3352019(e)ko iraila

Erreportajeak

Nerabezaroaren zientzia

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Nerabezaroa ez da haurtzarotik helduarora igarotze hutsa; prozesu bat da, eta berariazko ezaugarriak ditu. Bizitzaren aro hori aztertu dute Juan ...

Laserrak ezagutzaren mugak argitzen

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

1960an Theodore Maimanek laserra asmatu zuenean, ez zuen ezertarako balio. Orain, edonon daude. Sortu dira laser-mota berriak ere; ulertzeko ere ...

Elkarrizketak

Arantza Aranburu Artano Geologiako irakasle eta ikertzailea EHUn

“Txiripa hutsez gaude gizakiok Lurrean, ez gaitezen engaina”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Kobazuloz kobazulo dabil Arantza Aranburu Artano geologoa azken 25 urteotan; soka batetik zintzilik, gure mendietako zulorik sakonenetan pilatzen diren sedimentuen ...

Analisiak

Krisialdi sozioekologikoaren ebidentziak

Pascual García de Azilu, Unai - Klima eta Natur Ingurunea / Basque Centre for Climate Change
Zafra Calvo, Noelia - Aldaketa Globala eta Garapen Sostengarriko doktorea

Nazio Batuen IPBES plataforma zientifiko arauemaileak bere azken txostenean adierazi du milioi bat espezie galtzeko zorian daudela planetan; zortzitik bat ...

Mundu digitala

Auzolan digitala euskararen alde

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Gure bizitzetan, gero eta txertatuago daude hizkuntza- eta hizketa-teknologiak baliatzen dituzten tresnak eta zerbitzuak: laguntzaile birtualak, bozgorailu adimendunak, itzultzaile automatikoak ...

Lekukoak

Miren Bego Urrutia Barandika Fisiologiako doktorea

“Harrigarriena da ikustea jakintza irla baten modukoa dela”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Miren Bego Urrutia Barandika (Gernika, 1966) Fisiologiako doktorea da, eta 1998an hasi zen irakasle-lanetan EHUn, Biologiako ikasleei Animalien Fisiologiaren arloko ...

Istorioak

Nettie Stevens: Kromosomak eta sexua

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

“Ikerketa-lanetan aritu naiz lau urtez, eta nahiago nuke horretan jarraitu, irakaskuntzan baino, ez balitz diru-kontuengatik. Baina nire baliabideak baino ez ...

Ekinean

Judit Muñoz Matute Matematikaria

“Dibertsitateak problemak ebazteko beste ikuspuntu batzuk ematen ditu”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Matematikak betidanik izan ditu gustuko Judit Muñoz Matutek. Dioenez, txikitatik zen ona zenbakiekin, eta ez hainbeste Historian, Euskaran eta ...

Atarikoa

Gazte gara, gazte

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Nerabezaroa da gizakion bizitzan gertatzen den trantsiziorik garrantzitsuenetakoa: aldaketa fisiologiko, kognitibo, sexual, sozial zein emozional ikaragarrien erdian bilakatzen dira gazteak ...

Gai librean

“Zer dago afaltzeko?” Izurriak saguzarren menuan

Baroja Ibáñez de Maeztu, Unai - Biologiako doktoregaia

Mundu mailako gainpopulazioaren ondorioz, datozen hamarkadetan erronka handia izango da gizakien elikatze-beharrak asetzea. Hori nahiko ez, eta krisi-egoera hori areagotu ...

14.600 urteko ogia nekazaritzaren aitzindari?

Arranz Otaegui, Amaia - Irakasle laguntzailea Kopenhageko Unibertsitatea
Richter, Tobias - Irakasle titularra Kopenhageko Unibertsitatea

Ogia da munduko lurralde gehienetan aurkitzen den oinarrizko elikagaia. Nahiz eta lan neketsua izan, ogia egiteko teknologia “sinplea” da: irina ...

Zientziaren argitalpen-sistema eta aldizkari predatzaileak

Agirre Orbegozo, Oskia - EHUko Liburuzaina

Zientziaren nazioarteko argitalpen-sistema konplexua izateaz gain, negozio biribila ere bada argitaletxe askorentzat. Ospe handiko aldizkarien harpidetza-prezioak neurriz kanpokoak dira, eta ...

Wifi-radarra: nola hauteman gizakiaren presentzia

Sobrón Polancos, Iker - EHUko Bilboko Ingeniaritza Eskolako ikertzailea
Landa Sedano, Iratxe - EHUko Bilboko Ingeniaritza Eskolako irakaslea

Haririk gabeko komunikazioen aroan, konektagarritasuna ez ezik, beste zerbitzu batzuk ere eskaintzen dituzte komunikazio-sistemek. Esate baterako, telefonia mugikorrak posizioa eman ...

