2372007(e)ko abendua

Erreportajeak

Soinuzko mundu bat

Imaz Amiano, Eneko - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa
Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Zetazeoak lurretik uretara bueltatu ziren ugaztunak dira. Eta primeran egokitu dira, oso ingurune desberdina izan arren. Soinuaren erabilera izan da ...

Hibernazioa, denbora eteteko

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Oraingoz, ezinezkoa da pertsonen barneko ordularia gelditzea edo moteltzea. Medikuntzan, baina, oso baliagarria izango litzateke: metabolismoa apalduta, gorputzaren tenperatura jaitsita ...

Neuronak programatzen

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Eragiketa matematikoak egiteko, garuna baino azkarragoa da ordenagailua; milioika kalkulu egin ditzake garuna kalkulatzen hasterako. Baina kalkulu-abiadura ez da makina ...

Nuklearrik... bai?

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Energia nuklearraren alde, edo aurka? Azkenaldian, eztabaida berpiztu egin da, energia-arazoaren irtenbidea zentral nuklearrak jartzea izango dela uste baitute zenbait ...

Beltzetik berderako bidean

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Ikatza energia-iturri garrantzitsua izan zen, da eta izango omen da. Hala diote adituek, etorkizunean handitu egingo dela ikatzaren garrantzia. Baina ...

Umetoki-lepoko minbizia prebeni daiteke?

Basaras Ibarzabal, Miren eta Arrese Arratibel, Elixabete -

Minbizi hitza entzute hutsak beldurtu egiten gaitu. Maiztasunari dagokionez, umetoki-lepoko minbizia da emakumeetan gehien agertzen den bigarren tumore-mota, bularreko minbiziaren ...

Polimero piezoelektriko berriak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Material adimendunen definizio argirik ez badago ere, oro har, kanpoko estimulu bati erantzunez bere propietateren bat edo gehiago aldatzen dituzten ...

Leonhard Euler, 300 urte

Duoandikoetxea Zuazo, Javier - EHUko matematika irakaslea

Nor dira matematikaren historiako bost pertsonaiarik handienak? Adituei galdetu, eta baliteke adostasunik ez egotea ordenan, baina izen batzuk zerrenda guztietan ...

Bai itxura ona!

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Laranjak, kiwiak, melokotoiak, marrubiak, gereziak, meloia, masustak... zer gozoak diren fruituak, batez ere puntu-puntuan harrapatzen baditugu! Ezagutzen ditugun fruituetan, badakigu ...

Elkarrizketak

Antxon Alberdi: "Interferometriari esker, objektu astronomikoen xehetasunik ñimiñoena beha dezakegu"

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Aranzadi Zientzi Elkarteak antolatutako Astronomia Jardunaldien XVI. edizioan, Antxon Alberdi izan zen gonbidatuetako bat. Andaluziako Astrofisika Institutuan, astronomiaren punta-puntako esparruetan ...

Albisteak

Neanderthalen artean ere ilegorriak

Elhuyar Zientzia -

Science aldizkarian argitaratu duten ikerketa baten arabera, neanderthal batzuek larruazal zuria eta ile gorria zuten. Ikerketan, 50.000 urte dituzten ...

Malariaren aurkako txertoa haurtxoentzat

Elhuyar Zientzia -

Malariaren aurkako txerto bat probatu dute Mozambikeko 10-18 asteko haurtxoekin, eta ikusi dute efektu oso positiboa duela. Aurretik ikusi zuten ...

Bihotzeko ehunak laborategian

Elhuyar Zientzia -

Harvard Unibertsitateko ikertzaile-talde batek arratoien bihotzeko zelulak hazi ditu polimerozko (polidimetilsiloxanozko) gainazal batean, eta eratu den zelula-geruzak bihotz arrunt baten ...

Orion nebulosa, hurbilago eta zaharragoa

Elhuyar Zientzia -

Orion nebulosa orain arte uste zuten baino % 20 hurbilago dago Lurretik, hain zuzen, 1.270 argi-urtera, Kaliforniako Unibertsitateko talde batek ...

