2552009(e)ko uztaila

Gai nagusia

Sakelako elektrizitatea: bateriak mugak gainditu nahian

Gizaki teknologikoa ez dago inoiz inkomunikatuta. Edozein tokitatik eta edozein unetan, lagun du telefono mugikorra. Eta ordenagailu eramangarri bat ere eskura izanda, aukeraz betetako mundu informatiko batean bizi da. Baina gizaki teknologikoa ez dago pozik. Gailu elektronikoek energia eskatzen diote. Maiz konektatu behar ditu sare elektrikora, bateriak indarberritu daitezen. Oso maiz. Gizakiak menpekotasun horretatik ihes egiteko premia du. “Hilabete edo gehiago iraungo didan bateria bat nahi dut!” egiten du oihu. Baina ezinezkoa da.

Erreportajeak

Smit detektibea, talkaren teoriaren aztarna bila

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Jan Smit geologoak ibilbide osoa eman du talkaren teoriaren aldeko aztarnak biltzen. Teoria horren arabera, asteroide handi batek Lurra jo ...

Abereak larrean

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Euskal Herrian, tradizioz, oso lanbide hedatua izan da abeltzaintza estentsiboa, baina gaur egun gainbehera doa. Lanbide hori gizarte hiritarrera hurbiltzeko ...

Elkarrizketak

Vladimir Hachinski Neurologoa, alzheimerrean aditua

"Itxaropena ez da galdu behar, alzheimerra izanda ere"

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Esan liteke neurologia espezialitatea kasualitatez aukeratu zuela, edo halabeharrak hala aginduta. Izan ere, egoiliar-garaian, artean ikasle zela, diagnostikatzeko oso zaila ...

Analisiak

Zientzia eta gizarte irekia

Pérez Iglesias, Juan Ignacio - Kultura Zientifikoaren Katedra

Zientzia eta teknologiari esker lortu du gizakiak gaur duen bizi-kalitatea. Arlo guztietan ikus daiteke gure bizi-baldintzen hobekuntzan zientziak eta teknologiak ...

Transgenikorik "ez": zientzia edo politika?

Escajedo San Epifanio, Leire - Konstituzio Zuzenbideko Irakaslea
de Renobales, Mertxe - Biokimika eta Biologia Molekularra saila

Azken hilabeteotan, laborantza transgenikoaren eztabaida piztu da berriro. Apirilaren 22an, Alemaniak MON810 arto transgenikoa debekatu zuen. Handik gutxira, Eusko Jaurlaritzak ...

Mundu digitala

Mikroformatuak, web semantikoaren aperitifa

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Aurreko artikuluetan ikusi dugunez, web semantikoak, hau da, esanahizko marken bidez etiketatutako eta erlazionatutako elementuz osatutako Internet berri batek aukera ...

Gogoetan

Denbora eta beste margolari batzuk

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Denboraren eragina ikusi nahi baduzu, egon zain. Papera horitzen ikusi nahi baduzu, adibidez, utzi papera bistan, eta egon. Denborak margotuko ...

Istorioak

Baztangaren konkista

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Kingscote-ko zelaietan (Gloucestershire, Ingalaterra), 1784ko irailaren 2an, globo hura zerutik jaisten ikusi zutenek ez zuten berehalakoan ahaztuko irudi hura. "Hain ...

Atarikoa

Baterien nahiak eta ahalak

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Mugikor batekin, sakelan eraman dezakegu mundua orain. Ahalmen eta irismen ikaragarriak ekarri dizkigute gailu eramangarriek, eta askatasuna ere bai, harik ...

Umore grafikoa

Liburutegia

Durrell, biologoa eta idazlea

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Bi arrazoirengatik da Gerald Durrell ospetsua. Lehenik, zoologiko bat zabaldu zuelako desagertzeko arriskuan dauden espezieak jasotzeko, Jersey uharteko zoologikoa. Bigarren ...

Albisteak

Zementua garaile VII. Tesi Sarian

Elhuyar Zientzia -

Espermatozoideen mugikortasunari buruzko lan batentzat izan dira bigarren saria eta euskarazko lanik onenaren aipamen berezia Zazpigarren urtez, Elhuyar Fundazioak Tesi ...

