2862012(e)ko maiatza

Gai nagusia

Hizlari kimikoak

Begirik eta belarririk ez duten izakietan, komunikazioa kimika-kontua izaten da. Landareak, adibidez, komunikatzaile petoak dira; hamaika mezu kimiko bidaltzen dituzte: aurkariak uxatzeko, lagunak erakartzeko, ingurukoak ohartarazteko, ahaideak ezagutzeko. Mikroorganismoek ere hizkuntza kimikoa erabiltzen dute, indarrak batu, eta bakarrik ezingo luketena taldean egiteko, edo inguruan zer dagoen jakin eta horren arabera zer egin erabakitzeko. Ikertzaileak hizkuntza horiek ulertu eta ustiatu nahian dabiltza, besteak beste, antibiotiko eta fungizida berriak sortzeko, edo landareei euren berezko defentsak erabiliz etsaiei aurre egiten laguntzeko.

Erreportajeak

Leize-hartz baten ibilerak aro modernoan

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Saihetsa zirudien. EHUko arkeologoek ez zioten aparteko garrantzirik eman Lezetxiki kobazuloaren izkina batean lurperatuta zegoen fosilari. Hezur asko ari ziren ...

Etxeko historiak agintzen duenean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Minbizi gehienen jatorria edo eragilea ezezaguna bada ere, jakina da kasu batzuek jatorri genetikoa dutela. Kasu horiek identifikatuz gero, gaitzaren ...

Analisiak

Etsaia ezagutzen

Rodríguez, Jose Antonio - EHUko Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saileko irakaslea

1971ko abenduan, Richard Nixon AEBko presidenteak "National Cancer Act" legea sinatu zuen. Lege berri horri "minbiaziaren kontrako gerra-deklarazioa" izena eman ...

Mundu digitala

Informatikaren jasangarritasunaz

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Green Computing deritzon kontzeptua asko entzuten da azkenaldian. Ordenagailuak-eta ingurumenarentzat jasangarri egitean datza Informatika Berde gisa itzul dezakegun kontzeptu hori ...

Istorioak

Julio Ortiz de Barron

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Ane Miren Ortiz de Barroni nabari zaio aitona Julio miresten duela. Horregatik etorri zen Elhuyarrera, aitonaren istorioa kontatzera. Bilobaren esanean ...

Atarikoa

Aditzen ikasi orduko...

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Landareei hitz egiteko ohitura handia zuen Goenkaleko Marialuisak, osasuntsuago haziko zirelakoan. Ez zuen hizkuntza egokia erabiltzen, ordea. Izan ere, landareek ...

Umore grafikoa

Gai librean

Neuromarketina: kontsumitzaileon garunaren barruan!

Echeazarra Escudero, Leire - Farmazian lizentziaduna eta neurozientzia-arloko ikertzailea

Zer nahiago duzu? Pepsi ala Coca-Cola? McDonald´s ala Burger King? Apple ala Microsoft? Mercedes ala Golf? Pentsatu al duzu ...

Liburutegia

Duela ehun urteko laborarientzako artikuluen bilduma

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Liburu honek bi idazle ditu, Arnaut Abadia eta Kepa Altonaga. Egia esanda, Abadiak duela ehun urte baino gehiago idatzitako zutabeen ...

Albisteak

Aurorak Uranon

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

NASAren Hubble teleskopioak Uranoko auroren irudiak hartu ditu. 2011ko azaroan detektatu zituzten puntu zuri gisa ikusten diren bi aurora, eta ...

Saiek ez dituzte ikusten aurrean dituzten oztopoak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Ikusmen zorrotzenetakoa duten animaliak diren arren, saiek ez dute ikusten aurrean dutena hegan janari bila dabiltzanean. Horrek azal lezake, neurri ...

Giza garezur arkaiko gazteak aurkitu dituzte Txinako hegoaldean

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

“Orein gorrien haitzulotarrak” izena jaso du Txinako hegoaldean duela 14.500 eta 11.500 urte artean bizi zen giza populazioak ...

Endre Szemerédi hungariarra, Abel sariduna

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

“Matematika diskretuan eta konputazioaren teorian egindako ekarpenengatik” eman diote Abel saria Endre Szemerédi matematikariari. Matematika diskretua zenbaki jakinen multzoen ...

Uhinak bihurritu eta banda zabaldu

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Irrati-frekuentziako uhinak bihurrituta banda-zabalera handitu daiteke telekomunikazioetan. Horren zailtasuna uhinen emisioan eta hartzean datza, uhinak igorri ahala biratu behar direlako ...

Euriaren inpaktu fosilaren mezua

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Eguzkiak gutxi berotzen zuen garaian, izotzaz gain ur likidoa zegoen Lurrean. Zientzialariek orain arte ez dute ulertu zergatik, baina Hego ...

Gorilak eta gizakiak, uste baino antzekoagoak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Gorilaren genoma deskodetu eta aztertu dute nazioarteko zenbait erakundetako ikertzaileek elkarlanean, eta ikusi dute, gure ahaide hurbilena txinpantzea bada ere ...

Ilargia Lurraren zati bat da

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Zientzialariek uste dute Lurrak eta Theiak —Marteren tamaina zuen planeta bat— izandako talka batek sortu zuela Lurrak eta Ilargiak osatzen ...

Marihuanak oroimena nola asaldatzen duen azaldu dute

Elhuyar Zientzia -

Aspalditik jakina bada ere cannabisak oroimen-galerak sorraraz ditzakeela, Cell aldizkarian argitaratutako ikerketa batek prozesu horren mekanismoa azaltzea lortu du. Juan ...

Untxiak ere gaixotu daitezke prioiekin

Lasa Iglesias, Aitziber - STEAM Hezkuntza arloko arduraduna

CICBiogune ikerketa-zentroaren Prioien Laborategian aurkitu da untxiek ere gara ditzaketela infekzio prionikoak, nahiz eta, beste ugaztun batzuen aldean, oso erresistentzia ...

DNAren egoera aldatzeko, kirola

Elhuyar Zientzia -

Gimnasioan bizikletan gogor ibilarazi eta 14 gizon-emakume osasuntsuren izterreko muskuluen DNA aztertu dute Suediako Karolinska Institutuko ikertzaileek. Azterketek erakutsi dute ...

Grafinoa grafenoarekin lehian

Elhuyar Zientzia -

Grafenoa karbono-atomo bakarreko geruza-lodiera duen materiala da, eta bere propietate mekaniko eta elektronikoek itxaropen handiko material bihurtu dute. Grafinoa oso ...

Einsteinen dokumentuak sarean

Elhuyar Zientzia -

Albert Einsteinen dokumentu guztiak sarean jarriko dituela iragarri du Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrak. Dagoeneko 7.000 bat orri igo dituzte, gaika ...

Gizonezkoen Y kromosoma ez dago galtzeko arriskuan

Elhuyar Zientzia -

Nature aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera, ez da egia gizonezkoen Y kromosoma galtzen ari dela. Nonbait, batzuek bazuten kezka hori ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.