2422008(e)ko maiatza

Erreportajeak

Nanopartikulak: txikiak, baina ez hutsalak

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Nanoteknologiak onura asko ekarriko dituela espero dute ikertzaileek. Teknologia berri horrek, ordea, itxaropenaz gain, kezka ere sortzen du. Izan ere ...

Argia argi truk

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Argia sortzeko hainbat modu daude. Kandelak metxa errez argitzen du, eta bonbillak harizpi bat berotuz. Erreakzio kimiko batzuek ere sortzen ...

Andres Urdaneta, Itzulerako bidaiaren aita

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Tristea da joatea eta ezin bueltatu izatea. XVI. mendeko nabigatzaile handientzat, behintzat, arazo larria zen hori Ozeano Barean. Mexikotik Filipinetara ...

Artikoaren konkista

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Lur edo ur berriak konkistatzeak aberastasuna eta boterea ematen du. Hori izan da herrialde askoren nahia historian zehar. Eta halako ...

Ermita barruan, Santimamiñe begietan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Santimamiñeko haitzuloa ondare ikusgarria eta baliotsua da, baina baita kaltebera ere. Bisitek ez diote batere mesederik egin orain gutxi arte ...

Islak harrapatzen

Álvarez Busca, Lucía - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Nartzisok ispilu bat izan bazuen, ez zen ibai ertzean hilko bere irudia errekako uretan islatuta ikusten zuen bitartean. Ispilu bat ...

Iraganeko ondarearen museo irekiak

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Megalitoak historiaurreko lehendabiziko harri-eraikuntzak dira. Bost mila urteko bidaia egin ondoren iritsi dira guganaino. Haiek bihurtu dituzte, hain zuzen ere ...

Itsas zaldiak, desagertzeko zorian

Bengoa Ruigómez, Mª Victoria - Biologian doktorea
Santiago Usabiaga, Eduardo - Getxo Aquarium

Antzinatik, gizakiak kondairak sortu ditu itsas zaldien inguruan, eta, askotan, ezaugarri magikoak eman dizkiete. Olatuen gainean zamalkatzen ziren zaldi erraldoiei ...

Malware-a, sistemen amesgaiztoa

Asurmendi Sainz, Jabier - Informatika-ingeniaria eta Bitarlan-en sortzailea

Ordenagailuetan eta beste gailu digitaletan, sistemaren azpitik sartu eta kalte egiten duen programatxoa birus izenarekin ezagutzen da nagusiki. Hala ere ...

Erabilera anitzeko arboretum-a Leioan

Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia

Euskal Autonomia Erkidegoan 25 zuhaitzek dute zuhaitz aparteko izendapena, ezaugarriren batek nabarmen bihurtu dituelako, hala nola tamainak, adinak, historiak edo ...

Elkarrizketak

Carlos Fernández-Jáuregui: "Ez da posible ur-baliabideak banaketa politikoaren arabera kudeatzea"

Urruzola Arrate, Manex - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Ur-baliabideei buruzko hainbat argitalpenen egilea da Carlos Fernández-Jáuregui (Sucre, 1950). Ur- eta ingurumen-zientzietan Unescoren aditua da, eta ardura nagusia izan ...

Albisteak

Azteken kodea deskodetuta

Elhuyar Zientzia -

Espainiarrak Amerikara iritsi baino lehen, aztekek matematika-sistema konplexua eta osatua zuen. Bergara Kodea adibide bat da. Kode hori 1540. urtearen ...

Neurona bakar batek portaeran eragin dezake

Elhuyar Zientzia -

Neurona batzuk bakarka kitzikatzea nahikoa da portaeran edo ikaskuntzan aldaketak eragiteko, Howard Hughes Institutuko zientzialariek adierazi dutenez. Orain arte uste ...

Magnesio silikatoa eta Lurraren errotazioa

Elhuyar Zientzia -

Lurraren errotazioa mantsotzen ari da, eta Ilargia da horren errudun. Hala ere, errotazioan abiaduraren galera ez da konstantea; batzuetan azkartu ...