Albisteak

Txinako sendabelarren osagai bioaktiboen mekanismo molekularra aztertu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Txinako sendabelarren osagai bioaktiboak aztertu dituzte, hainbat gaixotasun sendatzeko duten gaitasuna ulertu nahian, eta ikusi dute gure zeluletako RNA ez-kodetzailearen ...

Ukimen artifiziala ahalbidetzen duen eskularru bat sortu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Ukimen artifizialaren bidez objektuak identifikatzeko eta haiei buruzko informazioa jasotzeko balio duen eskularru bat sortu dute MITeko ikertzaileek. Oso baliagarria ...

Bizidunak aurkitu dituzte Dallol sumendian, munduko leku muturrenetako batean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Dallol sumendia Etiopiaren ipar-ekialdean dago, Afar triangeluan, Danakil basamortuaren erdian. Hango ur termalek munduko kondizio muturrenetakoak dituzte: izugarri azidoak dira ...

Hipotalamoan ere sortzen eta gordetzen dira oroimenen aztarnak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Oxitozinan oinarritutako ikerketa bati esker, hipotalamoak oroimenaren mekanismoetan funtsezko zeresana duela frogatu du Mazahir T. Hasan ikertzaileak (Ikerbasque, Achucarro zentroa ...

Berotegi-efektuko gasen isurien mugak malgutu ditu Trumpen gobernuak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Berotegi-efektuko gasen isurketari buruzko plan berria iragarri du EPAk, AEBetako Ingurumena Babesteko Sailak. Haren arabera, estatu bakoitzak aukera izango du ...

Starlink satelite-kateak eztabaida piztu du

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

SpaceX espazio-konpainiak Lurraren inguruan osatu nahi duen satelite-konstelazioaren lehen 60ak zeruan dira dagoeneko. 12.000 satelite jartzea da helburua, baina ...

Umami: unibertsoaren hedapena deskribatzeko eredu kosmologiko berria

Elhuyar Zientzia -

Unibertsoa gero eta azkarrago hedatuz doa, baina fisikarientzat zaila da horren azalpen teorikoa garatzea, ez baitakite hedatze hori zer abiaduran ...

Glutenik jan gabe zeliakia identifikatzeko biomarkatzaile berria

Elhuyar Zientzia -

EHUko eta BioCruceseko ikertzaile batzuek gaixotasun zeliakoa diagnostikatzeko biomarkatzaile berri bat aurkitu dute, glutenik gabeko dieta hartzen duten pertsonekin erabiltzeko ...

Paleolitoko jostorratzak ziren Noailles zulakaitzak

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Duela 29.000 eta 21.000 urte bitarteko aztarnategietan oso arruntak dira Noailles erako zulakaitzak. Bereziki Euskal Herriko, Pirinioetako eta ...

Komunikazio kuantiko segurua lortu dute, mikrouhinen maiztasun-tartean

Elhuyar Zientzia -

Quantum Flagship proiektu europarraren barruan, egoera kuantiko bat urrutitik prestatzeko protokolo bat garatu dute esperimentu batean. Protokolo horren berezitasuna da ...

Landa-eremuko mikroorganismoek asma izateko arriskua txikitzen dute hirian

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Hirietako etxeetako hautsean landa-eremuan ohikoak diren mikroorganismoak daudenean arrisku txikiagoa dago haurrek asma izateko; ondorio horretara iritsi dira Nature Medicine ...

Orain arteko metano-kontzentraziorik handiena neurtu dute Marteren atmosferan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

NASAren Curiosity ibilgailuak orain arteko metano-kontzentraziorik handiena neurtu du, SAM tresnaren laser-espektrometroaren bitartez: 21 ppbv. Curiosityk sarritan detektatu du ...

Argiaren propietate berri bat aurkitu dute: bihurdura

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Argiaren propietate batzuk aspalditik ezagutzen eta kontrolatzen dituzte zientzialariek, eta aplikazio ugaritan dira erabilgarriak: intentsitatea, uhin-maiztasuna… Orain, beste propietate bat ...

Eurasiako sapiens zaharrena identifikatu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Grezian leku berean aurkitutako bi garezur aztertuta, bata duela 210.000 urteko sapiensa, eta bestea 170.000 urteko neandertala direla ...

Eltxo tigreak ia desagerraraztea lortu dute Txinako bi lekutan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Txinako bi lekutan eltxo tigrea ia desagerraraztea lortu dute, bakterio bat eta emeak antzutzeko teknika bat erabilita. Nature aldizkarian eman ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.