3462022(e)ko ekaina

Erreportajeak

COVID-19aren B aldea

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

COVID-19a agertu zenetik, erabat aldatu da egoera; bereziki, txertoei esker. Hilgarritasuna % 1etik % 0,1era jaitsi da, eta ospitaleratzeak eta kasu ...

Teknologia kuantikoen olatua hartzeko prest

Elhuyar Zientzia -

Bigarren iraultza kuantikoaren izenean datorren olatua hartzeko prest daude BRTA partzuergoko hainbat zentro. CIC nanoGUNEn eta Tecnalian, esaterako, etorkizun handia ...

Irtenbideak plastikoari

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Nazio Batuen Ingurumen Batzarrak plastikoaren kutsadura murrizteko neurriak hartzea erabaki zuen martxoaren hasieran: 175 herrialdetako ordezkariek 2024an juridikoki loteslea izango ...

Elkarrizketak

Xabier Saralegi Urizar Teknologia-arduraduna (Orai NLP Teknologiak)

“Zaila da makinentzako eredu etiko unibertsal bat sortzea”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Xabier Saralegi Urizar adimen artifizialeko ikertzailea da Orai NLP Teknologiak langunean, Elhuyar Fundazioak sustatutako ekimen teknologiko berrian. Digitalizazioaren ahalmen guztia ...

Analisiak

Digitalizazioaz

Olatz Arbelaitz Gallego - UEUko Informatika saileko kidea eta EHUko irakasle eta ikertzailea
Martinez Peña, Iñigo - Filosofoa eta Batxilergoko irakaslea

Digitalizazioa gizartea errotik eraldatzen ari da. Azkar, gainera. Hiperkonektatuta gaude, eta horrek eragina du alor guztietan: bizimodua aldatzen ari zaigu ...

Mundu digitala

Wikidata, ezagutzarako datu-base libre kolaboratiboa

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Denok ezagutzen dugu Wikipedia, mundu osoko erabiltzaileen artean osatuz doan eta Wikimedia fundazioak kudeatu eta sustatzen duen entziklopedia librea. Baina ...

Istorioak

Minarentzat sor bilakatzeko trikimailua

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Aiztoaren lehen bristadaren hain jarraian entzun zen zerraren kirrinka hezurrean, ezen bi gauzak aldi berean gertatu zirela iruditu baitzitzaien denei ...

Ekinean

Brian Omondi Oduor Ingeniaria

"Dibertsitatea beharrezkoa da, ikerketaren etikaren muinean baitago"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Brian Omondi Oduor Nairobin jaioa da (Kenyako Errepublika), eta, NUPek eskaintzen dituen Iberus Talent beka bati esker, Nafarroara etorri da ...

Atarikoa

Arima digitala

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Digitalizazioa. Datuak. Adimen artifiziala. Goitik behera zipriztintzen ari zaigun olatu teknologiko eta sozial hau egiturazko aldaketak eragiten ari da gizartean ...

Gai librean

Emakumeen libidoaren heriotza: epaiketa-garaia

Ane Portillo Blanco -

KASUA: Zer gertatu da?

Haurdun geratzeko arriskurik gabeko sexu-harremanak izan nahi dituzu, kezka horrek ondoeza sortzen baitizu. Zure lagunek aho ...

Gaueko bake frenetikoan dantzan segi dezan

Esnaola Illarreta, Amaiur - Zoologia eta Animalia Zelulen Biologia Saila, Zientzia eta Teknologia Fakultatea (EHU)

Basoko erreka ezkutuetan, eguzkia sartutakoan, ikusmena itzali eta gainontzeko zentzumenak jartzen dira dantzan. Iluntasunak eskaintzen dion babesa baliatuz frenetikoki esnatzen ...

Zer diotso sagarrak jogurtari?

