2242006(e)ko urria

Erreportajeak

Indarraren entrenamendua, muskuluak puntu-puntuan

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Gorputzak egokitzeko duen gaitasunari esker, entrenatuta, indar handiagoa lortzen da. Eta indarra entrenatzea beharrezkoa da kirol guztietan, emaitza hobeak lortzeko ...

Erradioaktibitatea tratatu nahian

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Atomoaren nukleoa puskatuta energia lortzen da. Energia asko. Zoritxarrez, metodo hori arriskutsua da, geratzen diren hondakinek erradiazioa igortzen dutelako. Hondakin ...

Usurbilgo organoa haize berriz

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Usurbilgo Salbatore parrokiako Mutin/Cavaillé-Coll organoa eraiki zutela ehun urte beteko dira datorren urtean, eta 87 instrumentu hura Usurbilera ekarri ...

Likido, solido... ala biak?

Imaz Amiano, Eneko - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Sistema adimendunak, aplikazio adimendunak, tresna adimendunak... gero eta gehiago dira ingurutik jasotzen duten informazio edo estimuluen arabera lan egiten duten ...

Inurria lagun

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Handiak txikia jaten du. Hori da naturaren legea, baina ez da lege bakarra. Espezieak elkarren onurarako lanean ere bizi daitezke ...

Erabilera anitzeko albo-produktua

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Hainbat industria-prozesutan eratzen diren albo-produktuak kantitate handietan baztertu ohi dira zabor gisa. Azkenean, arazoa besterik ez dira. Azido fluorhidrikoaren ekoizpen-prozesuan ...

Gutxi jan, luze bizi

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Garai eta kultura askotan, hilezkortasuna izan da gizon-emakumeen ametsik handienetakoa. Bada deabruari arima saldu dionik ere, betiko gaztetasunaren ordainetan! Gaur ...

Elkarrizketak

Aitor Artetxe: "Asko ikasi dugu Ipar Europako berotegietatik "

Lasa Oiarbide, Aitzol - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Aitor Artetxe berotegietan aditua da. Senitartekoek betidanik izan dituzte berotegiak, eta, horrek bultzatuta, Zornotzatik Atarrabiara joan zen Nekazaritza Teknikoa ikastera ...

Ikusten ez den materia

Lasa Oiarbide, Aitzol - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Galaxien dinamika ulertzeko materia falta zaie astronomoei. Ez zaie informaziorik falta, baizik eta materia; dinamika horrek zentzua izateko, materia gehiago ...

Albisteak

Eguzki-kremen nanopartikulak, agian arriskutsuak

Elhuyar Zientzia -

Eguzkitik babesteko krema batzuek titanio oxidozko nanopartikulak izaten dituzte, argi ultramorea xurgatzeko duten ahalmenagatik. Berez, titanio oxido partikulek ez dakarte ...

Pertsonak, urrutiko kontrolez gidatuta?

Elhuyar Zientzia -

Zientzia-fikzioko gai bat dirudi: urrutiko kontrolez gidatzea pertsonen mugimenduak. Bada, errealitate bihurtu dute Galesko Printzea Institutuko ikertzaile batzuek (Australia). Hain ...

Otarrainak ez du maite gaixoa

Elhuyar Zientzia -

Karibeko otarraina (Panulirus argus) gaixo dauden kideak bereizteko gai da, antza. Izan ere, baztertu egiten ditu otarrain gaixoak, eta emeak ...

Alga ginkgoaren zeluletan

Elhuyar Zientzia -

Ginkgoa oso zuhaitz zabaldua da mundu osoko lorategietan. Eta ezaguna da, baita ere, sendagaiak egiteko hainbat konposatu ematen dituelako. Sendabelar ...

Intentsitate txikiko erradiazioak ere kalte egiten die hezurrei

Elhuyar Zientzia -

Aspalditik ezagutzen dira hezurrak makaltzen dituzten zenbait faktore. Besteak beste, astronautei hezurrak makaltzen zaizkie grabitate txikiaren eraginez, eta minbizia izan ...

