2272007(e)ko urtarrila

Erreportajeak

Euskal hirigintza, jasangarria?

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Badirudi jasangarria modako etiketa dela, edozein izenen ondoan agertzen baita azken bolada honetan: garapen jasangarria, turismo jasangarria... Ez alferrik, ordea ...

Irtenbidea haurraren sexua aukeratzea denean

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Hainbat gaitz larri zuzenean sexuarekin lotuta daude, sexu-kromosomekin, hain zuzen ere. Seme-alabak gaitz horietakoren batekin jaiotzeko arriskua izanez gero, haurraren ...

Teknologia berriak ezinduen zerbitzura

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Etxera iritsi zara, nekaturik, telebista piztu eta, agintea eskuan, kanala gora kanala behera hasi zara. Ezer interesgarririk ez. Musika-ekipoaren txanda ...

Botox toxina hilgarria zirujauen eskuetan

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Botoxa zimur-lisatzaile ospetsuena bihurtu da. Baina baditu beste erabilera batzuk; agian ez hain ezagunak, bai, ordea, garrantzitsuak. Dena dela, are ...

Argi bihurria

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Aurrera, beti aurrera; argi-izpiek, ez badute oztoporik aurkitzen, aurrera egiten dute lerro zuzen batean. Atzera egiteko, ispilu batekin egin behar ...

Paperezko hegazkinen anaia handia

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Txikitan paperezko hegazkinak egiten hasi, eta litekeena da aurrerago hegazkinen eredu txikiak egiten eta eredu horien erabilera aztertzen jarraitzea. Ez ...

Siouxak, magia eta igelak

Txintxurreta Agirre, Arantxa - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Belarria lurrari itsatsi; egon; zutitu; besoa bularraren parera igo, eta, erakuslea luze-luze eginda duela, "handik" labur eta hotza esan du ...

Zelula amak eguneroko lanabes

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Zelula amen gaia pil-pilean dago. Hamaika ikerketa egin dira, egiten ari dira eta egingo dira, seguru asko, gai horren inguruan ...

Balazta basoen gainbeherari

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Askotan entzuten dugu munduko baso-azalera egunetik egunera txikiagotzen ari dela: Amazoniako zuhaitz-mozketak, Afrikako oihanen soiltzeak... FAOk egindako munduko baso-baliabideen azken ...

Elkarrizketak

Angel Rubio Secades: "Nanohodiak iraultza teknologikoaren osagaietako bat izango dira"

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

EHUko Kimika Fakultateko Materialen Fisikako katedraduna eta CSIC-EHU zentro mistoko ikertzailea da. Nanohodien alorrean egindako ekarpen teoriko nabarmenengatik jaso du ...

Albisteak

Urrutiko izarra, gerturatu eta bi

Elhuyar Zientzia -

Ustez Esne Bideko izarrik handiena zen Pismis 24-1, baina Hubble teleskopioari esker konturatu dira ez dela izar bakarra, gutxienez bi ...

Sagarraren gorria

Elhuyar Zientzia -

Sagarraren kolorea kontrolatzen duen genea aurkitu dute Australiako ikertzaile batzuek. Hain zuzen ere, sagarrari kolore gorria ematen dioten antozianina izeneko ...

Golkoko lasterra moteldu egin zen Europa hoztu zen garaian

Elhuyar Zientzia -

Izotz Aro Txikia izenez ezagutzen den epean, 1200 eta 1850 urteen artean, Europako batez besteko tenperatura 4 ºC inguru jaitsi ...

Autoak, mila milioitik gora 2050ean

Elhuyar Zientzia -

Lur Sistemaren Zientzia Elkarteak (ESSP) egin duen azkeneko batzarrean, ekonomia-azterketa baten emaitza aurkeztu dute: auto pribatuen kopurua 600 milioitik 1 ...

Antzinako birusekin lanean

Elhuyar Zientzia -

Birus batzuk gai dira zelula ostalariaren genoman beren genomaren zati baten kopiak txertatzeko. Zelula ostalariarekin batera bikoizten dira, eta, une ...

Nekazaritzako plastikoen birziklapena

Elhuyar Zientzia -

Espainian 235.000 tona plastiko erabiltzen dira nekazaritzan; Europako Batasuneko totalaren % 28. Plastiko horiek guztiak bizi-zikloa amaitu ostean, hondakin bihurtzen ...

Jarraipen zorrotza egiteko saria

Elhuyar Zientzia -

Planetary Society erakundeak diru-sari bat eskaini du Apofis asteroideari jarraipena egiteko sistema zehatzena asmatzen duenarentzat. 2029an Apofis Lurretik oso gertu ...

Trenen abiadura handiaren etorkizun hurbila

Elhuyar Zientzia -

AVI-2015 proiektua CAF enpresak zuzentzen du. Etorkizun hurbilean abiadura handiko trenak, Europa osoan zehar, hainbat trenbide-zabalera, tentsio elektriko eta seinalizazio-motarekin ...

Ebola birusak txikitu du gorilen populazioa

Elhuyar Zientzia -

Kongoko gorilek eta txinpantzeek ebola birusaren kontrako neurrien premia dute, azken urteotan ale asko hil baititu birusak. Egoera larriena gorilena ...

Marte, uretan saltzen den planeta

Elhuyar Zientzia -

Azkenik, ura aurkitu dute Marten... seigarren aldiz. NASAk letra handiz zabaldu du aurkikuntza komunikabide guztietan. Baina, oraingoan ere, letra txikia ...