Fátima Villa González - Tecnun / MIT Auto ID Labs - eko doktoregaia

“Hotz naiz!” – oihukatu du sagarrak dardarka. “Ba ni primeran sentitzen naiz” – erantzun dio jogurtak harro-harro. Nola liteke hozkailuaren barruan dauden ...

Albisteak

Goi Paleolitoko haurrek parte hartzen zuten labarretako eskuen margoketan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Goi Paleolitoko labar-artearen adibide ugari eta hedatuenetako bat eskuen margoak dira. Eskua labarrean jarri, eta, margoa haren ingurua putz eginda ...

Muskuluen kontrolik ez duen pertsona bat hitzen bidez komunikatzea lortu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Muskuluen kontrola erabat galduta zuen, eta, ondorioz, komunikatzeko inolako gaitasunik ez zuen pertsona bat hitzez komunikatu ahal izatea lortu dute ...

Espazioaren ikerketa ez da jasangarria

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Espazioaren ikerketarako instalazioek urtero 1,2 milioi tona CO2 igortzen dituztela kalkulatu dute Frantziako Tolosako Unibertsitateko ikertzaileek. CO2 ...

Mina desberdin prozesatzen da emeen eta arren neuronetan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Bizkarrezur-muineko neuronek mina desberdin prozesatzen dute emeetan eta arretan. Ondorio horretara iritsi dira Brain aldizkarian argitaratu berri duten ikerketa batean ...

Neandertalen galeraren une jakin bateko erretratua Aranbaltzan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Arkeologoek jarraitzen dute ikertzen neandertalen galera. Badakite duela 50.000-40.000 urte gertatu zen prozesu hori konplexua izan zela eta ...

Giza genoma oso-osorik deskodetzea lortu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Giza genomaren sekuentzia ia osoa deskodetuta bazegoen ere, zati bat (% 8) oraindik guztiz ezezaguna zen. Sekuentzia oso errepikakorrez osatutako zatiak ...

El Sotillo trikuharriko genoma bat, izurri bubonikoaren ebidentzia zaharrenen artean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Neolitotik Eurasian izurri bubonikoak izan duen bilakaera argitu dute, Yersinia pestis bakterioaren genoma zaharrak aztertuta; zehazki, 17. Genoma horiek Eurasian ...

Tratamendu onkologikoen albo-ondorioak larriagoak izaten dira emakumeetan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Minbiziaren aurkako tratamendu nagusiek emakumeetan eta gizonetan sortzen dituzten albo-ondorioetan desberdintasunik ote dagoen aztertu dute AEBetako ikertzaile batzuek, eta baietz ...

Izarren leherketen mota berri bat hauteman dute: mikronobak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Lehendik ezagunak dira noba eta supernoba fenomenoak. Bietan, izar baten argitasunaren bat-bateko handitzea gertatzen da; izarra masa oso handikoa denean ...

Platinoaren ordez burdina darabilen hidrogenozko erregai-pila garatu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Hidrogenozko erregai-pilek hidrogenoa elektrizitate bihurtzen dute, eta ur-lurruna baino ez dute askatzen; hortaz, oso baliagarriak izan daitezke energia-trantsiziorako. Baina, eskuragarriak ...

Euskal Herriko estuarioetako paisaien eraldaketa historikoa aztertu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Euskal Herriko estuarioetan nekazaritzarako lur berriak sortzeko XVI. eta XIX. mendeen arteko ekintzek paisaiaren eraldaketan izan duten garrantzia aztertu dute ...

Herpesbirus latentea nola berraktibatzen den argitu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Julius Maximilians Unibertsitateko (Alemania) ikertzaile-talde batek herpesbirusen inguruan aspaldian zegoen galdera gako bati erantzutea lortu du: nola lortzen duen birusak ...

Esne Bidearen erdian dagoen zulo beltzaren lehen irudia aurkeztu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Astronomoek hainbat metodo erabili dituzte Sagittarius A*, Esne Bidearen erdian, gugandik 27.000 argi-urtera dagoen zulo beltz supermasiboa behatzeko; esaterako ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.