327 2017ko iraila

Erreportajeak

oxitozina-itxaropenaren-hormona

Oxitozina: itxaropenaren hormona

Maitasunaren hormona, atxikimenduaren molekula, lekeda soziala, adiskidetasunaren neurotransmisorea… Horrela izendatu izan da oxitozina; guk itxaropenaren hormona deitu diogu, autismoaren terapian izan dezakeen erabilera dela eta. Ibon Cancio Uriarte biologoak eta Olga Peñagarikano Ahedo neurozientzialariak azaldu digute zer den, nola eragiten duen, eta nola erabili daitekeen terapian.

Elkarrizketak

gure-bizitzaren-parte-dira-mutazioak-eta-minbizia
Arkaitz Carracedo Pérez: Minbiziaren ikertzailea

“Gure bizitzaren parte dira mutazioak eta minbizia”

Galdera batek abiarazi zuen Arkaitz Carracedoren ibilbide zientifikoa: zertan bereizten dira zelula osasuntsuak eta minbizi-zelulak? Orduz geroztik, ibilbide oparoa egin du minbizia ikertzen. Gaitza hain zabaldua izanik eta zientzia egiten ari den ahalegin handia ikusirik, minbiziari begiratu sakon bat eman nahi izan diogu CIC Bioguneko bere laborategitik.

Analisiak

begirada-bat-itzulpen-automatikoko-sistemen-bilaka

Begirada bat itzulpen automatikoko sistemen bilakaerari

Itzulpen automatikoa teknologia ezaguna dugu. Interneten nabigatzen dugunean, sarri erabiltzen dugu atzerriko hizkuntzetan idatzitako testuak ulertzeko, edo, zergatik ez, bai eta itzulpenak egiteko laguntza gisa ere.

Askotariko zerbitzuak topatzen ditugu Interneten, gehienak doakoak, eta, itxuraz berdinak diruditen arren, teknologia ezberdinetan oinarritutako tresnak izan daitezke.

Istorioak

gertrude-belle-elion-sendabide-berrien-bila

Gertrude Belle Elion, sendabide berrien bila

Gertrude Belle Elionek gogor borrokatu zuen zientzialari izateko, eta gogor lan egin zuen bere helburu nagusia lortzeko: jendea sendatzea. Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, baina ez zen hura izan jaso zuen saririk handiena: “Gure helburua jendea sendatzea zen, eta ez dago saririk horrek baino poz handiagorik emango duenik”.

Lekukoak

carlos-matute-almau-naturako-organorik-miresgarrie
Carlos Matute Almau: Neurozientzialaria

Carlos Matute Almau: “Naturako organorik miresgarriena da garuna”

Achucarro Neurozientzien Ikerketa Zentroak egoitza berria estreinatu duela aitzakiatzat hartuta deitu diogu zentroaren zuzendari zientifikoari, Carlos Matute Almauri. Berehala eman dio baiezkoa elkarrizketa egiteko eskaerari. Eta berehala erantzun die galderei; izan ere, garbi dago: garuna du pasio.

Gai librean

pirinioetako-muturluzearen-kontserbaziorako-funtse

Pirinioetako muturluzearen kontserbaziorako funtsezko faktoreak ikertzen

Pirinioetako muturluzea edo ur-satorra, Galemys pyrenaicus, Euskal Herriko animaliarik berezienetakoa da. Bere bitxitasun morfologiko eta taxonomikoengatik aspaldidanik ezaguna den arren, populazioen dentsitatea baxua denez eta ezkutuko bizimodua egiten duenez, kontserbaziorako funtsezko diren haren biologiaren aspektu ugari ezezagunak dira oraindik.

Gai librean

sexua-zientziak-ahaztutako-aldagaia

Sexua, zientziak ahaztutako aldagaia

Zergatik diagnostikatzen zaizkie berandu emakumeei bihotzeko gaixotasunak? Ba al dute gizonek osteoporosirik? Depresioa pairatzen dutenen gehiengoa emakumezkoa bada, zergatik ikertzen da eskuarki animalia arretan? 

Gai librean

alzheimerraz-ahazteko-itxaropena

Alzheimerraz ahazteko itxaropena

Zoritxarrez, gaur egunean ez dago alzheimerra sendatzeko modurik. Erabiltzen diren tratamendu farmakologiko eta ez-farmakologikoek gaixotasunaren eboluzioa makaltzeko eta pazientearen eta haren ingurukoen bizi-kalitatea hobetzeko bakarrik balio dute. Orain, ordea, aducanumab izeneko farmako esperimentalak ateak ireki dizkio alzheimerra behin betiko senda dezakeen tratamendua aurkitzeko itxaropenari.

Albisteak

paleolitoko-behe-erliebeak-topatu-dituzte-aitzbita

Paleolitoko behe-erliebeak topatu dituzte Aitzbitarten

Madeleine aldiko lau behe-erliebe aurkitu dituzte Aitzbitarte IV kobazuloan (Errenteria): bi bisonte, zaldi bat, eta beste animalia bat, oraindik ez dakitena ziur zer den. Haiekin batera, beste 12 grabatu inguru ere aurkitu dituzte; eta gehienak ohiko irudiak badira ere, alegia, bisonteak eta zaldiak, badira bestelakoak ere: esku baten inpresio bat eta bi bulba.

Ekinean

noizean-behin-eureka-momentuak-izaten-ditugu
Amaia Lujanbio Goizueta: Onkologia-ikertzailea

“Noizean behin, eureka-momentuak izaten ditugu”

Amaia Lujanbio Goizueta goizuetarra da, baina New Yorketik erantzun ditu gure galderak. Minbizia ikertzeko laborategi bateko buru da han, Lujambio Laboratory, Mount Sinaiko Icahn Medikuntza Fakultatean.

