nagusia

Azaroaren 13an ehun urte beteko dira Basurtuko Ospitalea zabaldu zutenetik. Garai hartako beharrei erantzuteko eraiki zuten, Bizkaiko populazioaren hazkuntzak ekarri ...

Albisteak

Nabarmen hazi da Europan landare inbaditzaileen kopurua

Elhuyar Zientzia -

Landare inbaditzaileen kopurua gutxienez hirukoiztu egin da azken 25 urteotan. Hori ondorioztatu dute Europako Batasunaren DAISIE proiektuaren baitan Europako 48 ...

Arrainen argi gorria

Elhuyar Zientzia -

Alemaniako Tübingen Unibertsitateko ikertzaileek zenbait arrainen argi gorriaren fluoreszentzia erakusten duten irudi batzuk jaso dituzte. Gutxienez 5 familia eta 16 ...

Eguzkia ez zen jaio toki lasai batean

Elhuyar Zientzia -

Eguzkia oso urruti dago Esne-bidearen zentrotik. Horri esker garatu da bizia Lurrean, eguzki-sistemak ez baitu erradiazio kosmiko askorik jasotzen. Hala ...

Elikagaien ontzietako konposatu bat gaixotasunekin lotu dute

Elhuyar Zientzia -

Elikagaien eta edarien ontzietan eta biberoietan ohikoa den konposatu bat, bisfenol-A, diabetea eta gaixotasun kardiobaskularrak izateko arriskuarekin lotu dute Erresuma ...

Artikoa iaz baino gutxiago urtu da

Elhuyar Zientzia -

Artikoko izotz-maila aurtengo minimora iritsi da, eta iaz baino zertxobait gutxiago urtu da, Coloradoko (AEB) Elurraren eta Izotzaren Datuen Zentro ...

Neanderthalen dieta, uste baino zabalagoa

Elhuyar Zientzia -

Neanderthalak ia ugaztun lurtarrez bakarrik elikatzen zirela uste bazen ere, Gibraltarko haitzulo batzuetan egindako indusketek erakutsi dute izurdeak, fokak eta ...

CO2-emisioak nabarmen hazi dira

Elhuyar Zientzia -

Erregai fosiletatik eta zementu-ekoizpenetik eratorritako CO2-emisioak ikaragarri azkar ari dira hazten. Klima-aldaketari buruzko Gobernuarteko Taldearen azkenengo datuen arabera, karbono dioxidoaren ...

Tuberkulosia, uste baino antzinagokoa gizakietan

Elhuyar Zientzia -

Londresko eta Tel-Aviveko unibertsitateetako ikertzaileek giza tuberkulosia oso aspaldikoa dela eta behiena baino antzinagokoa dela argitu dute. Hori ondorioztatzeko, Israelgo ...

Zuloek soinua indargabetzen lagun dezakete

Elhuyar Zientzia -

Makinaria baten pieza zaratatsuak isilarazteko, pieza horiei zuloak egitea litzateke egokiena. Izan ere, zulo horiek zenbait uhin-luzeratan transmititzen den soinua ...

Arrain garbitzaileen diplomazia

Elhuyar Zientzia -

Labrido garbitzailea (Labroides dimidiatus) arrain tropikal bat da, eta beste arrain batzuk garbitzetik bizi da. Sinbiosi-mota bat da; beste arrainentzat ...

Nobelekin batera, 2008ko Ig Nobelak

Elhuyar Zientzia -

Urtero bezala, Nobel Sariak iragarri baino egun batzuk lehenago banatu ziren Ig Nobel sariak. Errepikatu ezin diren edo errepikatzea komeni ...

Neurtutako eguzki-haize bareena

Elhuyar Zientzia -

Irailaren 15eko astean, inoizko intentsitaterik baxuena neurtu zuten eguzki-haizearen jardueran. Jakina da 11 urteko ziklo batean handitu eta txikitzen dela ...

Kromosoma lineal bat aurkitu dute zianobakterio batean

Elhuyar Zientzia -

Washington Unibertsitateko biologoek Cyanothece 51142 zianobakterioaren genoma sekuentziatu dute, eta kromosoma lineal bat duela ikusi dute. Lehenengo aldia da kromosoma ...

Martialis: inurrien azpifamilia berri bateko lehena

Elhuyar Zientzia -

Inurri arraro bat aurkitu du Brasilgo basoetan Texasko Unibertsitateko Christian Rabeling biologoak. Adituaren ustez, antzinako inurrien itxura eta ezaugarriak ditu ...