Hezur-muin fosildu bat aurkitu dute

Elhuyar Zientzia -

Duela hamar bat milioi urteko arrabio eta igel fosil batzuk aurkitu dituzte Librosen (Teruel), eta hezur-muina oso ondo kontserbatua omen ...

Elektrizitatea, hotza eta beroa batera

Elhuyar Zientzia -

Ikerlan-IK4 Europako PolySMART proiektuan ari da parte hartzen. Proiektu horren helburua da etxerako elektrizitatea, beroa eta hotza aldi berean sortuko ...

Akuikultura hazi eta hazi

Elhuyar Zientzia -

Mundu osoan jaten den arrainaren % 43 haztegikoa da, FAOren iraileko txostenaren arabera, eta etengabe ari omen da hazten ehuneko hori ...

Hondarraren kantua

Elhuyar Zientzia -

Duna bat erortzen denean, soinu berezi bat ateratzen du batzuetan, kantu antzeko bat. Frantziako Ikerketarako Kontseilu Nazionaleko ikertzaile batzuek ikusi ...

Migratzaileen txapela, gabai ilunarentzat

Elhuyar Zientzia -

Gabai ilunaren migrazioa errekorren liburuan agertzeko modukoa dela ikusi dute ikertzaileek: 64.000 kilometro egiten ditu 200 egunean, beste edozein ...

Umetoki-lepoko minbiziaren aurkako txertoa legeztatu dute

Elhuyar Zientzia -

AEBn, umetoki-lepoko minbiziaren aurkako lehenengo txertoa legeztatu zuten ekainean. Minbizi-mota hori sortzen duen birusa, gizakien papilomaren birusa, sexu-harremanen bidez zabaltzen ...

Osasunaren mesedetan, erabili kobrea

Elhuyar Zientzia -

Bizidunen zelulek, baita zelulabakarrek ere, beharrezkoa dute kobrea. Neurrian, hori bai: kobre gehiegi badute, hil egiten dira. Hori aintzat hartuta ...

Mendekotasuna garunetik itzalita

Elhuyar Zientzia -

Garuneko infartua izan duten hainbat erretzailek utzi egin diote erretzeari infartuaren ondorioz. Estatu Batuetako Antoine Bechera ikertzaileak hamalau kasu identifikatu ...

Zelula ametatik saguak sortu dituzte

Elhuyar Zientzia -

Enbrioien zelula ametatik lortutako esperma baliatuz, saguak sortu dituzte Göttingeneko Unibertsitatean, Alemanian. Esperma sortzeko bide naturala espermatogonia izeneko zelula aurrekariak ...

Bakterio-harrapariak antibiotikoen ordez

Elhuyar Zientzia -

Bakterio-harrapariak ikertzen ari dira ikertzaileak, etorkizunean antibiotikoak ordezkatuko dituztelakoan. Izan ere, gizakiarentzat kaltegarriak diren bakterioak antibiotikoekiko erresistente ...

Nanohodiak sailkatzeko metodo bat garatu dute

Elhuyar Zientzia -

Karbonoz egindako nanohodiak haien diametroaren eta propietate elektrikoen arabera sailkatzeko metodo bat garatu dute. Egitura horiek grafito-geruzak bilduz egiten dituzte ...

Herpesaren isilpeko lana agerian

Elhuyar Zientzia -

Herpesa, mononukleosia eta horien antzeko beste infekzio batzuk sortzen dituen birus ohikoena HSV-1 da. Birus horrek urteetan irauten du gorputzeko ...

Salbu da nano marroia

Elhuyar Zientzia -

Astrofisikariek harrituta ikusi dute gertatutakoa: nano marroi bat 'bizirik' atera da erraldoi gorri baten eztandatik. Nano marroiak (izar txikia, eta ...

Lurrikara iragarri, eta baita asmatu ere!

Elhuyar Zientzia -

Lurrikarak iragartzea ia ezinezkoa da. Baina kasu batzuetan posible da, esate baterako, urtegiek eragindakoak badira. Hala erakutsi dute, behinik behin ...

