2482008(e)ko abendua

Erreportajeak

Hipernobak, iragana ikusgai

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

2008ko martxoan argi bat piztu zen espazioan, Itzaina konstelazioan. 40 segundo geroago, argi-puntua itzali egin zen. Hipernoba bat zen, energia ...

300 urterako ondare erradioaktiboa

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

El Cabril Enresaren lursail bat da. Kordoban dago, Albarrana mendialdean, artez eta pinuz jositako muinoen artean. Hara daraman bidean, ez ...

Tik-tak atomo batean

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Segundoak zenbat irauten duen definitzeko, atomo baten bibrazioa erabiltzen dugu: segundo bat, zehatz-mehatz, zesio-133 atomoak 9.192.631.770 aldiz ...

Hiritar hankahoriak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Iberiar penintsulako kostaldeko zenbait hiritara biztanle berri batzuk iristen ari dira azken hamarkadetan. Ez dute oso harrera ona izan hiritar ...

Borroka neketsuak laster hiru hamarkada

Orive Arroyo, Gorka - Farmazian doktorea. Biofarmazia, Farmakozinetika eta Farmazia-teknologiako irakasle kolaboratzailea
Zarate Sesma, Jon - Farmazian doktorea. Biofarmazia, Farmakozinetika eta Farmazia-teknologiako irakasle kolaboratzailea

1981eko ekainaren 5ean, Giza Immunoeskasiaren Birusa (GIBa) atzeman zuen Gaixotasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Atlantako Zentroak; ia hiru hamarkada geroago, hiesa ...

Zibilizazioaren lehengaia

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Gizartea ez litzateke izango gaur egun dena zementurik izango ez bagenu. Ingurura begiratu eta, hurbil ez bada urrun, baina ia-ia ...

Moluskuen sexua poluzioaren adierazle

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Azken urteetan, itsasontzietako pinturetan oso erabilia izan den substantzia batek, TBTak, kalteak eragiten ditu itsasoko bizidunetan. Horregatik, gaur egun, Europan ...

Iman txikietan txikienak, urrezkoak

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Hozkailuak apaintzeko ezarri ohi ditugu maiz imanak. Imanek, ordea, ez dituzte material-mota guztiak erakartzen. Urrezko eraztun edo belarritako bati iman ...

Elkarrizketak

José Gómez Vilar: "Biologia konputazionalak ordenagailuak erabiltzen ditu sistema biologikoak ikertzeko"

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Bartzelonako Unibertsitatean Fisikan doktoratu ostean, Estatu Batuetara alde egin zuen. Hamar urte egin ditu han, biologia molekularraren eta bioteknologiaren alorreko ...

Asier Saez-Cirión: "infekzioa kontrolatzeko mekanismo naturalak ikertzen ari gara"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Asier Saez-Cirión ikertzaile portugaletearra Pasteur Institutuan dabil lanean; hain juxtu, aurten Fisiologia edo Medikuntzako Nobela jaso duenetako baten sail berean ...

Albisteak

Azalaren esku

Elhuyar Zientzia -

Esfera-formako fruitu eta barazkiek, hala nola kalabazek eta tomateek, hainbat okerdura izaten dituzte, lakainak direla, irtenguneak direla eta abar. Itxura ...

Eguzki-sistemaren mugak zehazteko bidean

Elhuyar Zientzia -

Honezkero orbitarako bidean da IBEX (Interestellar Boundary Explorer), NASAk eguzki-sistemaren mugaren mapa zehazteko diseinatutako espazio-ontzia. Eguzki-haizearen eta izarrarteko espazioko ...

Hari txikia, elektrizitate handia

Elhuyar Zientzia -

Lau mikra zabal eta berrehun mikra luze den hari berezi bakar batekin gailu elektroniko bat energiaz hornitzeko adina energia sortzea ...

AnHitz, zientzia-aditu birtuala

Elhuyar Zientzia -

2006tik 2008ra garatu den proiektu zabal baten emaitza da AnHitz demoa edo prototipoa. AnHitz pertsonaia birtual bat da, zientzia-kontuetan aditua ...

Etxeko olioa birziklatzeko edukiontzi berria

Elhuyar Zientzia -

Etxean erabilitako olioa birziklatzeko sistema bat aurkeztu du Mondragon Unibertsitateak. Prozesua oso erraza da. Erabiltzaileek etxean dituzten olio-ontziak edukiontzira eramaten ...

Indar handiko berotegi-gas bat, gutxietsita

Elhuyar Zientzia -

Nitrogeno trifloruroa, beroa harrapatzen karbono dioxidoa baino 12.000-20.000 aldiz eraginkorragoa den konposatua, orain arte uste zuten baino lau ...

Itsasoko mikroorganismoak, anbaretan

Elhuyar Zientzia -

Paradoxa ekologiko batekin egin dute topo CNRSko hainbat zientzialarik: itsasoko planktona aurkitu dute anbaretan sartuta. Anbarak oso ongi gordetzen ditu ...

Mikrobioen fosil magnetikoa

Elhuyar Zientzia -

Kanadako McGill Unibertsitateko zientzialari batzuek fosil magnetiko erraldoi batzuk aurkitu dituzte Estatu Batuetako New Jersey estatuan. Handiena 4 mikra luze ...

Lixibaren sekretua

Elhuyar Zientzia -

Jakina da lixiba desinfektatzaile eraginkorra dela, hipokloritoa baita --oso oxidatzaile sendoa--, baina orain arte zientzialariek ez dute jakin zein den ...

