315 2015ko urtarrila

Gai nagusia

Bizidunok, planetaren eraldatzaile

Sumendiak, glaziazioak, ozeanoak, muturreko fenomeno meteorologikoak… planetaren eraldatzaile ahaltsuak dira. Haiekin batera, bizidunok ere eraldatzen dugu planeta. Lehen eraldatzaile nabarmenak zianobakterioak izan ziren. Duela 3.500 milioi urte agertu ziren, eta ez da Lurra eraldatzeko hainbesteko gaitasuna izan duen beste bizidunik sortu planetan, gu iritsi garen arte.

Hain zuzen, habitat guztietara egokitzeko eta baliabideak ustiatzeko ahalmen ikaragarria dugu; hainbesterainokoa, ezen arriskuan jartzen ari baikara beste espezie askoren iraupena. Batzuen ustez, baita gurea ere.

Erreportajeak

Zure domeinua PuntuEus

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Euskararen eta euskal kulturaren domeinua da PuntuEus, eta izen bereko fundazioaren zuzendari Josu Waliñoren esanean, “badu esanahi berezi bat ...

Analisiak

Ilgora/Ilbehera hitzen esanahiaren inguruan

Arregi Biziola, Manu - Fisikaria eta astronomia-zalea

Prostituitu egin ote dugu euskara, Ilgora eta Ilbehera hitzen erabileran? Horrela diote batzuek oihartzun handiko zenbait komunikabidetan. Orain dela gutxi ...

Mundu digitala

Web enkriptatu baterantz?

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Edward Snowden AEBko CIA eta NSA agentzietako langile ohiak azaleratu zuenetik gobernuek gure sareko komunikazio eta datuak atzeman eta zelatatzen ...

Lekukoak

Itziar Aretxaga Mendez Astrofisikaria

“Iraultzak, gehienetan, ezustean aurkitutako zerbaiten ondorio dira”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Itziar Aretxagak Mexikotik erantzun die galderei, posta elektroniko bidez. Hain zuzen ere, ohituta dago bitarteko hori erabiltzen Elhuyarrekin eta hemengo ...

Istorioak

Odón de Buen, ezagutzaren eta ozeanografiaren alde

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Errepublikarra, librepentsalaria, ateoa eta darwinista. Horrela definitzen zuen bere burua Odón de Buen y del Cos zaragozarrak. Ez zen ...

Atarikoa

Zianobakterioak eta gu

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Aldaketa ekologiko handiak hainbatetan gertatu dira gure planetaren historian. Paleontologiak bost suntsipen masiboren berri eman digu, eta askok argudiatzen dute ...

Mundu ikusgarria

Mikroskopioaren argitara Mikroskopioaren argitara

Nikon Small World lehiaketaren 40. edizioa da aurtengoa. 40 urte mikroskopioaren argitan ateratako fotomikrografiak jasotzen eta saritzen. 40 urte zientzia, ...

Umore grafikoa

Gai librean

Geneak, neuronak eta ordenagailuak

Azkune Galparsoro, Gorka - Adimen artifizialean ikertzailea

Pentsatzea eta ikastea. Gizakion bi ezaugarri nabarmendu nahiko bagenitu, agian horiexek izango lirateke gehienon ahotan. Harrigarria baita ume jaioberri batek ...

Ultraheroi ahaztua edo jendeak ba ote daki nor den momentu lineala?

Azkargorta Aretxabala, Jon - Fisikan doktorea. Bilboko Ingeniaritza Goi Eskolako irakasle eta ikertzailea

Badira magnitude fisiko batzuk, oso ezagunak: abiadura, indarra, potentzia, lana, energia… oso ospetsuak dira, eta, zientzialariek ez ezik, beste edonork ...

Albisteak

Ama-hizkuntza ahaztu arren, garunean gelditzen da

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Frantses-hiztunek adoptatutako ume txinatarrekin egindako esperimentu batekin, ama-hizkuntza ahaztu arren, garunak haren aurrean erantzuten jarraitzen duela frogatu dute ikertzaile kanadarrek ...

Antartikako itsas izotza, uste baino lodiagoa

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Antartika inguratzen duen izotz geruza uste zen baino lodiagoa dela eman dute aditzera nazioarteko ikertzaile-talde batek argitaratutako neurketek. Itsaspeko bat ...

Bakterio patogenoak, nagusi saien hesteetan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Saien hesteetako mikroorganismoak aztertuta, ikertzaileek ikusi dute gainerakoontzat hilgarriak diren bakterioak direla nagusi haien hesteetan. Ikertzaileen esanean, mikroorganismo horiek eta ...

Inoizko antxoa gazte kopururik handiena erregistratu du AZTIk Bizkaiko golkoan

Elhuyar Zientzia -

JUVENA 2014 kanpainaren emaitza zientifikoak argitaratu ditu AZTIk. Emaitzek adierazten dutenez, inoizko antxoa gazte kopururik handiena erregistratu dute Bizkaiko golkoan ...

Haustura hidraulikoaren bidezko gasaren aurreikuspenak, ez hain onak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Haustura hidraulikoa erabilita erauztea espero zuten gas-kantitatea berez ez dela hain handia erakutsi du Nature aldizkariak egindako azterketa batek. Hain ...

Hautespen naturalak azala argitzen duten mutazioei lagundu die Europan

Elhuyar Zientzia -

Azalaren kolorea latitudearen eta, beraz, argi ultramorearen intentsitatearen arabera aldatzen da: behe-latitudeetan bizi diren pertsonek azal ilunagoa dute, eta goi-latitudeetan ...

67P/Churyumov-Gerasimenko kometako ura ez da Lurreko ozeanoetakoaren antzekoa

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Rosetta espazio-ontziko Rosina-DFMS masa-espektrometroak egindako neurketen arabera, 67P/Churyumov-Gerasimenko kometak duen ura ez da Lurreko ozeanoek dutenaren antzekoa. Horrenbestez, indarra ...

269.000 tona plastiko dago flotatzen munduko ozeanoetan, gutxienez

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Munduko ozeanoetan plastiko pila dagoela flotatzen gauza jakina da. Pila hori zenbat izan daitekeen kalkulatu dute orain Kaliforniako Five Gyres ...

Homozistinuria gaixotasun arraroa nola sortzen den argitu dute CIC bioGUNEko ikertzaileek

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Metabolismoaren herentziazko asaldura da bat da homozistinuria; akats entzimatiko bat da, eta odolean eta gernuan homozisteina metatzea eragiten du. Izan ...

Lezetxikiko giza hezurra, penintsulako zaharrena, Atapuerkakoen ondotik

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Australiako Unibertsitatean egindako azterketak baieztatu duenez, Lezetxikin (Arrasate) topatutako humeroak 164.000 urte ditu (9.000 urte gorabehera). Duela 50 ...

Sortzearen zutabeak, berrituta 20 urte geroago

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Hubble teleskopioak unibertsoaren milaka irudi egin ditu, baina bat aukeratu beharko balitz ikur gisa, “Sortzearen zutabeak” izango litzateke irudi hori ...

Argazki-kamera ultralasterretan ultralasterrena

Elhuyar Zientziaren Komunikazioa -

Inoizko 2D argazki-kamerarik azkarrena garatu du St. Louiseko Washingtongo Unibertsitateko ikertzaile-talde batek. Kamera berria gai da 100.000 milioi fotograma ...

Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
DANOBAT GROUP Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.