326 2017ko ekaina

Erreportajeak

...eta neandertalek sua piztu zuten

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Urte luzez uste izan da gure espeziea dela sua menderatzen duen bakarra, sua pizteko gaitasuna zela beste espezieetatik bereizten gintuen ...

Gizakien eta roboten gizarte baterantz

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Robotikan eta adimen artifizialean azken urteetan egiten ari diren aurrerapenekin, gero eta handiagoa da makinen autonomia eta adimena. Eta, horrekin ...

Bizitza sintetikoa borborka

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gaur egun, erraza da edozein bizidunen genoma osoa deskodetzea. Galdera beste bat da jada: ikasi dugunarekin, lortu al dezakegu bizidun ...

Elkarrizketak

Marta Macho Stadler Matematikaria

“Gizarteak asko miretsi izan ditu zientzialariak, eta haur mimatuen modura jokatzen dute”

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Marta Macho matematikaria da, foliazioen teoria geometrikoan eta geometria ez-konmutatiboan espezializatua. Ikerketa-lanetatik harago, EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren “Mujeres con Ciencia ...

Analisiak

2017ko IkerGazte kongresua: euskal zientzialarien artean sareak eraikitzen

Zihara Enbeita -

Ia 200 ikertzaile bildu dira, maiatzaren 10etik 12ra bitartean, Nazioarteko Ikerketa Euskaraz IkerGazte kongresuan. Bigarren edizio honetan, Iruñean bildu ...

Geneak nahieran aldatzea: non daude marra gorriak?

García Etxebarria, Koldo - Biodonostia Osasun Ikerketa Institutuko ikertzailea

DNA mozteko eta itsasteko gaitasuna eskuratu genuenetik, gaitasun horiek gaixotasun genetikoak konpontzeko erabiltzea izan da gure nahia. Saiakerak egin ziren ...

Mundu digitala

Trump, elefantea teknologiaren ontzi-dendan

Leturia Azkarate, Igor - Informatikaria eta ikertzailea

Iazko azaroan aukeratu zuten AEBko presidente Donald Trump, eta ezin esango dugu ez dionik lanari gogoz ekin, arlo askotan hartu ...

Lekukoak

Marian Iriarte Ormazabal Kimikan doktorea

“Kimika saiatu da eragin dituen arazoei konponbidea aurkitzen”

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Antza denez, Marian Iriarte Ormazabal ezetz esaten ez dakiten horietakoa da; ez, behintzat, Elhuyarri. Izan ere, deitu diogun bakoitzean eman ...

Istorioak

Daltonen daltonismoa

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Geranioari begira gelditu zen, zur eta lur, ikusten ari zena ulertu nahian. Gaua zen, eta, kandelaren argitan, gorriak ikusten ari ...

Ekinean

Lorea Argarate Zubia Telekomunikazio-ingeniaria

“Zortea bilatu eta zaindu duen neska naiz"

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Batek baino gehiagok “Las Tea Party DJs” bikotearen kideetako bat delako ezagutuko du Lorea Argarate Zubia, eta ez du susmatu ...

Atarikoa

Bihar, atzo, gaur

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Adimen artifiziala eta ikasketa automatikoa egiten ari diren bidea ikusita, ez litzateke harritzekoa mende honetan bertan gizakiok bezain adimentsuak diren ...

Gai librean

Intuizioaren bide ilunak argitzen

Azkune Galparsoro, Gorka - Adimen artifizialaren ikertzailea

Albert Einstein fisikari handiak esan zuen intuizioa dela benetan balio duen gauza bakarra. Einsteinek ez ezik, badirudi beste guztiok ere ...

Sareen arteko komunikazioak bizkortzea: bide optimoa aurkitzen duten algoritmoak

Doncel Vicente, Josu - Matematika Aplikatua eta Estatistika saileko irakaslea

Telekomunikazio-sare modernoetan, hainbat motatako gailuek (ordenagailuak, telefonoak eta tabletak, esate baterako) datu-paketeak bidaltzen dizkiote elkarri; hori egiten dutenean, komunikatu egiten ...

