1231997(e)ko iraila

Erreportajeak

Europako biodibertsitatea ikusmiran

Chandler, David -
Faulks, John -

Europako hegazti-espezien % 38 desagertzeko arriskuan dago gaur egun; guztira, 195. Itxura guztien arabera, nekazaritzako praktika batzuek eragin zuzena dute …

Odol-transfusioak eta Doping-a

Callado Hernando, Luis Felipe -

Gizakia betidanik bere errendimendua handitzen saiatu da, lanean, gerran, kirolean. eta abarrean. Horretarako erabilitako metodoak aspaldidanik ezagunak dira (farmakoak, drogak …

Udazkenarekin batera depresioa

Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea

Udazkenarekin batera, udaberrian gertatzen zen bezalatsu, depresio-kasuak ugariagoak izaten dira eta gaixoberritze gehiago gertatzen dira lehendik ere gaixotasun honek jota …

Argien eraginez… etorkizun iluna ipurtargientzat

Elosegi Irurtia, Migel M. -

FITXA TEKNIKOA
Ipurtargi arrunta

Montreal 87 Euskal Herria 97

Aizpurua Sarasola, Joxerra -

Aurten eta hil honetan, CFCen erabilera murrizteko hitzarmena sinatu zeneko 10. urteurrena da. Montrealgo protokoloa eratu zen horretan eta mende …

Montrealdo ituna eta gero...

Garrido, Carlos -

CFC izenaz ezagutzen ditugun substantziak batez ere aerosoletan (propelente edo langargailu gisa), hozkailuetan hozkarri moduan edota aparra sortzeko erabiltzen diren …

Ozonoa, arazo manipulatuegia

Uriarte, Anton -

Estratosferako ozonoaren arazoa politikoki ia amaituta dagoen gaia dela esan badaiteke ere, ez da horrela gertatzen maila zientifikoan. Batzuontzat argi …

Andeetako koka: kaltegarria ala onuragarria?

Laguéns Capablo, María Elena -
Rubayo Dominguez, Javier -

“Koka” hitza “hauts zuri” kontzeptuarekin dago loturik. Nerbio-sistemaren kitzikagarri da. Koka-kontsumoa galarazita dago hainbat estatutan; salmenta eta trafikoa, berriz, are …

Koka eta kokaina

Laguéns Capablo, María Elena -
Rubayo Dominguez, Javier -

Kokaina koka-hostoetatik erauzitako alkaloidea da. Anestesiko lokal bezala erabiltzen da eta drogamenpekotasuna eta ondorio toxiko larriak sortzen ditu.

Chaccheo-a

Laguéns Capablo, María Elena -
Rubayo Dominguez, Javier -

Koka-hostoa mastekatzearen ohituraren jatorria ezezaguna eta oso zaharra da. Andeetako herrietan chaccheo du izena. Hori da fonetikoki gaztelaniari legokiokeen soinua3. …

Koka eta narkotrafikoa

Laguéns Capablo, María Elena -
Rubayo Dominguez, Javier -

Kolonbia, Brasilen ondoren, munduko bigarren kafe-ekoizlea da eta landare horren merkataritzak legezko diru-sarreren ia erdia sortzen du. Baina kokainaren “merkataritza” …

Debekatutako landare sakratua

Barriuso, Martin -

Koka-hostoa mendetan zehar erabili izan da Andeetako herrietan, elikagai zein sendagai bezala. Baina ketxua eta aimara herrietan izan duen arrakastak …

Inmunologia kokainaren aurkako borrokan

Ayerbe Diaz, Mirari -

Drogazaletasuna gure gizarteak sufritzen duen arazo nagusietako bat da.
Honen aurrean zientzilariek badute zer eginik, eta hortantxe ari dira aspaldidanik. …

Bergarako Erret Mintegia

Urkizu, Urtzi -

Historia luzea, emankorra eta, dudarik gabe, interesgarria du Bergarako Erret Mintegiak. Aldizkariari izena eman dioten Elhuyar anaiek, esaterako, bertan eman …

Bitaminak: bizitzako txinpartak

Lorenzo, Arantza -
Uranga, Ane Miren -

Antzinean zenbait medikuk elikadura-ohitura desegoki batzuk hainbat gaixotasunekin zuten harreman zuzenaz ohartu ziren. Hori dela eta, VII. mendean beriberia saihestea …

Zurgagailua

Irureta Azkune, Onintza -

1901ean estatubatuar batek Ingalaterrara egindako bidaian alfonbren hautsa kentzeko makina probatu zuen. Makinaren eginkizuna honako hau zen: lurreko hautsari putz …

Albisteak

Pianoa matematiken lagun

Elhuyar Zientzia -

Kaliforniako Unibertsitatean egindako ikerketa baten arabera, matematiketan erraztasuna izateko pianoa jotzen ikastea mesedegarria da.

