2112005(e)ko uztaila

Erreportajeak

Nabigatzea indar-kontua da

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Gauza ederra da bela. Erregairik gabe eramaten ditu ontziak itsasoaren alde batetik bestera, haizea dagoen bitartean behintzat. Haizeak bela bultzatzen …

Zergatik lo egin?

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Adinarekin lo egiteko beharrak aldatzen badira ere, azkenean, batez beste, 250.000 ordu emango ditu gutako bakoitzak lo. Eta, hala ere, …

Mendi zauritua

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

“Dagoen bezala uzten saiatu”, horixe esaten zigun mendira joaten ginen bakoitzean Juantxok, beti ingurumenaz kezkatuta. Eta guk zaborra bildu eta …

Basamortuan irauteko, arantzak eta mamia

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

“- Basamortua ederra da, gaineratu zuen.
Eta egia zen. Niri beti gustatu zait basamortua. Ondar duna batetan eserita zaude. Ez …

Inpaktu sakona

Irazabalbeitia, Inaki - kimikaria eta zientzia-dibulgatzailea

Duela hemeretzi urte, Giotto zundak kometa bati gertutik ateratako lehen argazkiak egin zituen. Halley kometaren nukleoa ikusi ahal izan genuen, …

Zientzia eguneroko prentsan

Kortabarria Olabarria, Beñardo - Elhuyar Zientzia

Iaz bezala, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko Zientzia Politikarako Zuzendaritzari esker, Euskal Autonomia Erkidegoko kioskoetan eskura daitezkeen egunkarien sei hilabeteko jarraipena …

Aurpegiaren mugimenduak hiru dimentsiotan

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Aurpegia bistan eramaten den gorputz-atala baino gehiago da. Pozaren nahiz tristuraren, pertsona osasuntsuaren nahiz gaixoaren, gaztetasunaren nahiz zahartzaroaren eta abar …

Sega-apustuak... gure zelaietako maratoiak?

Gallego, Elisa -
Samaniego, Juan Carlos "TXIMIST" -
Erasun, Juan Manuel -
Aramendi, Jose F. -

Sega eguneroko lanetako bat izan da Euskal Herriko baserrietan. Baserrien artean egindako apustu eta desafioen bidez, gaur egun kirol bilakatu …

EPOa emateko aukera kapsularatutako zelulen bidez

Orive Arroyo, Gorka - Farmazian doktorea. Biofarmazia, Farmakozinetika eta Farmazia-teknologiako irakasle kolaboratzailea

Azken urteetan ahalegin asko egin dira anemia kronikoaren tratamendua hobetzeko eta gaixoak erosoago bizitzeko.
Izan ere, anemia kronikoak bihotzeko ehunak …

Airea garbitu edo hil

Imaz Amiano, Eneko - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Badituzte erabilera gehiago, noski, baina gerrarako osagai gisa ezagutzen ditugu batez ere. Gas-maskarak dira. Ez dute asmatze-data zehatzik; gas-maskaren patenteak …

Elkarrizketak

David Gee: Politikak eta ekonomiak epe laburrean funtzionatzen dute; zientziak, epe luzean

Lexartza Artza, Irantzu - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

David Geek Europako Ingurumen Agentzian egiten du lan. Zientziaren eta politikagintzaren arteko harremana lantzea da bere arduretako bat erakunde gazte …

Albisteak

Poluzioaren iturria erakusten duen ekuazioa

Elhuyar Zientzia -

Ibai bateko poluitzaileak non isuri diren erakusten duen ekuazio matematiko bat aurkeztu dute Frantziako Compiegne-ko Unibertsitatean.

Landareen hemoglobina nitrogenoa finkatzeko

Elhuyar Zientzia -

Landareen hemoglobina batzuek nitrogenoa finkatzen laguntzen dute, Max Planck Institutuko ikertzaile batzuek argitu dutenez.

Bi urtetik aurrera, hizkuntza ikastea zailagoa

Elhuyar Zientzia -

Indianapolisko ikertzaile batzuen esanean, haur gorrei bi urte bete baino lehen komeni da jartzea inplantea; izan ere, hortik aurrera hizkuntza …

Beste geruza bat Lurraren barruan

Elhuyar Zientzia -

Lurraren barruan beste geruza bat detektatu dute Ingalaterrako geologo batzuek. Geruza hori mantuaren eta nukleoaren artean dago.

Marmokaren ikusmen lausoa

Elhuyar Zientzia -

Karibeko itsasoan bizi den marmoka bat, Tripedalia cytosphora, ikusteko gai da.

Sodioaren fusio-puntua

Elhuyar Zientzia -

Substantziarik gehienetan, presioa zenbat eta altuagoa izan, orduan eta handiagoa da fusio-puntua –tenperatura handiagoa behar dute urtzeko–. Sodioak ere joera …

Arrainek klima-aldaketari erantzun diote

Elhuyar Zientzia -

Klima-aldaketak ozeanoetako ura berotzen du; eta horrek, besteak beste, arrainetan ere badu eragina.

Indarren jokoa eguzki-sistemaren misterioak argitzeko

Elhuyar Zientzia -

Gure eguzki-sistemak gaur egun duen egitura izan arte zer bide egin zuen misterio handi bat da.

Obesitatean ez du dietak bakarrik eragiten

Elhuyar Zientzia -

1997an aurkitu zuten jarduera zirkadianoan parte hartzen duen Clock genea, eta, orain, ikertzaile-talde berak beste ezaugarri bat aurkitu du Clock …

Biodibertsitatea geroz eta okerrago

Elhuyar Zientzia -

Ez da kontu berria, baina bai larria. Nazio Batuen txosten baten arabera, biodibertsitatea inoiz baino azkarrago ari da galtzen.