2004ko tsunamia azken sei mendeetako handiena izan zen

Elhuyar Zientzia -

2004an, Indiako ozeanoan izan zen tsunami batek 220.000 hildako eragin zituen. Orain, bi geologo-taldek ondorioztatu dute neurri horretako azken ...

Formula kosmikoa

Elhuyar Zientzia -

Galaxiak ez dira elkarren berdinak izaten. Batzuek besteen antza izan dezakete, baina, oro har, egitura, forma, tamaina, argitasuna, gas-kantitatea eta ...

Txantxarra, haurdunaldien eskutik

Elhuyar Zientzia -

Emakumeek gizonek baino gehiagotan izaten dute txantxarra, ehiztari-biltzaile izateari utzi eta nekazari bihurtu ginenetik. Jakina, elikatzeko modua aldatzeak eragin zuen ...

Phoenix, akabo

Elhuyar Zientzia -

Bost hilabete eman ditu Phoenix zundak Marteko gainazala aztertzen, datuak eta argazkiak bidaltzen. Azaroaren 2an, ordea, zundaren seinaleak jasotzeari utzi ...

Eguzkiaren jardueraren mende

Elhuyar Zientzia -

Eguzkiaren jardueraren mendekoa da Paraná ibaiaren --Hego Amerikako bigarren ibairik handienaren-- ur-maila, Buenos Aires Unibertsitateko eta Nekazaritza Teknologiaren Institutu Nazionaleko ...

Olagarro askoren arbasoa, eta abar

Elhuyar Zientzia -

Badirudi itsas hondoko hainbat olagarro-espezie arbaso bakar batetik bereizi zirela orain dela 30 milioi urte inguru. Arbaso haren ahaide hurbilena ...

Prostata oso bat, zelula ama batetik

Elhuyar Zientzia -

Zelula ama bakar batetik abiatuta, ugatz bat osatu zuten 2006an, eta, harrezkero, prostata batekin gauza bera egiten saiatu dira adituak ...

Garai bateko planetak, gaurkoen antzekoak

Elhuyar Zientzia -

Eguzki-sistemako planetak sortu aurretik, planetesimal deritzen gorputz batzuk eratu ziren hasierako hodei- eta gas-hodei handia kondentsatu zenean. Bada, planetesimal horiek ...

Genea nola josi, proteina bat edo beste izateko gakoa

Elhuyar Zientzia -

Lehen uste zuten gene bakoitzak proteina bat ematen zuela (gene bat, proteina bat). Alabaina, orain, ikerketa desberdinetan frogatu dute gene ...

Ikusi eta eboluzionatu

Elhuyar Zientzia -

Espezie berriak garatzeko bide bat desberdin ikustea izan liteke, Suitzako Bern Unibertsitateko biologoek arrain afrikarrekin egindako lan baten arabera. Afrikako ...

Sumendietan, agian, bai

Elhuyar Zientzia -

Agian sumendietako hodeietan agertu ziren lehenengo molekula organikoak Lurrean. Ondorio horretara iritsi dira Stanley Millerren ikasle izandako bi geokimikari, haren ...

Fraktalak kafesnean

Elhuyar Zientzia -

Utzi erortzen kafe-tanta bat esnetan eta, desegin ahala, tantak marrazki fraktal bat sortuko du. Marrazkiaren adar txikienek ere marrazki osoaren ...

Lanean hasi eta galaxiak dantzan harrapatu

Elhuyar Zientzia -

Hilabete eman du Hubble espazio-teleskopioak irudirik bidali gabe, arazo tekniko bat zuela eta. Astronomoek ez dute lortu arazoa konpontzea, baina ...

Olatuetatik energia sortzeko prototipoa Pasaian

Elhuyar Zientzia -

Iberdrolak eta Tecnalia Korporazio Teknologikoak, Oceantek proiektuaren esparruan, olatuetatik energia sortzeko lehen prototipoa instalatu dute Gipuzkoako kostan; Pasaian, zehatz esateko ...

Zelo-paperarekin, erradiografiak

Elhuyar Zientzia -

Zelo-bilkari batetik zelo-zati bat hartzeak X izpiak igortzen ditu, ekintza hori hutsean eginez gero. Kalifornia Unibertsitateko ikertzaile-talde batek frogatu du ...

Aldatu gabe, gazian eta gezan

Elhuyar Zientzia -

Myoxocephalus octodecimspinosus arraina ur gazitako arrain bat da, eta, hala ere, estuarioetan ikusi izan dute askotan, itsasoko ur gazia eta ...

Portfastflu, gripearen epidemia kontrolpean

Elhuyar Zientzia -

Portfastflu proiektuaren helburua da mikroteknologia aurreratuetan oinarritutako txartel bat garatzea gripearen epidemia kontrolatzeko. Proiektu horretan Ikerlan-IK4k, Gaiker-IK4k eta Donostia ...

Elhuyarren berriak

Bioteknologia eztabaidagai

Lopez Viña, Rakel - Marketin saila

Bioteknologiaren aurrerapen osasungarria eta jasangarria, horixe da Leire Escajedo San Epifanio zuzenbidean doktoreak idatzi duen liburua. Nazioarteko Bioetika Elkarteak (SIBI ...

Jakintza hedatuz

Onddoak, biofilmak eta giza gaixotasunak

Álvarez Busca, Lucía - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Gizakiak mikosiak pairatzen ditu batzuetan --onddoek eragindako infekzioak--, ezkabia eta igerilekuetan hartzen diren onddoak, adibidez. Mikosi horiek eragozpen txikiak edo ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.