Genoman txertatu gabe, zelulak birprogramatu

Elhuyar Zientzia -

Harvard Unibertsitateko ikertzaileek zelula amak sortzeko teknika bat hobetu dute. Saguen isatseko eta gibeleko zelula helduak birprogramatu eta enbrioi-zelulen antzeko ...

Arrokarik zaharrena aurkitu dute

Elhuyar Zientzia -

Orain arte topatutako arrokarik zaharrenak 4.030 mila milioi urte ditu, eta Kanadako ipar-mendebaldean dago. Eta hain juxtu Kanadan, Hudson ...

Dinosauro-espezie gehiegi

Elhuyar Zientzia -

1824an aurkitu zuten lehen aldiz dinosauro baten fosila, Ingalaterran. Geroztik, dinosauroen taldea 1.047 espezie izateraino handitu da, baina paleontologo ...

Pulsarren antzera telefonoz

Elhuyar Zientzia -

Pulsarrak neutroi-izarrak dira, eta, harrigarria bada ere, oinarri gisa erabili dituzte telefono mugikorretarako teknologia bat garatzeko. Hain zuzen, erradiazioa igortzeko ...

Ugaztunen laurdenak desagertzeko arriskuan daude

Elhuyar Zientzia -

Lehorreko nahiz itsasoko ugaztunen laurdenak desagertzeko arriskuan daude, Natura Babesteko Nazioarteko Erakundearen (IUCN) azkeneko txostenaren arabera. Oro har, ugaztunen erdien ...

Down sindromea amaren odolean detekta daiteke

Elhuyar Zientzia -

Azido nukleikoen sekuentziazioan oinarritutako odol-azterketa baten bidez detekta daitezke Down sindromea eta kromosomen asaldurekin lotutako beste gaixotasun batzuk. Kaliforniako Standford ...

Arrainak sakonean

Elhuyar Zientzia -

Japoniako eta Ingalaterrako biologo-talde batek errekor bat lortu du itsaspean: arrainak filmatu dituzte orain arteko sakonera handienean. Irudiak 7.700 ...

Bakterioen geneak, marmoken arma

Elhuyar Zientzia -

Litekeena da marmoken ziztatzeko ahalmenaren atzean bakterioak egotea. Izan ere, Parisko Pierre et Marie Curie Unibertsitateko ikertzaileek ikusi dute marmokek ...

Hiper, fusio-proiektu berria

Elhuyar Zientzia -

Hiper (High Power Laser Energy Research) fusio-proiektu berria abiarazi du Europako Batzordeak. Fusio-erreakzioa hidrogenoaren bi isotopo --deuterioa eta tritioa-- elkartzean ...

Permafrost zahar-zaharra

Elhuyar Zientzia -

Kanadako ipar-mendebaldeko sumendi-errauts batzuk datatu, eta, bide batez, Ipar Amerikan ezagutzen duten izotz-zati zaharrena identifikatu dute. Sumendi-errautsak permafrost-geruza baten gainean ...

Robot arin eta eramangarria

Elhuyar Zientzia -

Fatronik-Tecnalia zentro teknologikoak Roptalmu izeneko robot arin eta eramangarri bat du. Haren helburua da osagai aeronautiko handietan, muntaia-fasean, zuloak egitea ...

Digitalizatzeko, reCAPTCHA sistema

Elhuyar Zientzia -

Interneteko formularioetako CAPTCHA sistema liburuak digitalizatzeko ere erabiliko dute. Jatorrian, spam automatikoari kontra egiteko sortu zuten, karaktere distortsionatuetan oinarrituta. Sistemak ...

Elhuyarren berriak

Bideo-joko didaktiko berriak

Solabarrieta Arrizabalaga, Danel - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Geografian aditu/aritu eta Armix Ilargian galduta argitaratu ditu Elhuyar Fundazioak. Geografian aditu/aritu CD-ROMak Brain Training motako modako jokoen ...

Jakintza hedatuz

Hanturaren kontrako botika espezifikoen bila

Álvarez Busca, Lucía - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Antiinflamatorioek hantura-prozesuetan parte hartzen duten zelulei eragiten diete, baina baita prozesu horretatik kanpo dauden zelulei ere. Horregatik, antiinflamatorio espezifikoak garatzea ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.