2492009(e)ko urtarrila

Erreportajeak

Biomimetika, natura maisu

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Imajinatu 3.800 milioi urteko etengabeko hobekuntzaren poderioz garatutako diseinuak dituzula eskuragai, arkitekturan, ingeniaritzan, edo beste hainbat alorretan aplikatzeko. Orain ...

Astrozitoak buruan

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Garunean ez daude neuronak bakarrik. Hain zuzen ere, zientzialariek ulertu dute neuronak ikertze hutsak ez duela argituko nola funtzionatzen duen ...

AnHitz, zientzia-aditu birtuala

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Hizketaren teknologiak etengabe ari dira garatzen informatikaren arloan. Interaktibitatea ere puri-purian dago, eta baliteke etorkizunean ordenagailuen mundu birtualekin dugun harremana ...

Espazioaren oroigarriak

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Espazioaren zati txiki bat garenez gero, espazioko gainerako gorputzekin elkarrekintzan gaude, halabeharrez. Lurreko egitura batzuek gogorarazten digute elkarrekintza horiek gertatu ...

Txango bat karbonozko lautadan barrena

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Grafitoaren atomoak planotan antolatuta daude. Aspalditik dakite hori zientzialariek. Eta aspaldian pentsatu zuten atomoen plano horiek banaka hartuta material berri ...

Bakterioek ere badute eskeletoa

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Denbora luzez ezin buruturik ibili izan dira biologoak, bakterioak nola bizi zitezkeen inolako barne-egitura egonkorrik gabe. Eskeletorik edo antzekorik gabe ...

Olioa, kontainer berdeetara

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Olioaren kontsumo osoaren % 70 etxean egiten da. Eta egunero etxeko sukaldean frijitzeko erabiltzen den olioa harraskatik behera botatzea kaltegarria izan ...

Lurrarekin bero-trukean

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Lurra energia berriztagarrien biltegi handi bat da. Lurraren nukleoa 4.000 ºC inguruan dago, eta energia horren zati bat azalerantz ...

Berriztagarriak negutegietan

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Energiaren erabilera neurrigabeak ez du ingurumenean soilik eragiten negatiboki. Azken urteotan, negutegien batez besteko energia-gastuak gehitu egin dira, besteak beste ...

Elkarrizketak

Montse Villar: "Behatutakoa interpretatzen ere jakin behar da"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Joan den azaroan, Montse Villar astronomoa Donostian izan zen. Zientziaren, Teknologiaren eta Berrikuntzaren Astearen barruan, hitzaldi bat ematera etorri zen ...

Albisteak

Liburuak mugikorretan

Elhuyar Zientzia -

Eleka Ingeniaritza Linguistikoa, Bluexare eta Alberdania enpresek elkarlanean, liburuak eskuko telefonoetan irakurtzeko plataforma bat garatu dute: Liburuak mugikorretan. Aplikazio horren ...

Hari-haritik atera da onik

Elhuyar Zientzia -

Galapago uharteetan inbaditzailetzat jotzen zuten landare bat, Hibiscus diversifolius, berez hango landarea dela frogatu dute Bernako Unibertsitateko ikertzaile batzuek. Azkar-azkar ...

Molekula organiko gehiago espazioan

Elhuyar Zientzia -

The Astrophysical Journal Letters aldizkarian, Esne Bidean, erdialdetik urrun dagoen eremu batean eta Lurretik 26.000 argi-urtera, biziaren sorrerarekin erlazionatutako ...

Bakterio gehienak itsasotik kanpo garatu ziren

Elhuyar Zientzia -

Pennsylvaniako Unibertsitateko eta Arizonako Unibertsitateko mikrobiologoek aurkitu dute bakterio gehienek arbaso beretik eboluzionatu dutela, baina ez itsasoan, baizik eta lehorrean ...

Zirkoia, plaka-tektonikaren lehen arrastoaren adierazle

Elhuyar Zientzia -

Nature-n argitaratutako artikulu baten arabera, plaka-tektonika duela lau mila milioi urte baino lehenago hasi zen; hau da, orain arte uste ...

Arren hortzak emeentzat baliagarri

Elhuyar Zientzia -

Moko-balea arrek bi letagin dituzte ahoaren kanpoaldean. Itxuraz ez dute funtzio jakinik, ez baitiete ezertan laguntzen baleei elikatzeko. Oregon Estatu ...

Hankako muskulua irribarrean

Elhuyar Zientzia -

Aurpegiko paralisia duen gaixo batek irribarre egiteko gaitasuna berreskuratu du, hankako bi muskulu-zati aurpegian txertatuta. Ebakuntza hori Nafarroako Unibertsitate Klinikan ...

Heldutasunerako jauziaren eragilea

Elhuyar Zientzia -

Argitu gabe dute oraindik adituek zer unetan eta zerk aginduta abiarazten diren nerabezaroarekin lotutako aldaketak. Nerabezaroaren pizgailu izan daitekeen hormona ...

Hibridoei ugaltzea galarazten dieten geneak

Elhuyar Zientzia -

Saguetan eta fruta-eulietan, hibridoei ugaltzea galarazten dieten geneak identifikatu dituzte Pragako Zientzien Akademiako eta Rochester Unibertsitateko ikertzaileek, hurrenez hurren. Bi ...

Tigreak berreskuratzearen alderdi iluna

Elhuyar Zientzia -

Nepalgo Royal Chitwan parke nazionalean lortu dute tigreak ugaritzea. 1996an animaliok babesteko martxan jarritako programa baten emaitza izan da. Tigreak ...

Izotz-geruzen zartadurak iragartzen

Elhuyar Zientzia -

Nola jakin mahaitik behera erortzen utzitako katilua hautsiko den edo lurraren kontra errebote egingo duen? Ez da batere erraza galdera ...