Material superisolatzaile bat sortu dute

Elhuyar Zientzia -

Karga elektrikoa mugitzeari erresistentzia infinitua dion material bat sortu du nazioarteko fisikari-talde batek. Titanio nitrurozko film mehe bat da, zero ...

Hozte globala

Elhuyar Zientzia -

Erupzio bolkaniko izugarri batek klima hoztu bide zuen seigarren mendean. Groenlandiako eta Antartikako izotzean erupzioaren aztarnak aurkitu ditu nazioarteko ikertzaile-talde ...

Itsasoko ingurumenaren osasuna ikertzeko zentroa

Elhuyar Zientzia -

Bizkaiko Foru Aldundiak eta Euskal Herriko Unibertsitateak Plentziako Itsas Estazioa (PIE) proiektua bultzatuko dute. Plentziako Itsas Estazioa (PIE) proiektuaren helburua ...

Beldarraren memoria iraunkorra

Elhuyar Zientzia -

Georgetown Unibertsitatean, Estatu Batuetan, ikertzaile batek frogatu du tximeletek oroitzapenak gordetzen dituztela tximeleta izan baino lehenagoko garaitik, beldar-fasetik alegia. Horretarako ...

Urrutiko leherketa bortitz bat ikusgai

Elhuyar Zientzia -

Martxoaren 19an, Lurretik inoiz behatutako gamma izpien leherketarik handiena hauteman zuen NASAren Swift sateliteak. Begi hutsez behatu ahal izan zen ...

Progeria, pixka bat ezagunagoa

Elhuyar Zientzia -

Progeria sindromearen atzean dauden prozesu batzuk identifikatu dituzte Marylandgo Minbiziaren Institutu Nazionalean. Haur txikiek izaten dute sindrome hori, eta gazte-gazterik ...

14.300 urteko gorotza

Elhuyar Zientzia -

Ipar Amerikan giza presentziaren aztarna zaharrena dena identifikatu dute: duela 14.300 urteko giza gorotz fosildua. Amerika osoko giza DNAren ...

Pauma arren isats luzea, modatik joana

Elhuyar Zientzia -

Tokioko Unibertsitatean egindako azterketa baten arabera, pauma arrek galdu egin dute emeak isatsaren bidez erakartzeko gaitasuna. Pauma arren isatsa haien ...

Marteko izotz-jausi bat bertatik bertara

Elhuyar Zientzia -

Marteko ipar-poloan gertatu ziren izotz-jausi edo material-erorketa batzuk jaso zituen NASAren Mars Reconnaisance Orbiter sateliteak otsailaren 19an. Zazpiehun metrotik gorako ...

DNA-molekula bakarra sekuentziatzeko tresna

Elhuyar Zientzia -

Genoma orain arte baino azkarrago eta merkeago sekuentziatzeko makina bat aurkeztu du BioSciences konpainiak. Makina hori gai da DNA-molekula bakarreko ...

Izarren artean arkeologia-lanetan

Elhuyar Zientzia -

Astronomiazale batek ateratako argazki honetan, bi gauza ikus ditzakegu: NGC 5097 galaxia eta, haren inguruan, espiral edo arrasto lausoago bat ...

Esofagoko azaleko tumoreak endoskopiaren laguntzaz trata daitezke

Elhuyar Zientzia -

Esofagoko azaleko tumoreak erresekzio bidezko endoskopiaren laguntzaz tratatuz gero, litekeena da digestio-hodiaren zati hori erauzi beharrik ez izatea. Teknika hori ...

Nanohodiz egindako garraiatzailea

Elhuyar Zientzia -

Nanoteknologiaren helburu garrantzitsuenetako bat da eskala nanometrikoan garraiatzeko gai diren tresnak erabiltzea. Bartzelonako Mikroelektronikako Zentro Nazionaleko ikertzaile batzuek lortu dute, ...

Abel saria, simetria ulertzeko teoriari

Elhuyar Zientzia -

John Griggs Thompson estatubatuarrak eta Jacques Tits belgikarrak jasoko dute aurtengo Abel saria, urtero ematen den matematikako saririk garrantzitsuena. Bien ...