Ilargiaren argia da koralen erloju biologikoaren erantzule

Elhuyar Zientzia -

Koralen ugalketa beti ilargi beteko gauetan gertatzen dela atzemana zuten zientzialariek. Baina ez zegoen argi zerk lotzen zituen ilargia eta ...

Tanta bat maldan gora

Elhuyar Zientzia -

Likido tanta bat maldan gora igotzea lortu du Bristol Unibertsitateko matematikari-talde batek. Horretarako, malda eratzen zuen gainazala gogor astindu dute ...

Neonatologiari buruzko Ordesa ikerketa saria

Elhuyar Zientzia -

EHUko eta Gurutzetako Ospitaleko ikertzaileek osaturiko diziplina arteko talde batek jaso du Neonatologiari buruzko Ordesa ikerketa saria. Lan sarituan eredu ...

Antiemetikoa larruazalpean

Elhuyar Zientzia -

Granisetron farmako antiemetikoa --gorakoen kontrako botika-- larruazalpean emanda, zain barnetik emanda lortutako antzeko kontzentrazioak lortzen dira odolean. Hori frogatu dute ...

Antena berriak, plasma-hodiak

Elhuyar Zientzia -

Tennesseeko Unibertsitatean, irrati-uhinak jasotzeko eta igortzeko gai den antena berezi bat garatu dute. Metalezkoa izan ordez, barruan ionizatutako gasa (plasma ...

Antzinako lehorte baten frogak Afrikan

Elhuyar Zientzia -

Malawi aintziraren azpialdeko sedimentuak aztertuta, Afrikak lehorte-garai luzea pairatu zuela ondorioztatu dute ikertzaileek. Idorte hura duela 75.000-135.000 urte ...

55 Cancri izarraren bosgarren planeta

Elhuyar Zientzia -

Orain dela 18 urte hasi ziren astronomoak Lurretik 41 argi-urtera dagoen 55 Cancri izarraren inguruan ikertzen, eta urte hauetan ikusi ...

Mundu kuantikotik mundu makroskopikora

Elhuyar Zientzia -

Nazioarteko ikerketa batek Thomas Young-en esperimentua errepikatu du hidrogeno-molekula batean. Ikerketaren emaitzak Science aldizkariaren azken zenbakian argitaratu dituzte, eta fisika ...

Arren eta emeen proportzioa, geneen esku

Elhuyar Zientzia -

Ugalketa sexuala duten espezie gehienetan arren eta emeen proportzioa bera izaten da normalean. Drosophila melanogaster euliaren zenbait populaziotan, ordea, emeak ...

Planeta handien plaka-tektonika

Elhuyar Zientzia -

Eguzki-sistematik kanpo aurkitutako planetak bizia garatu ahal izateko egokiak ote diren jakin nahian dabiltza zientzialariak. Horrekin lotuta, bi ikerketa-talde saiatu ...

Saiakuntza fidagarriak denbora laburragoan

Elhuyar Zientzia -

CTA Teknologia Aeronautikoen Zentroak HALT (Hightly Accelerated Life Tests) saiakuntzak egiteko Europako lehenengo laborategi aurreratua jarri du martxan, saiakuntza fidagarriagoak ...

Usaimena eta sena deskonektatuta

Elhuyar Zientzia -

Tokioko ikertzaile batzuek aurkitu dute saguek jaiotzatik bereizten dituzten usainek eta gerora ikasitakoek bide ezberdinak egiten dituztela nerbio-sisteman. Izan ere ...

25 milimetroko urezko zubia

Elhuyar Zientzia -

Urez betetako bi prezipitatu-ontziren artean urezko hodi bat eratzea eta hodiak 45 bat minutuz irautea lortu dute Austriako Graz Teknologia ...

Duela 10 milioi urteko primateen fosilak Kenyan

Elhuyar Zientzia -

Gizakia eta txinpantzea banatu baino lehenagoko primateak ikertzea oso zaila da, batez ere, haien fosilak aurkitzea oso zaila delako. Izan ...

