Descubrindo as escuridades do universo

Ochoa de Eribe Agirre, Alaitz

Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Aínda que se pode pensar que o home sabe moito sobre o universo, aínda quedan moitos fenómenos por resolver. Un grupo de cosmólogos da UPV busca o modelo que mellor explique o desenvolvemento do universo.
Descubrindo as escuridades do universo
01/10/2008 | Ochoa de Eribe Agirre, Alaitz | Elhuyar Zientzia Komunikazioa

(Foto: ESA/J.R. Maund)
Os científicos que estudan o universo representámolos mirando desde un telescopio. E si, iso é o que fan os astrofísicos: recompilar datos sobre os fenómenos que se poden observar no cosmos. Pero paira interpretar estes datos, é dicir, paira explicar a maioría dos fenómenos que se producen no universo, é necesario realizar cálculos complexos por computador que se baseen en modelos matemáticos adecuados. Niso consiste o traballo do equipo de investigación Gravitación e Cosmología da UPV/EHU no estudo de modelos que sirvan paira explicar o desenvolvemento do cosmos.

Supernovas, testemuña da aceleración

Uno dos fenómenos que o Modelo Estándar de Cosmología aínda non explicou é a expansión acelerada do universo. A pesar de que Einstein propuxo un modelo estático paira describir o cosmos, hoxe sábese que se está estendendo. Entre outras cousas grazas ás supernovas. As supernovas son una explosión estelar moi brillante e por iso son tan útiles paira ver as partes remotas do cosmos. A medida da cantidade de luz que nos chega das supernovas permite coñecer a distancia á que se atopan e estimar pola súa cor a velocidade á que se van afastando. E é que canto máis avermellado sexa, máis rápido afástanse de nós. É dicir, se comparamos dous supernovas, a que se afasta á velocidade máis lenta terá unha cor máis azul e a que se afasta máis rápido, máis avermellada. Os astrofísicos han visto que as supernovas, ademais de afastarse, están a afastarse cada vez máis rápido, é dicir, afástanse a velocidade acelerada, con toda a outra materia do universo.

Buscando enerxía escura

Pero a enerxía coñecida que hai no universo non é suficiente paira provocar esa aceleración. Por tanto, o máis estendido na comunidade científica é que existe una "enerxía escura", é dicir, que se non fóra pola forza gravitatoria que xera, non poderiamos detectar. Estímase que o 73% da enerxía total do Cosmos é escura. A enerxía escura non é un debate calquera: non se pode demostrar que existe, pero sen ela o Modelo Estándar de Cosmología non podería explicar moitos dos fenómenos que ocorren no universo.

E… que é a enerxía escura? Que características ten? Estas características foron sempre as mesmas ou foron cambiando ao longo do tempo? A estas preguntas pretenden responder estes investigadores da Facultade de Ciencia e Tecnoloxía da UPV, liderados polo doutor Alexander Feinstein.

A cor das supernovas permite calcular a velocidade á que se están afastando.
PLATAFORMA/ESA
A única característica coñecida da enerxía escura é a súa forza gravitatoria distanciadora. É dicir, a diferenza da gravitación que coñecemos, esta forza tende a distanciarse entre galaxias, estrelas e demais estruturas do universo. Isto explicaría por que a expansión do cosmos non é constante, senón acelerada. Con todo, este fenómeno só se pode detectar alcanzando distancias de observación moi elevadas. Por iso é tan difícil comprender e explicar a enerxía escura.

Teoría da enerxía fantasmal

Até onde se pode expandir o universo? Se esa forza de gravitación distante é cada vez máis forte… pódese converter en infinito? Este é un dos temas que estudan os investigadores da UPV. Esta enerxía escura, tan forte, é coñecida como enerxía pantasma. Pola súa influencia pode estenderse tanto o cosmos, onde as estruturas coñecidas poden ser destruídas.

Este grupo de investigadores cre que o modelo máis adecuado paira explicar a expansión acelerada do universo pode ser a enerxía pantasma. Isto débese, entre outras cousas, á radiación de microondas de fondo que se difundiu por todo o cosmos desde o Big Bang e ao estudo da distribución de galaxias. Estas ondas propáganse en todas as direccións e permiten analizar feitos moi antigos, próximos ao principio de todo.

Resumo:
Trátase de explicar desde unha perspectiva teórica a influencia dos principais compoñentes do universo na súa evolución.
Director:
Alexander Feinstein.
Equipo de traballo:
Juan María Aguirregabiria, Martín Rivas, Jesús Ibáñez, Raül Beira, Alberto Díez-Tejedor, José M. Martín-Senovilla, Ruth Lazkoz, Guillermo González e Alberto Chamorro.
Departamento:
Física Teórica e Historia da Ciencia.
Facultade:
Facultade de Ciencia e Tecnoloxía.
Financiamento:
Goberno Vasco, MEC.
Web
http://tp.lc.ehu.es/
Pola esquerda, Raül Beira, Alberto Díez-Tejedor, Ruth Lazkoz, Alberto Chamorro, Alexander Feinstein, Guillermo González, Juan María Aguirregabiria e Martín Rivas. Faltan: José María Martín Senovilla e Jesús Ibáñez.
(Foto: A. Ochoa de Eribe)
Ochoa de Eribe Agirre, Alaitz
Servizos
246
2008
Servizos
035
Astrofísica; Universidades
Difusión do coñecemento
Outros
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.