Interferometro bat espazioan

Elhuyar Zientzia -

Europako fisikariak interferometro bat espazioan jartzeko asmoa bultzatzen ari dira; oinarrizko fisikaren arloko esperimentuak egiteko aukera emango lieke horrek. Batez ...

Kotoi transgenikoa, izurri-sustatzaile

Elhuyar Zientzia -

Kotoi-bola suntsitzen duen harrari (Helicoverpa zea) aurre egiteko, urteak dira kotoi-landare transgeniko bat lortu zutela ikertzaileek. Genetikoki eraldatutako landareak harra ...

Arratoi ezinduak sendatu dituzte zelula amak baliatuz

Elhuyar Zientzia -

Munduan lehenengo aldiz, nerbio-zelulak transplantatu dizkiete arratoi paralizatuei, eta horien mugitzeko ahalmena nabarmen hobetu dute. Esperimentuan, zelula ama enbrionarioak hazi ...

Titango trumoiak metanozkoak dira

Elhuyar Zientzia -

Duela bi urte hasi ziren zientzialariak Titan, Saturnoren satelite handiena, zehatz-mehatz arakatzen. Hain zuzen ere, Cassini espazio-ontziak hartutako irudiek eta ...

Landare-ikatza, klimaren adierazgarri

Elhuyar Zientzia -

Fosildutako landare-ikatza aztertuta, klimaren bilakaerari buruzko ondorioak atera dituzte Londresko Unibertsitateko geologoek. Aztertutako fosilak duela 440-250 milioi urte sortu ziren ...

Gai solido bat laserrez hoztea lortu dute

Elhuyar Zientzia -

Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaile-talde batek laserraren bidez erbio-ioiez dopatutako materialak hoztea lortu du. Joaquín Fernándezek zuzentzen duen taldearen lana Physical ...

Larruazaleko zelulak piztu gaixotasunei aurre egiteko

Elhuyar Zientzia -

Txertoak hobetzeko teknika berri bat garatzen ari dira Dermatologia arloko hainbat ikertzaile. Teknika berri horren bidez, handitu egiten da larruazaleko ...

Nukleo-mintzaren ekoizlea

Elhuyar Zientzia -

Zelularen nukleoa mintz batez bereizita dago zitoplasmatik. Zelula erdibitzen denean, mintz hori desegin egiten da, eta, nukleoaren materiala bikoiztu ondoren ...

Kumearen deian dago gakoa

Elhuyar Zientzia -

Surikata Afrikako ugaztun txiki taldekoia da. Kumea pixkanaka trebatzen du ehizan: lehenengo hildako ehizakiak ekartzen dizkio, eta, kumea hazi ahala ...

Kontainer nanometrikoa

Elhuyar Zientzia -

Burdina duten polimeroak erabiliz, kontainer berezi bat egitea lortu dute eskala nanometrikoan. Nanokontainerrak 'ate' kimiko bat du: oxidatuz edo erreduzituz ...

Shock anafilaktikoaren iturriaren bila

Elhuyar Zientzia -

Alergia-erreakziorik bortitzenak shock anafilaktiko deiturikoak dira: arnasa hartzea kosta egiten da, odol-presioa jaisten da... eta konortea galtzera hel liteke gaixoa ...

Elhuyarren berriak

Elhuyar Fundazioa aurrera begira

Aizpurua Arkauz, Izaro - Marketin saila

Elhuyar Fundazioak hurrengo hiru urteetako norabidea definitu du egin berri duen plan estrategikoan. Plan hau 2006ko martxotik uztailera egindako hausnarketa ...

Jakintza hedatuz

Saturnoren atmosferan barrena

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Saturnok eraztun-sistema ikusgarri eta bereizgarria du. Horrexegatik da, gehienbat, hain ezaguna. Baina beste hainbat ezaugarri paregabe ere baditu, besteak beste ...

Zientziaren efemeridea

Ahotsa kilometrotara hedatzen hasi zenean

Belaustegi Irazabal, Ainara - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

1892ko urriaren 18an inauguratu zuen Alexander Graham Bellek hiri arteko lehenengo telefono-linea. New York eta Chicago batzen zituen, eta 1 ...

Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.