2562009(e)ko iraila

Gai nagusia

Elektrizitatearen bidea argitara

Pentsatu gabe etengailuari eman, eta argia piztu egiten da. Leihotik begira jarri, eta pareko elektrizitate-dorreak ia ikusi ere ez. Itzalaldiak gertatzen direnean ere, guk ezer egin gabe itzultzen zaigu argia etxera. Hain gaude ohituta, gutxitan galdetzen diogu gure buruari nondik datorren kontsumitzen dugun elektrizitatea, non eta nola sortu den, nola konpontzen diren arazoak; are gutxiago nola sortuko den etorkizunean, eta horrek zer ekarriko duen. (Hori guztia, hurrengo orrietan).

Erreportajeak

Grigori Perelman, Fields dominari uko egin zion matematikaria

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

International Mathematical Union (IMU) erakundeak domina bat eta 15.000 dolar kanadar dauzka Berlinen gordeta Grigori Perelman errusiar matematikariarentzat. Fields ...

Begiak, argiari nabarmentzeko mekanismo sinpleenetatik, bereizmen handiko makinetara

Korta Hernandez, Nerea - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Agertu zenetik, ikusmen-organoak hamaika moldaera izan ditu: zelula fotorrezeptore soiletatik, bereizmen biziko mekanismoetara. Eguzkiaren argiak distiratzen duen lekuetan ez ezik ...

Paisaiaren eraldaketa, natura gurtzetik txikitzeraino

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

"Euskal Herrian ez da gelditzen gizakiak ukitu eta aldatu gabeko metro karraturik. Ikusten dugun guztia guk egina da". Argi asko ...

Analisiak

Zer gertatuko da ESS-Bilbao hautagaitzarekin?

Bermejo, Javier - ESS-Bilbao hautagaitzaren aholkulari ohia. CSIC

Bilbon Europako Espalazio Iturria (ESS) eraikitzeko aukera guztiak galdu direla argitaratu zuten komunikabideek joan den ekainean. Albistearen ondotik, gainera, nahasmena ...

Nanozientzia eta nanoteknologia, txikiaren erronka handia

Pitarke, Jose M. - CIC nanoGUNEko zuzendaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedraduna

Richard Feynman fisikari ospetsuak, 1959. urtean, "Hondoan leku asko dago: fisikaren arlo berri bati hasiera emateko gonbidapena" izenburuko hitzaldia eman ...

Mundu digitala

DRM, "pirateria"ren aurkako bataila teknologiko galdua

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Ikus-entzunezko edukia formatu digitalean gorde eta banatzen denetik, ekoizleek DRM (Digital Rights Management) izeneko sistemak txertatu izan dizkiete. "Egile-eskubideen kudeaketarako ...

Gogoetan

Bidean galtzen diren izpiak

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Esaten dute Las Meninas koadroan airea ikusten dela, Velazquezek atmosfera bera pintatu zuela. Velazquez maisu bat zen, ez dago zalantzarik ...

Istorioak

Hirugarrenean, Nobela

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

James Chadwick-ek ezin zuen sinetsi irakurtzen ari zena. Joliot-Curie senar-emazteen artikulu hark zur eta lur utzi zuen. Esperimentuaren emaitza harrigarria ...

Atarikoa

Nondik datorkigu elektrizitatea?

Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientzia

Etengailuari eman, eta lanpara berdin-berdin pizten da Iruñean, Bilbon edo Baionan. Bonbilla goritzen duen elektroi-fluxuak, ordea, oso jatorri desberdina ...

Umore grafikoa

Liburutegia

Zerua zure esku, liburuetan

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Jose Felix Rojasen eta Bizkaiko Astronomia Elkartekoen gomendioak espazioari buruz irakurtzeko. Jose Felix Rojas Bizkaiko Astronomia Elkarteko kidea da, EHUren ...

Albisteak

Barealdia eguzki-zikloan

Elhuyar Zientzia -

Eguzkiaren jarduerak 11 urteko zikloak izaten ditu, non eguzkiaren jarduera eta eguzki-orbanen kopurua handitu eta txikitu egiten diren. Hala ere ...

Intsektuen migraziorik handiena izan daitekeena aurkitu dute

Elhuyar Zientzia -

Urtero, milioika burruntzik milaka kilometro egiten dituzte hegan India hegoaldetik Afrikaraino. Litekeena da intsektuek egindako migraziorik handiena izatea. Maldivetako Charles ...

Bi indarren arteko orekak marrazten du paisaia

Elhuyar Zientzia -

Badira arrazoiak paisaia den bezalakoa izateko. Hori argi dago, baina zein dira arrazoi horiek? Galdera horri erantzun diote MIT institutuko ...

