3432021(e)ko iraila

Erreportajeak

Zuhaitzen denboran atzera

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Zuhaitzek hitz egingo balute, zer ez ote lukete kontatuko; esaterako, Arabako basoetako bost mendeko haritzek. Ez dute hitz egiten, baina …

Ekonomia ekologikoa, etorkizunerako aterabidea

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

2020ko maiatzean, COVID-19aren lehen olatuaren erdian, COVID-19aren osteko Euskal Herriko ekonomia ekologikoaren alde izeneko manifestua aurkeztu zuen zientzialari- eta akademiko-talde …

Elkarrizketak

Unai Pascual Garcia de Azilu Ingurumen-ekonomialaria

“Hizkuntza gutxituen defentsa instrumentu ahaltsua da planetaren jasangarritasuna lortzeko”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gure gizarteak egun duen erronka handienetakoa da bioaniztasunaren galera larri honi zer estrategiaren bidez helduko diogun erabakitzea. Ohiko ikuspegietatik aldentzen …

Analisiak

Gorputzaren merkantilizazioa

Alkorta Idiazkez, Itziar - Bioetikan aditua eta aritua. Zuzenbide Zibileko irakaslea
Guilló Arakistain, Miren - Antropologoa. Balioen Filosofia eta Gizarte Antropologia saileko irakaslea

Osasunerako baliabide medikoak izatea eskubide bat bada ere, medikuntzaren eta bioteknologiaren erabilerak kezka etikoak ere sortzen ditu gizartean batzuetan. Izan …

ZIENTZIA ITSU: Ezinduak zientzietan gaituz

Oier Lakuntza Irigoien - Kimika Kuantikoko ikertzailea. Ikusmena galdua eta entzumena urritua ditu

Zientziaren inguruko oinarri batzuek gaur egungo errealitatea ulertzen lagundu diezagukete. Sarritan, ordea, ezagutza horiek ezinduen kolektibotik urrun gelditzen dira. Haien …

Mundu digitala

Chromeren nagusikeria erabatekoa

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Web-nabigatzaileen artean, Google Chrome da nagusi azken urteotan eta hurrengoarekiko diferentzia handiz, eta enpresak egoera hori baliatzen du bere interesen …

Lekukoak

Miren Cajaraville Bereziartua Zelulen Biologiako katedraduna

“Jakin-mina eta harritzeko gaitasuna zientzialarion berezko ezaugarriak dira”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Miren Cajaraville Bereziartua ikertzaileak (Donostia, 1964) jasoko du Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eta Ikerbasquek emakume zientzialariei egiten dieten Advanced aitortza. …

Istorioak

Ellen Swallow: zientzia, gizartea hobetzeko

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

1879, Poughkeepsie, New York. “Emakumeok kimika apur bat jakin behar dugu, autodefentsa gisa”, esan zuen, irmo. Hirurehun bat emakume aurrean. …

Ekinean

Andrea Cabezas Rodríguez Erizain ikertzailea

"Lehen ikuspegi biomedikotik lantzen zen; ez zen aztertzen ingurune soziala"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Pertsona batzuek garbi dute txikitatik zer ikasi nahi duten eta zertan egin nahi duten lan; Andrea Cabezas Rodríguez ez zen …

Atarikoa

Ekonomia ekologikoa helduleku

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Iraileko zenbakian, ingurumenari eman diogu protagonismo osoa, egoerak hala eskatzen duelako. Gizateriak egun duen erronkarik handienetako bat da jasangarria ez …

Gai librean

Modu komuneko tentsioa: ibilgailu elektrikoen isilpeko etsai

Robles, Endika - APERT ikerketa-taldea Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Fernandez, Markel - APERT ikerketa-taldea Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Aretxabaleta, Iker - APERT ikerketa-taldea Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Ibarra, Edorta - APERT ikerketa-taldea Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Andreu, Jon - EHUko Elektronika Aplikatua saileko ikerkuntza-taldeko (APERT) ikertzailea

Guztion ahotan dauden ezaugarriak dira ibilgailu elektrikoen autonomia, bateriak kargatzeko denbora edota kostua. Baina zer gertatzen da ibilgailuen fidagarritasunarekin? Zer …

Autokontsumo elektrikoa: autokudeaketan oinarritutako energia-eredu berri baterantz

Aranzabal, Itxaso - Ingeniaritza Elektrikoa Saila. Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Gómez, Julen - Ingeniaritza Elektrikoa Saila. Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
López, Iraide - Ingeniaritza Elektrikoa Saila. Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Villena, Unai - Ingeniaritza Elektrikoa Saila. Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)
Zubiria, Ander - Ingeniaritza Elektrikoa Saila. Bilboko Ingeniaritza Eskola (EHU)