Artikoko munstro fosilak

Elhuyar Zientzia -

Artikoko irla batean, altxor bat aurkitu dute Norvegiako zientzialari batzuek lurpean: orain dela 150 milioi urte urpean bizi ziren harrapari ...

Metalen usainik eza

Elhuyar Zientzia -

Zenbait metal ukitzean, eskuek metal-usain berezia hartzen dute. Usain hori ikertu dute Alemaniako kimikari batzuek, eta ondorio hau atera dute ...

Saturnoren eraztunetan orbanak

Elhuyar Zientzia -

Saturnoren eraztunetan orbanak ageri dira zenbaitetan, hatz handi batek eraztun distiratsuak zikindu izan balitu bezala. Orbanok azaltzen direnean, pixkanaka sortu ...

Material supereroaleak espazioko propultsio elektrikorako

Elhuyar Zientzia -

Inasmet-Tecnalia material supereroaleetan oinarritutako konponbideak aplikatzen ari da espaziorako propultsio elektrikoko sistemetan, Europako Espazio Agentziarekin duen teknologia-alorreko ...

Zefalopodoen kolore-aldaketa aztertzen

Elhuyar Zientzia -

Olagarroek, txipiroiek eta txokoek gaitasun berezia dute bizi diren lekuan ezkutatzeko, azalak bat egiten baitu inguruan nagusi den argiaren kolore ...

Biziaren katalizatzaile

Elhuyar Zientzia -

Posible da esfarelita biziaren sorreraren bultzatzaileetako bat izatea. Harvard Unibertsitateko ikertzaile batzuek ikusi dutenez, esfarelita biziaren oinarrizko prozesu batzuk katalizatzeko ...

Haztegiak, izokin basatien zorri-iturri

Elhuyar Zientzia -

Ibaietako izokin asko eta asko gaixotzen dira. Haztegietako izokinek dituzten zorriak dira horren erantzule nagusiak. Hori ondorioztatu dute, behintzat, Kanadako ...

Plasma-arkua, zaborra energia bilakatzeko metodoa

Elhuyar Zientzia -

Plasma-arkua oinarri duen sistema bat garatu dute. Horri esker, zaborra (tonak eta tonak) energia bihurtzen dute. Hainbat urtez pilatutako zaborra ...

Saharako hautsa Amazoniako oihanean

Elhuyar Zientzia -

Amazoniako oihanarentzat ezinbestekoa da Saharako basamortutik datorren mineral-hautsa. Hauts horrek lurzorua aberasten duten mineral eta nutrienteak dauzka, eta horiek gabe ...

Ilargira bizitzera!

Elhuyar Zientzia -

NASAk Ilargira joateko asmoa agertu du, eta, oraingoan, han geratzekoak dira. Izan ere, base bat instalatu nahi dute han (2020 ...

Bihotz osoa zelula ama gutxi batzuetatik

Elhuyar Zientzia -

Bihotza muskulu-organo bat da, hainbat ehun- eta muskulu-motaz osatua. Orain arte pentsatzen zuten bihotzaren zelula-mota bakoitza sortzeko jatorri bateko zelulak ...

Globulu gorriak eta zuriak, imanek banatuta

Elhuyar Zientzia -

Eremu magnetiko batek banatu ditzake odoleko globulu gorriak eta zuriak, iman-sare batek alegia. Globulu gorriak paramagnetikoak dira, eta imanek erakarri ...

Saguzarren iparrorratza

Elhuyar Zientzia -

New Jersey-ko Princeton Unibertsitatean egin duten ikerketa batean ikusi dutenez, saguzar arre handia (Eptesicus fuscus) Lurraren eremu magnetikoaz baliatzen da ...

Termosfera mehetzen, sateliteen mesederako

Elhuyar Zientzia -

Karbono dioxidoak behe-atmosfera berotzen du, berotegi-efektuaren bidez. Goi-atmosferan, aldiz, karbono dioxidoak ez du nahikoa dentsitate negutegi-efektua eragiteko, eta, aitzitik, inguruko ...

Hego poloko haizeen historia

Elhuyar Zientzia -

Estatu Batuetako klimatologoek hasi duela 40.000 urtetik eta gaur egunera arte Hego Poloan izan diren haizeteen historia aztertu dute ...

Barioien familia handituz

Elhuyar Zientzia -

Materia guztia quarkez osaturik badago ere, materia arruntean quarken konbinazio jakin batzuk bakarrik gertatzen dira. Orain, ordea, beste konbinazio bat ...

Pestiziden iruzurra

Elhuyar Zientzia -

Nekazariek, batzuetan, kostuak murrizteko pestizida merkeagoak erosten dituzte. Hori egiten dutenek, baina, aurreztutakoa baino askoz galera handiagoak izateko arriskua dute ...

Elhuyarren berriak

Eguzki-sistemaren horma-irudi eguneratua

Solabarrieta Arrizabalaga, Danel - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

2006. urteko abuztuaren bukaeran, planeten eta planeta nanoen kategoriak ezarri zituen Astronomoen Nazioarteko Batasunak (IAU). Erabaki horiek kontuan hartuta, eguzki-sistemaren ...

Jakintza hedatuz

Ibaiei pultsua hartuz

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Ibaien azterketak egiten direnean, ia beti ekosistemaren egiturari soilik begiratzen zaio (zer, non eta zenbat dagoen). Hori bezain garrantzitsua da ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.