Kanarietako teleskopio handia, zerura irekita

Elhuyar Zientzia -

Uztailaren 24an inauguratu zuten La Palma uhartean Gran Telescopio Canarias (GTC) teleskopio optikoa, mota horretako munduko teleskopiorik handiena. 10,4 ...

Ebakitako hanketarako protesiak hobetzeko neurrira egindako konponbideak

Elhuyar Zientzia -

Ebakitako hanketarako protesien egokitzapena hobetzeko neurrira egindako konponbideak diseinatu dituzte Tecnalia Korporazio Teknologikoak eta Valentziako Biomekanika Institutuak (IBV). Protesia ...

Iskemiei aurre egiteko, birbaskularizazioa sustatu

Elhuyar Zientzia -

HIF proteina aktibatuz eta, horren eraginez, birbaskularizazioa sustatuz lortu du CIC bioGUNEko eta Parisko Ikerketa Kardiobaskularren Zentroko ikertzaile-talde batek iskemiaren ...

Marrazo erraldoiek neguak non igarotzen dituzten jakin dute

Elhuyar Zientzia -

Atlantikoaren mendebaldeko marrazo erraldoiek (Cetorhinus maximus) hegoalderantz egiten dute neguan; batzuk Brasilgo kostaraino joaten dira, eta mila metroko sakoneraraino murgiltzen ...

Axolotearen osatzeko ahalmena memoria-kontua da

Elhuyar Zientzia -

Axolotea, Ambystoma mexicanum, Mexikoko arrabio endemiko bat da, biologoentzat oso interesgarria eboluzioaren eta osatze-ahalmenaren ikuspuntutik. Hain juxtu, osatzeko gaitasun harrigarri ...

Alkohola, endorfinak eta gehiago

Elhuyar Zientzia -

Alkoholak endorfinak askatzean eta garuneko sari-sisteman duen eragina ikusi dute, in vivo Alkoholak garunean eragiten duela erraz ikusten bada ere ...

Amazonas ibaiak 11 milioi urte

Elhuyar Zientzia -

Amazonas ibaia duela 11 milioi urte sortu zen, eta gutxi gorabehera duela 2,4 milioi urte hartu zuen gaur egungo ...

CIC bioGUNEko Mikel Valle ikertzaileak irabazi du EBSA 2009 saria

Elhuyar Zientzia -

Mikel Vallek, CIC bioGUNEko Biologia Estrukturalaren Unitateko ikerketa-talde bateko arduradunak, EBSA 2009 saria irabazi berri du. European Biophysical Societies Association ...

Bihotzaren zelula ama nagusia

Elhuyar Zientzia -

Bihotzeko zelula-mota nagusi guztiak sortzen dituen zelula ama mota aurkitu du Massachussets General Hospital-eko Kenneth Chien ikertzailearen taldeak. Zelula ama ...

Rapamizinak saguen bizia luzatzen du

Elhuyar Zientzia -

Rapamizina izeneko botikak saguen bizialdia luzatzen duela ondorioztatu dute Estatu Batuetako hiru ikerketa-zentrotan, zahartzearen ikerketak bideratzen dituen ITP institutuaren gidaritzapean. ...

Ozeanoen punturik sakoneneraino iritsi da Nereus urpeko robota

Elhuyar Zientzia -

Nereus izeneko urpeko robota ozeanoko punturik sakoneneraino murgildu da, Marianetan dagoen Challenger fosan, Ozeano Barearen mendebaldean. 10.902 metroko sakonerara ...

Mokoa freskatzeko erabiltzen dute tukanek

Elhuyar Zientzia -

Tukanen moko luze eta koloretsuak erradiadore gisa jokatzen duela, eta animaliak gorputzeko beroa galtzeko, alegia, freskatzeko erabiltzen duela ikusi du ...

Down sindromea duten gaixoetan, minbizi-kasu gutxiago

Elhuyar Zientzia -

Down sindromea duten gaixoek zenbait minbizi-mota izateko arrisku txikiagoa dute. Gaixo horiek 21. kromosomaren kopia bat gehiago dute. Eta Bostongo ...

Saguek gaixotasunak usaindu ditzakete

Elhuyar Zientzia -

Suitzako Geneva Unibertsitateko neurogenetikari batzuek ikusi dute hainbat karraskarik gaixorik dauden banakoak identifika ditzaketela usaimenaren bitartez. Saguen genoma aztertuta, ezagutzen ...

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzla. Ezeztatuz gero, ezingo duzu webgune honetan nabigatu. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.