Exoplaneten argazkiak

Elhuyar Zientzia -

Eguzki-sistematik kanpoko planetak bilatzen dituzten astronomoek lehen aldiz lortu dute planeta horietako batzuk ikustea. Orain arte, exoplaneta horiek detektatu izan ...

Indar nuklear bortitzaren teoria

Elhuyar Zientzia -

Quarkak elkarri lotuta mantentzen dituen indarraren teoria matematikoa osatu du nazioarteko fisikari-talde batek, tartean Alemaniako Juelich Superkonputazio Zentroak. Indar nuklear ...

Supernoba zaharrenak argi egiten du oraindik

Elhuyar Zientzia -

XVI. mendearen bukaeran supernoba bat, izar zahar baten eztanda bat, behatu ahal izan zuten Lurrean. Esne Bidean ikusitako lehenengo supernoba ...

Ahoan dute termitek indarra

Elhuyar Zientzia -

Termes panamensis termita da barailaz eraso azkarren egiten duen animalia. Hain zuzen, segundoko 70 metroko abiaduran mugitzen dute termitek baraila ...

Malariaren kontrako txertoarekin, itxaropentsuago

Elhuyar Zientzia -

Uste baino eraginkortasun handiagoa du malariaren kontrako RTS,S txertoak, saiakuntza klinikoen bigarren fasearen emaitzen arabera. Luze aritu dira malariaren ...

Mundu kuantikoan ezinezkoa da muntaia sekuentzial bat sortzea

Elhuyar Zientzia -

Gure eguneroko bizimoduan objektu konplexuak piezetatik abiatuta egiten dira; pieza guztiak egindakoan, muntatu egiten dira, objektua osatzeko. Aitzitik, hori ezinezkoa ...

Hego Orkney uharteetako animalien inbentarioa

Elhuyar Zientzia -

British Antarctic Survey erakundeko eta Hanburgoko Unibertsitateko biologoek, elkarlanean, animalien inbentario bat egin dute Hego Orkney uharteetan. Alde batetik, azken ...

Sojaren genoma sekuentziatu dute

Elhuyar Zientzia -

Estatu Batuetako JGI institutuak (Energy's Joint Genome Institute) sojaren genoma sekuentziatu du. Nekazaritzako landareen genomak sekuentziatzea lan nekeza izaten ...

Geyserrak, ura eta plaka tektonikoak Entzeladen

Elhuyar Zientzia -

Saturnoren Entzelade ilargiaren ikerketa garrantzi handia hartzen ari da NASAko astronomoentzat, azken datuen arabera litekeena baita ilargi hartan ura egotea ...

Odol- eta gernu-analisiak egiteko, merke eta erraz

Elhuyar Zientzia -

Harvard Unibertsitateko ikertzaileek odol- eta gernu-analisiak egiteko tresna sinple eta merke bat asmatu dute, garatze-bidean dauden herrialdeetan erabiltzeko aproposa. Paper-geruzak ...

Dortoken eboluzioaren teoria, hankaz gora

Elhuyar Zientzia -

Orain arte aurkitutako dortoka-aztarna zaharrenak aurkitu dituzte Txinan, herrialde horretako zientzia-akademiako ikertzaileek: 220 milioi urteko dortoka baten fosila. Ez da ...

Pentsatu eta esan, ahoa mugitu gabe

Elhuyar Zientzia -

Ahots-sintetizagailu baten bidez, muskuluak mugitu ezin dituen pertsona batek pentsatutako bokalak hots bihurtzea lortu dute Bostongo Unibertsitateko ikertzaileek. Horretarako, lehendabizi ...

Mamutaren DNA eta eboluzioa argituta

Elhuyar Zientzia -

Mamut baten genomaren % 70 deskodetzea lortu du Pennsylvania Estatu Unibertsitateko ikertzaile-talde batek. Lehenengo aldia da iraungitako animalia baten ia genoma ...

Odola azidotzetik babesten du Rhesus proteina batek

Elhuyar Zientzia -

Belgikako Free Unibertsitateko ikertzaileek frogatu dutenez, Rhesus proteina-familiako proteina batek amoniakoa eramaten du giltzurruneko zeluletatik gernura. Rhcg izena du, eta ...

Mineralak, bizidunei lotuta

Elhuyar Zientzia -

Bizia sortu izan ez balitz, askoz pobreagoa izango litzateke geologikoki gaur egun ezagutzen dugun Lurra. Hain zuzen, gaur egun ezagutzen ...

Esne-bidearen zulo beltza, egiaztatuta

Elhuyar Zientzia -

Hamasei urte ikertzen eman eta gero, Alemaniako astronomo-talde batek berrietsi du Esne-bideak zulo beltz bat duela erdi-erdian. Lurretik 27.000 ...

Minizentral nuklearrak, energia behar den lekuan bertan ekoizteko

Elhuyar Zientzia -

Etxe azpian instalatzeko moduko minizentral nuklearrak merkaturatzeko asmoa duela adierazi du Hyperion enpresa estatubatuarrak. Los Alamos laborategiak sortutako enpresa da ...

Elhuyarren berriak

Teknopolis: berritua Interneten

Lopez Viña, Rakel - Marketin saila

Teknopolis ek web gune berria estreinatu du: teknopolis.elhuyar.org. Web gune berrian, 2007ko urritik aurrera emititu diren programa guztiak ...

Jakintza hedatuz

Zentzumenen bidezko analisia

Álvarez Busca, Lucía - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Elikagaiak era askotara ikertu daitezke: analisi fisikoak, kimikoak, mikrobiologikoak... eginez, adibidez. Baita zentzumenen bidez ere. Kasu horretan, dastatzaile-taldea da produktua ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.