Ekaitza iragartzea zaila da

Elhuyar Zientzia -

Ozeano Atlantikoaren iparraldean jaio eta garatzen dira zurrunbilo antzeko depresioak. Horiek gehienetan euria ekartzen dute Europara eta batzuetan ekaitz suntsigarriak …

Eremu magnetikoa saiodian aztertuz

Elhuyar Zientzia -

Enstein-ek zioenez, Lurraren eremu magnetikoaren sorrera da gaur egun Fisikak ebatzi gabe dauzkan bost arazo nagusietako bat.

Askatzen den gerrikoa

Elhuyar Zientzia -

René Rochon asmatzaile frantsesak gerrikoa automatikoki askatzeko sistema prestatu du.

Lastotik papera

Elhuyar Zientzia -

Frantziako Mosa lurraldeko EMC 2 kooperatiba lau urtez aritu da ikertzen zerealen lastotik paper-orea atera asmoz.

Argazki-kamera digital berriak

Elhuyar Zientzia -

Ricoh DC-2 argazki-kamera digital berriak lehiakideak hautsiko dituela dirudi.

Hendrik Antoon LORENTZ

Elhuyar Zientzia -

Fisikari nederlandarra Arnhem herrian sortu zen 1853an. Leidengo Unibertsitatean fisikan doktoratu zen eta bertara itzuli zen 1878an fisika teorikoa irakastera.

Minbiziaren aurkako bide bat: programatutako nekrosia

Elhuyar Zientzia -

Bihotzeko zenbait gaixotasunetan parte hartzen du zelulen programatutako nekrosiak eta minbizian aditu diren zientzilariak erakarri egin ditu fenomeno horrek.

Akainen erasoa

Elhuyar Zientzia -

Duela gutxi oso bakana bazen ere, azkenaldian Europan gero eta ugariago dira akainek transmitituriko entzefalitisaren kasuak. TBE (Tick Borne …

Asian suizidio-kopuru handiena

Elhuyar Zientzia -

Osasunerako Mundu Erakundeak eta Estatu Batuetako Harvard-eko Unibertsitateak egindako ikerlan baten arabera, Txinan eta Asiako beste estatu batzuetan beren buruaz …

Lentila berri miragarriak

Elhuyar Zientzia -

Australia, EEBB eta Suitzako ikertzaileek, polimeroak konbinatuz lentila berri batzuk egitea lortu dute.

Suntsitu al ziren benetan dinosauruak?

Nuñez-Betelu, Koldo -

Paleontologiaren helburuetako bat bizitzaren eboluzioa, hau da, espezieak nola sortu eta desagertu diren ikertzea da eta lortutako informazioa Eboluzioaren Teorian …

Automobil elektrikoa turistentzat

Elhuyar Zientzia -

Britainia Handiko Jersey irlak industriarik ez du eta ingurugiroa zaintzeaz arduratzen dira. Automobilek eragiten duten poluzioa ere murriztu egin nahi …

Marrazoen erasoak

Elhuyar Zientzia -

Marrazoen kontrako POD (Protective Oceanic Device) izeneko sistema elektrikoa prestatu du Hego Afrikako Durban hirian marrazoak ikertzeko dagoen Natal Sharks …

Beste elefante bat?

Elhuyar Zientzia -

Kaliforniako San Diego-ko Unibertsitateko Richar Barnes-ek ADNa analizatuta bi elefante-barietateak erabat espezie desberdinak izan daitezkeela iradoki du.

Harkaitz-zokogunetako iratze dilindaria: Iturri-belar arrunta

Terés, Joxepo -

FITXA TEKNIKOA
Iturri-belar arrunta

Jarrai iezaguzu

Zu idazle

Zientzia aldizkaria

azken alea
Babesleak
Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
MAIER Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.
FAGOR ELECTRÓNICA Koop. Elk.