Erresonantzia eta erradioterapia, batera

Elhuyar Zientzia -

Herbehereetako Utrecht Unibertsitateko Zentro Medikoan lanean ari dira, erradioterapian erabiltzen diren fotoi-izpiak askoz zehatzago bideratzea lortzeko. Horretarako, erresonantzia magnetiko bidezko ...

Hildako abereak, hegazti sarraskijaleentzat berriz

Elhuyar Zientzia -

Abeltzainek larrean utzi ahal izango dituzte abereen gorpuzkiak, kasu batzuetan Hildako abereen gorpuak hegazti sarraskijaleentzat utzi ahal izango dituzte berriz ...

Poloen dantza azaltzen duen eredu sinple bat sortu dute

Elhuyar Zientzia -

Geofisikari gehienak bat datoz Lurraren eremu magnetikoaren eragile nagusia Lurraren nukleoan dagoen burdinurtuaren konbekzio-korronteak direla. Eta badakite eremu magnetikoaren polaritatea ...

Larruazaleko bakterioen mapa

Elhuyar Zientzia -

Besaurrean dugu larruazaleko bakterioen dibertsitate handiena Ez besapean, ez sudurzuloetan, ez buru-azalean. Besaurrean pilatzen dira bakterio-espezie gehien gure gorputz osoko ...

DVD berriak, urrezkoak eta bost dimentsiokoak

Elhuyar Zientzia -

Informazioa DVDetan gordetzeko modu berri bat asmatu dute, eta garatzen ari dira, Australiako Swinburne Teknologia Unibertsitatean. Sistema berriak 1 terabytetik ...

Gauez ikusteko, DNA berregituratua

Elhuyar Zientzia -

Ugaztun gautarren begietako makilek DNA modu berezi batean dute antolatua, eta horrek aukera ematen die gauez errazago ikusteko. Ondorio horretara ...

Garun txikia eta oin handiak, Floresko gizakiaren gaineko eztabaidaren protagonistak

Elhuyar Zientzia -

Nature aldizkarian, bi ikerketaren emaitzak argitaratu dituzte, baina adituek ez dituzte onartzen emaitza horiek guztiak Paleontologoak ez daude ados Homo ...

Laser-pultsu batekin, bonbilla eraginkorragoak

Elhuyar Zientzia -

60 watteko goritasun-bonbilla batek 100 watteko bonbilla batek adina argi ematea lor daiteke tungstenozko harizpiari femtosegundo bateko laser-pultsuak igorrita. Horixe ...

Historiaurreko entzima baten bilakaera

Elhuyar Zientzia -

CIC bioGUNEko ikertzaileek Yale, Harvard eta Oxfordeko unibertsitateetakoekin batera eginiko ikerketa batek ezagutzera eman du DNA RNA bilakatzen duen entzima ...

Antxoen biomasa iaz baino 3.000 tona handiagoa

Elhuyar Zientzia -

AZTI-Tecnaliak egindako BIOMAN-2009 kanpaina zientifikoan lortutako emaitzen arabera, antxoa-biomasa 28.000 tonakoa da orain Bizkaiko golkoan, 2008an baino 3.000 ...

Tentsiopean kolorez aldatzen den plastikoa

Elhuyar Zientzia -

Haustera doazen materialak begi hutsez bereizteko modu bat izan liteke Indar mekanikoen eraginpean jartzean kolorez aldatzen den polimero solido bat ...

Proteina berdea elektroi-emaile

Elhuyar Zientzia -

Proteina berde fluoreszente kutunaren benetako funtzioa aurkitu dute Proteina berde fluoreszentea zientzian oso ezaguna eta erabilia bada ere, orain arte ...

Zelula amak infartua izan duten bihotzentzat

Elhuyar Zientzia -

Ikerketa Mediko Aplikatuaren Zentroan (CIMA) eta Nafarroako Unibertsitate Klinikan egindako ikerketa batean frogatu dute hezur-muinetik eta ehun adiposotik eratorritako zelula ...