Narrasti zaharrenak, zaharragoak

Elhuyar Zientzia -

Kanadako Grande Anse arroka-formazioan narrastien oinatz batzuk aurkitu dituzte; aurkitu diren narrasti-aztarna zaharrenak, hain zuzen ere. Orain arte ezagutzen zen ...

Zilioak, zentzumenetarako ezinbestekoak

Elhuyar Zientzia -

Zilioak, zelula askok inguruan izaten dituzten egitura harikarak, funtzio garrantzitsuak dituzte usaimenean, entzumenean eta ikusmenean. Baltimorko Unibertsitateko ikertzaile batzuek, orain ...

Argia gatibu izateko ametsa

Elhuyar Zientzia -

Argia mantsotu eta gera daiteke, teorian behintzat. Baina nola? Ortwin Hess fisikari britainiarrak aurkitu du metamaterialak erabilita egin daitekeela. Material ...

Supernoba batek argitasun-errekorra hautsi du

Elhuyar Zientzia -

Orain arte erregistratutako supernoba distiratsuena ikuskatu dute astronomoek. 2005ap izena darama eta klasifikazioak hausteko jaio dela dirudi. Supernobak, izarren heriotzaren ...

SMAAP: Lurrean hegan

Elhuyar Zientzia -

Parapentean, hegan egin aurretik ezinbestekoa da ikastaro bat egitea. Gehienetan, ordea, ikasgai teoriko batzuk jaso ondoren, hasiberriek airean daudenean praktikatzen ...

Genesis misioa ez zen izan alferrikako lana

Elhuyar Zientzia -

2001ean eguzki-haizeak aztertzera bidali zuten espazio-ontzi bat Genesis misioan. Espazioan 27 hilabete eman eta gero, eta lana behar bezala egin ...

Makakoaren klonazioa eta zelula amen ikerketa

Elhuyar Zientzia -

Nature zientzia-aldizkarian, primate baten zelula helduetatik abiatuta enbrioiko zelula amak lortzeko metodo baten berri argitaratu dute. Ikerketa Oregongo Osasun eta ...

Urrezko nanopartikulen egitura

Elhuyar Zientzia -

Urrea laborategietan erabiltzen denean, oso kantitate txikietan erabiltzen da, hauts-forman; urre-nanopartikula batzuk nahikoa dira esperimentuetan erabiltzeko. Ohikoa da urrea hainbat ...

Drosophila bat ez, hamabi deskodetu dituzte

Elhuyar Zientzia -

Hainbat animaliaren genomak sekuentziatu dituzte dagoeneko. Hasieran, espezie baten ale bakar bat deskodetzea nahikoa lorpen zen; orain, berriz, zientzialariak ohartzen ...

Gero eta transgeniko gehiago Europan

Elhuyar Zientzia -

Azkeneko urtean % 77 egin du gora Europan landatzen diren labore transgenikoen azalerak, BBCko albiste baten arabera. Arto-barietate transgeniko jakin bat ...

Indiako plaka tektonikoa oso mehea da

Elhuyar Zientzia -

Himalaia mendiak Lurreko altuenak dira, ez bakarrik Indiako plaka tektonikoak Eurasiakoaren kontra talka egin zuelako, baita talka horretara oso abiadura ...

Elhuyarren berriak

Armix baso magikoan, gaztetxoenentzako bideo-joko berria

Solabarrieta Arrizabalaga, Danel - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Elhuyar Fundazioak 5-8 urteko haurrentzako bideo-joko didaktiko bat argitaratu berri du. Plataforma-joko dibertigarri bat da, eta matematikaren, hizkuntzaren eta inguruaren ...

Jakintza hedatuz

Bareen hazkuntzaren neurria

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Bareak animalia baketsuak, motelak eta aspergarri samarrak direla pentsa dezake batek baino gehiagok. Hala ere, besterik iruditu arren, haien biologia ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.