Munduan aspaldidanik mahai gainean dagoen gaia da energia sortzeko erabiltzen ditugun ereduak aldatzeko beharra. Abiatu den trantsizio energetikoaren bidean, autokontsumo …

Medikuntza pertsonalizatzeko teknologiak

Elhuyar Zientzia -

Urte askotako ezagutza medikoari teknologia eta tresna berriak batzea aukera ematen ari da gero eta doitasun handiagoko medikuntza egiteko, medikuntza …

Pirinioetako glaziarrak galzorian

Rico Lozano, Ibai - Geografoa eta glaziologoa, EHUko Geografia irakaslea eta ikertzailea
Izagirre Estibaritz, Eñaut - Geografoa eta glaziologoa, ikertzaile doktoregaia EHUn

Aurtengo neguan Filomena izan dugu hizpide, hain zuzen, erregistroen arabera duela hamarkada asko ikusi gabeko elur-denboralea. Elur-uzta oparoa utzi zuen …

Albisteak

Optogenetika laborategietatik atera eta gizakietan erabili da, aurrenekoz

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Hogei urte ere ez ditu optogenetikak, eta jada laborategietatik atera da, lehenengo aldiz. Hari esker, 40 urtez itsu egondako gizon …

Euskal baleak gero eta txikiagoak dira, estresaren ondorioz

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

AEBko Ozeano eta Atmosferaren Admistrazioak 1980tik egindako ikerketek agerian jarri dute Ipar Atlantikoko sardako balea edo euskal balea (Eubalaena …

Bidaiariek mikroorganismo erresistenteak hedatzen dituzte

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Nazioarteko bidaietan, uste baino ohikoagoa izan liteke bidaiariek mikroorganismo erresistenteak ekartzea etxera, euren hesteetan. Hala erakusten du Washingtongo eta Maastrichteko …

Entzefaloa eta barrabilak, diruditen baino antzekoagoak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Portoko eta Birminghamgo unibertistateetako ikertzaileen arabera, giza ehun antzekoenak entzefaloarena eta barrabilena dira. Haien esanean, organo horien morfologia eta …

Atomoei inoiz egindako argazkirik zehatzena lortu dute

Elhuyar Zientzia -

2018ko marka hautsita, inoizko bereizmen handieneko argazkia egin diete atomoei Cornell Unibertsitateko ikertzaileek (New York, AEB). Hain zuzen, orain arteko …

Emakume ikertzaileak: asmatu bai, batez ere emakumeentzat; patentatu ez

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Emakumez osatutako ikertzaile-taldeek gainerakoek baino joera handiagoa dute emakumeen onurarako aurrerapenak sortzeko, baina patente gutxiago lortzen dituzte. Hori frogatu dute …

24.000 urtez izoztuta egondako errotifero bat berpiztea lortu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Errusiako Lurzoruaren Zientzietako Arazo Fisiko-kimiko eta Biologikoen Institutuko ikertzaileek jakinarazi dutenez, 24.000 urtez Siberiako permafrostean izoztuta egon den errotifero bat …

Aurrerapausoak antibiral bat lortzeko bidean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

COVID-19a tratatzeko antibiral bat garatzen ari da Nerea Irigoyen Vergararen lantaldea. Zelula-kulturetan emaitza onak lortu dituzte, eta PLOS Pathologens aldizkarian …

Marteko hodei erraldoi baten sekretuak argitu dituzte

Elhuyar Zientzia -

Ur-izotzezko hodei berezi bat sortzen da Marten. 1.800 km luze eta 150 km zabal izatera irits daiteke. Oso azkar zabaltzen …

Homo berri bat aurkitu dute Israelen

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Ikusteko dago nola eragiten dion aurkikuntza berriak hominidoen azken milioi urte erdi honetako paisaia ebolutiboari

Duela 37 milioi urteko bi sasizaldi-espezie berri aurkitu dituzte Araban

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gaur egun, ekido-espezie gutxi batzuk badaude ere –zaldi, asto eta zebrak, esaterako–­, duela 56-33,9 milioi urte, Eozenoan, askoz ere aniztasun …

Zulo beltz batek bere orbita-sistemako neutroi-izarra irentsi duela detektatu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Grabitazio-uhinak albiste izan dira, berriz ere. Astrofisikariek lehenengo aldiz detektatu dute zulo beltz batek nola irensten zuen neutroi-izar bat, sortutako …

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.