Gehiago ekoizteko, elektrizitate-deskargak

Elhuyar Zientzia -

Landareak estres baten eraginpean daudenean, defentsa-mekanismoak jartzen dituzte askotan martxan, eta, babesteko, konposatu kimikoen ekoizpena handitzen dute, besteak beste. Konposatu ...

Saturnoren Rhea ilargia, eraztunduna

Elhuyar Zientzia -

Koloniako Unibertsitateko zientzialari-talde batek deskubritu duenez, Saturnok ez ezik, haren Rhea sateliteak ere eraztunak ditu. Cassini zundak egindako behaketak aztertuta ...

Solidoen barruko eremu magnetikoa ikusgai

Elhuyar Zientzia -

Orain arte, ez da modurik izan ikusteko zer itxura hartzen duten eremu magnetikoek solido baten barruan. Solidoaren azalera mugatzen ziren ...

Bruzelosia detektatzeko kit bat diseinatu dute

Elhuyar Zientzia -

Nafarroako Unibertsitateko ikertzaile-talde batek Brucella bakterioa detektatzeko eta karakterizatzeko produktu berri bat merkaturatu du. Bakterio horrek sortzen du bruzelosia edo ...

Aminoazidoen antzeko molekula bat espazioan

Elhuyar Zientzia -

Aminoazido baten antzeko itxura duen molekula bat, amino azetonitriloa, aurkitu du Irrati-astronomiarako Max Planck Institutuko ikertzaileek zuzendutako talde batek. Esne ...

Homo antecessor baten aztarnak Atapuercan

Elhuyar Zientzia -

1,2 milioi urteko hominido baten barailezur-puska bat aurkitu du Atapuercan Tarragonako Rovira i Virgili Unibertsitateko zientzialari-talde batek. Dituen ezaugarriengatik ...

Metastasia, mitokondrioetako mutazioak lagunduta

Elhuyar Zientzia -

Zientzialariek aspalditik izan dute argi mitokondrioetako DNAren hainbat mutaziok metastasiarekin zerikusia zutela. Hala ere, ez zekiten zein zen kausa eta ...

Oxigenoa Eguzkian

Elhuyar Zientzia -

NASAren Genesis zundak Eguzkiaren kanpoko geruzetako laginak hartu, eta Lurrera ekarri zituen, analizatu ahal izateko. Zoritxarrez, zundak istripua izan zuen ...

Anbar opakuan barna

Elhuyar Zientzia -

X izpien teknika berezi baten bidez, anbar opakuaren barrenak ikusgai jarri dituzte Rennesko Unibertsitateko zientzialari batzuek. Erdi Kretazeoko 640 anbar-puska ...

Botoxa, larruazaletik garunera

Elhuyar Zientzia -

Botoxak orain arte ezagutzen ez zen eragin bat duela ikusi dute Pisako Neurozientzia Institutuko neurologoek. Toxina botulinikoaren izen komertziala da ...

LHCa, uztailerako martxan

Elhuyar Zientzia -

Europako CERN laborategiak maiatzerako zuen iragarrita LHC azeleragailu berriaren inaugurazioa. Baina ez dute den-dena prest oraindik. Arazo txiki batzuk sortu ...

Albatros bidaiariaren elikadura, usaimenaren mende

Elhuyar Zientzia -

Diomedea exulans albatrosa usaimenean oinarritzen da harrapakinak bilatzeko, Estatu Batuetako eta Frantziako ikertzaile-talde batek egindako ikerketa baten arabera. Zientzialariek GPS-hartzaileak ...

Elhuyarren berriak

Elhuyar, oso-osorik sarean

Ansa Maiz, Lurdes - Elhuyar Edizioak

Esku artean duzun aldizkari honek ere izan zuen bere aitzindaria. Elhuyar izena zuen, eta hogei urtez argitaratu zen. 1996an utzi ...

Jakintza hedatuz

Mugimenduaren kontrol zorrotza

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Bonbilla bat edo arrautza bat hartzean, besteak beste, roboten besoen mugimendua zehatz-mehatz kontrolatu behar da. Horretarako, material berrietan oinarritutako hamaika ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.