Ultrasoinu-uhinak fokatzeko lente bat sortu dute

Elhuyar Zientzia -

Illinoisko Unibertsitateko fisikariek lente akustiko bat garatu dute metamaterial artifizialez baliatuz, eta ultrasoinu-uhinak puntu txiki batera fokatzeko erabili dute. Diotenez ...

Neanderthalgo umeek, jaiotzean birarik ez

Elhuyar Zientzia -

Neanderthalgo umeek ez zuten umetokian bira eman beharrik jaiotzeko. Max Plank Institutuko Timothy Weaver eta Jean-Jacques Hublin ikertzaileek eme neanderthal ...

Azeleragailu linealak, medikuntzarako isotopoak sortzeko

Elhuyar Zientzia -

TRIUMF laborategian, partikulen fisikan eta fisika nuklearrean aritzen den Kanadako laborategi nazionalean, bide bat bilatzen ari dira erreaktoreen beharrik izan ...

DNAz irekitzen diren DNA-kutxak egin dituzte

Elhuyar Zientzia -

Danimarkako Aarhus Unibertsitatean, DNAz osatutako nanokutxak egin dituzte, ordenagailu bidezko eredu bat erabilita. Eredu hori fago baten DNAn oinarritzen da ...

Ez dira hainbeste sagu behar

Elhuyar Zientzia -

Esperimentuetan erabiltzen diren saguen ingurua hainbeste kontrolatzea ez da mesedegarria Ez daude bi pertsona berdin. Hori aintzat hartuta, Estatu Batuetako ...

Foken arbaso ibiltari baten fosila aurkitu dute

Elhuyar Zientzia -

Foka, itsas lehoi eta mortsen arbaso baten fosila aurkitu dute Artikoan, Kanadako Museko Naturaleko zientzialariek. Pinipedoen 23 milioi urteko arbasoak ...

Telefono mugikorretan diagnostikoak egiteko aukera, abian

Elhuyar Zientzia -

Martxan jarri dute Europako Labonfoil (laborategi bat xafla batean) proiektua. Ikerlan-IK4k zuzentzen du eta parte-hartzaileen artean Gaiker-IK4 dago. Proiektuaren asmoa ...

Afrikako mapa genetikoa

Elhuyar Zientzia -

Azterketa genetiko batek afrikarren jatorria eta aniztasuna argitu ditu Afrikan sekula egin den azterketa genetikorik handiena egin du Pennsylvaniako Unibertsitateko ...

Orain arteko zeramika-aztarnarik zaharrenak aurkitu dituzte Txinan

Elhuyar Zientzia -

Duela 17.500-18.300 urteko zeramika-zatiak aurkitu dituzte Yuchanyango koban, Txinako Hunan probintzian. Ikertzaileek erradiokarbono bidezko datazioa erabili dute, eta ...

Marruskadura, antzekoa eskala txikian eta handian

Elhuyar Zientzia -

Wisconsin Unibertsitateko ikertzaile-talde batek ordenagailu bidezko simulazio batzuetan ikusi du materialen arteko marruskadurak oso antzekoak direla nanoeskalan eta eskala handian ...

Tresna kirurgikoen garbiketa neurtzeko sentsore bat sortu dute

Elhuyar Zientzia -

Tresna kirurgikoen garbiketa ultrasonikoa neurtzeko sentsore bat sortu dute Ingalaterrako Fisika Laborategiko ikertzaileek. Asmakuntzarekin, burbuila bidezko garbiketa ultrasoniko hori kuantitatiboki ...

Aspaldiko usteak alda ditzaketen sagukumeak

Elhuyar Zientzia -

Obozitoen zelula aitzindariak aurkitu dituzte eme helduetan Txinako Shangai Jiao Tong Unibertsitatean egindako esperimentu batek hankaz gora jar lezake orain ...

AMPK, garunaren garapenaren kontrolatzaile

Elhuyar Zientzia -

Minbizian, diabetean, bihotzekoetan eta hipertentsioan eragina duen proteina batek, AMPK proteinak, funtzio garrantzitsua du nerbio-sistemaren garapenean. Washintongo Unibertsitateko zientzialariak ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.