Mundu digitala

elkarola-hizkuntza-teknologiak-lurralde-adimendun-

ElkarOla: Hizkuntza-teknologiak lurralde adimendun, industrial, inklusibo eta eleaniztun baten zerbitzura

Euskal Herrian hizkuntza- eta hizketa-teknologien ikerketan eta garapenean dihardugun erakunde esanguratsuenen 15 urteko elkarlanaren azken emaitza da ElkarOla proiektua.

Atarikoa

Itxarobideak

2017/09/01

Zenbaki honetan, minbiziari eskutik helduta gatoz. Ezin ukatu maite ditugunei minbizia diagnostikatzen dietenean bihotza uzkurtzen zaigunik ­—alferrik litzateke ezkutatzea—, baina zientzialarien ikuspegia asko aldatzen ari da urteotan, eta horren lekuko izan nahi du aldizkariak. Arkaitz ...

Albisteak

Aleazio baten superelastikotasuna frogatu dute dimentsio nanometrikoetan

2017/06/06

Material superelastikoak gai dira % 10 deformatu eta atzera jatorrizko itxura hartzeko. Ezaugarri hori ezaguna da eskala makroskopikoan; orain, kobre-aluminio-nikel aleazio ...

Einsteinek ezinezkotzat jo zuena lortu dute

2017/06/07

Albert Einsteinek erlatibitatearen teoria orokorra landu zuenean, aurreikusi zuen argia kurbatu egiten dela masa baten eraginez. Horretan oinarrituta, esan zuen ...

300.000 urteko Homo sapiens-en fosilak aurkitu dituzte Marokon

2017/06/08

Gure espeziea, bere ezaugarri morfologiko modernoekin, duela 200.000 urte inguru sortu zela uste izan dute orain arte. Hori ondorioztatzeko ...

Poliesterrez egindako jantziek ozeanoa kutsatzen dute

2017/06/13

Ehun sintetikoak itsasoaren kutsatzaile handienetakoak direla erakutsi du Environmental Science & Technology aldizkarian argitaratutako lan batek. Poliesterrez egindako arropa bat garbitzen ...

Jaio berritan estresa pairatzeak heldutan depresioa izateko arriskua nola handitzen duen argitu dute

2017/06/15

Science aldizkariak argitaratutako lan baten arabera, jaio eta handik egun gutxira sagu kumeek estresa pairatzeak epe luzeko eragina du haiengan ...

1.200 km-ra bi fotoien arteko korapilatze kuantikoa mantentzea lortu dute

2017/06/14

Korapilatze kuantikoa izeneko fenomenoan bi partikula kuantikoki korapilatzen dira, eta, ondorioz, bata manipulatuta bestean eragiten da. Ezaugarri hori ustiatu nahian ...

Kolesterol-maila jaisten duen txerto bat probatuko dute pertsonetan

2017/06/20

Odoleko kolesterol-maila jaitsi, eta, ondorioz, gaixotasun kardiobaskularrak izateko arriskua apaltzen duen txerto bat aurkeztu du Europako Kardiologia Elkarteak. Saguetan egindako ...

Eguzkiaren espikulak nola sortzen diren azaldu dute

2017/06/22

Eguzkiaren gainazaleko plasma-zorrotadak zehazki nola sortzen diren azaltzen duen eredu bat sortu dute. Espikula deitzen zaie plasma-zorrotada horiei. Egunero milaka ...

Ingurumena babesteko tokiko neurriak kaltegarriak izan daitezke beste ekosistema baterako

2017/06/28

Toki batean ingurumenaren alde hartutako neurriak kaltegarriak izan daitezke urrutiko beste toki batzuentzat. Kalte horiek, beraz, aintzat hartu beharko lirateke ...

Unibertsoaren hedapena ulertzeko nazioarteko ikerketa bat gidatuko du EHUk

2017/07/03

Lau urtez, 25 herrialdetako 200 ikertzailek Einsteinen teoriak huts egiten duen eskaletan erlatibitate orokorretik harago joateko aukera aztertuko dute, CANTATA ...

Titinaren egitura eta bilakaera, iraganeko animalien tamainaren adierazle

2017/07/04

Ugaztunen eta tetrapodo guztien arbaso komunaren titina-zatiak berreraikita, CIC nanoGUNEko ikertzaile batzuek ikusi dute korrelazioa dagoela titinaren ezaugarrien eta animalien tamainaren artean. Ateratako ondorioak fosilekin eta datu bibliografikoekin alderatu dituzte, eta baieztatu dute emaitzak zuzenak direla. Nature Structural & Molecular Biology aldizkarian argitaratu dute ikerketa.

Paleolitoko behe-erliebeak topatu dituzte Aitzbitarten

2017/07/10

Madeleine aldiko lau behe-erliebe aurkitu dituzte Aitzbitarte IV kobazuloan (Errenteria): bi bisonte, zaldi bat, eta beste animalia bat, oraindik ez ...

Gaueko haizeak egunekoen desberdinak dira Artizarrean

2017/08/01

Artizarreko gaueko aldeko haizeek eguneko aldekoenen portaera nabarmen ezberdina dute, EHUko ikertzaile batzuek beste hainbatekin batera Nature Astronomy aldizkarian argitaratu ...

Gaixotasun bat eragiten duen mutazio bat zuzendu dute giza enbrioietan

2017/08/02

Genoma editatzeko CRISPR teknika erabiliz, gaixotasun bat eragiten duen mutazio bat zuzendu dute giza enbrioietan. Gaixotasun genetiko batzuk ondorengoetara pasatzea ...

Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
DANOBAT GROUP Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.