Migrazio-bidea kostaldetik

Elhuyar Zientzia -

Dirudienez, Afrikatik ateratzeko migrazioan kostaldeko bideari jarraitu zion gizakiak.

Gibelak gantz berria nahiago

Elhuyar Zientzia -

Washington Unibertsitatean (AEB) egindako ikerketa baten arabera, gorputzean metatutako gantz ‘zaharrek’ ez diote metabolismo berari jarraitzen: ez dute aktibatzen azukre-produkzioa.

Olibinoa Marteko metanoaren erantzule

Elhuyar Zientzia -

Geologo batzuen arabera, Marteko atmosferako metanoak azalpen erraza izan dezake: arroketako olibinoa.

Landareen mekanismo ezezaguna

Elhuyar Zientzia -

Orain arte uste zen elikagaiak garraiatzaile espezifikoen bidez sartzen zirela landareen zeluletara. Baina Nafarroako Unibertsitate Publikoko Agrobioteknologia Institutuan besterik frogatu …

Ospitaleetako airea, garbi-garbia

Elhuyar Zientzia -

Frantziako ikertzaile-talde batek ospitaleetako bakterioak garbitzeko sistema bat asmatu du.

Eztabaida energia ilunaren gainean

Elhuyar Zientzia -

Edward Kolb fisikariari buelta etorri zaio: Princeton-go bi adituk azaldu dute oker dagoela. Kolbek Fermi Azeleragailu Nazionalean (AEB) dihardu, eta …

Eragindako hibernazioa

Elhuyar Zientzia -

Hibernazioa eragin diete sagu batzuei Washingtongo Unibertsitatean, Estatu Batuetan. Hidrogeno sulfuro gasaren dosi txikiak denbora askoan hartuta, saguen metabolismoa moteldu …

Arteriosklerosia eragin dezakete zelula zaharrek

Elhuyar Zientzia -

Arterietako zelulek zahartzean arteriosklerosia eragin dezaketela ikusi dute Estatu Batuetako ikertzaile batzuek.

Mikroskopio anfibioa

Elhuyar Zientzia -

AFMek, hau da, indar atomikoa erabiltzen duten mikroskopioek, airean edo hutsean lan egiten dute, baina batzuetan mikroskopioa likidoan sartu behar …

Intsulina diabete-eragile

Elhuyar Zientzia -

Intsulina bera omen da 1 motako diabetean gaitzaren eragileetako bat, nagusia, agian.

Iridioa, izozpeko Lurraren hipotesian esanguratsua

Elhuyar Zientzia -

Iridio elementuaren azterketak indartu egiten du izozpeko Lurraren ideia, hau da, duela 700 milioi urte inguru izotzak lurrazala guztiz estali …

Beste tximino-espezie bat

Elhuyar Zientzia -

Aspaldiko partez, tximino-espezie berri bat katalogatu dute: Lophocebus kipunji.

Ibai handi gehienetan urtegia

Elhuyar Zientzia -

Mundu osoko 292 ibai-sistema aztertuta, gehienetan, 172tan, gutxienez urtegi bat dagoela ikusi dute Suediako ikertzaile batzuek.

Kobako hartzak bidea ireki du

Elhuyar Zientzia -

Kobetan aurkitutako aztarnak sekuentziatzeko zailtasun handiak izaten dira, batez ere beste bizidun batzuen DNArekin kutsatuta egoten direlako.

Eguzkiko eztanda txikiak indartsu Lurreraino

Elhuyar Zientzia -

Lehenengo aldiz, Eguzkiaren koroako eztanda txiki bat ikusi da, Lurraren neurrikoa gutxi gorabehera.

Artiletik erauzitako zeramidak eta gizakiaren larruazalekoak antzekoak dira

Elhuyar Zientzia -

Gaiker zentro teknologikoak fluido superkritikoen bidezko erauzketa-prozesuak erabiliz artiletik zeramidak lortzeko proiektua garatu du.

Nikel-78 isotopoa, elementu astunen aurrekaria

Elhuyar Zientzia -

Big Bang leherketaren ondorioz hidrogenoa eta helioa sortu ziren, eta, izarretako erreakzio nuklearren ondorioz, berriz, burdina eta burdina baino txikiagoak …

Ohiko pixoihalak ez dira ekologikoagoak

Elhuyar Zientzia -

Guraso asko kezkatzen dituen kontua da: haurrentzako pixoihaletan zein ote da inguruneari kalte gutxien egiten diona?

Hilezkortasuna kolokan

Elhuyar Zientzia -

Gizakia hil egiten da, hau da, heriotzaren bitartez amaitzen zaio bizia. Eta, ondorengoak izateko, nahitaez hil baino lehen ugaldu behar …

Vostok, berriro helburu

Elhuyar Zientzia -

Errusiarrak berriro hasiko dira Vostok lakua estaltzen duen izotza zulatzen. Vostok lakua 3.600 metro baino gehiagoko izotz-geruza baten azpian dago, …

Elhuyarren berriak

Eraztunaren indarra, III. Tesien Sariaren irabazlea

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Eraztunaren indar ezkutua lanak irabazi du III. Tesien Saria. Bigarren sailkatua Altzairuen mikroegitura karakterizatzeko teknika magnetiko berriak izenburudun tesia izan …

Jakintza hedatuz

Ereñoko eta Baztango marmol gorria

Andonegi Beristain, Garazi - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Eraikuntzan eta apaingarrietan oso harri preziatua da marmola. Ere oko eta Baztango marmol gorriak, esaterako, hemengo harri preziatuenen artean daude.

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.