Udara bat ardiekin, senari jarraika

Etxeberria Okariz, Mikel - Biologian graduatua

Lehen artzainek ardiak Euskal Herrira ekarri zituztenetik, milaka urte pasatu dituzte ingurura moldatzen. Hobekien moldatutako ardiek ondorengo gehiago utzi dituzte ...

Albisteak

Ikusiz ikasteko gai dira erleak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Besteek nola egiten duten ikusita, erlastarrak gai dira tresna berriak erabiltzen ikasteko. Ondorio horretara iritsi dira Londresko Queen Mary Unibertsitateko ...

Ceres asteroidean konposatu organiko alifatikoak hauteman dituzte

Elhuyar Zientzia -

NASAren Dawn zundak konposatu organiko alifatikoak detektatu ditu Ceres asteroidearen azalean. Aurkikuntza horrek indartu egingo luke Lurrean bizia loratzeko behar ...

Biziaren arrasto zaharrenetakoak aurkitu dituzte iturri hidrotermal izandako arroka batzuetan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Gutxienez 3.770 milioi urteko mikroorganismoen arrasto fosilak aurkitu dituzte, itsas hondoko iturri hidrotermal izandako arroketan. Ezagutzen diren biziaren arrastorik ...

Albo-ondoriorik gabeko analgesiko opioidea garatu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Berlineko zientzialari batzuek mina tratatzeko botika eraginkorra eta albo-ondoriorik gabea sintetizatzea lortu dute. Analgesiko berria opioidea da, baina ez ditu ...

DNA datuak gordetzeko aproposa dela frogatu dute, film bat DNA bihurtuta

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Lumière anaien L'arrivée d'un train à La Ciotat filma (1895) DNA bihurtu dute Columbia Unibertsitateko bi zientzialarik ...

Lurraren hasierako lurrazalaren arrastoak aurkitu dituzte Kanadan

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Lau mila eta berrehun milioi urtetik gorako lurrazalaren osagaiak aurkitu dituzte Kanadan. Ikerketaren emaitzek iradokitzen dutenaren arabera, Lurraren lehen ehunka ...

Dinosauroen eboluzioari buruzko hipotesi berri bat proposatu dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Dinosauroen zuhaitz filogenetikoa berregituratu behar litzakeela proposatu dute Cambridgeko Unibertsitateko eta Londresko Historia Naturalaren Museoko ikertzaileek, Nature aldizkarian argitaratu duten ...

Hondakin industrialak gordetzen dituzten hondar zementatuzko arrokak

Elhuyar Zientzia -

EHUko kimikariek beachrockak aztertu dituzte, hondar zementatuzko formazioak. Garapen industrialaren inpaktuaren eta kostaldean izan duen eraginaren lekuko dira harri ...

Emakumeen ugalketa-aparatua eta hilekoaren zikloa kutxa batean

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Hilekoaren zikloa erreproduzitzen duen miniaturazko ugalketa-aparatu bat aurkeztu dute Northwestern Unibertsitateko ikertzaileek. EVATAR izena jarri diote, eta espero dute baliagarria ...

Lurpeko urekin ekoitzitako elikagaiak kontsumitzen ditu munduaren gehiengoak

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

 

Berriztatzen ez diren lurpeko urekin ekoitzitako elikagaiak kontsumitzen ditu munduko populazioaren gehiengoak. Ondorio hori atera dute elikagaien nazioarteko merkataritzak lurpeko ...

Arnasketa kontziente eta geldoak nola erlaxatzen gaituen argitu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gizakiok aspaldi erabiltzen dugu arnasketa geldo eta kontrolatua lasaitasun mentala lortzeko eta krisialdiei aurre egiteko, baina orain arte neurologiak ez ...

Sagu jaioberriei epe luzeko kalteak eragiten dizkiete antibiotikoek osasunean

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Jaioberritan antibiotikoak hartzeak epe luzera ondorio kaltegarriak dituela ondorioztatu du ikerketa batek. Dagoeneko baziren kalte horien ebidentziak, batez ere dosi ...

Litekeena da birus batek gaixotasun zeliakoa garatzea

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gaixotasun zeliakoak oinarri genetikoa du, baina gene jakin batzuk izateak ez du esan nahi gaixotasuna garatuko denik: aldaera genetiko horiek ...

Abaraska-sits handiaren harrak polietilenoa jaten duela jakin dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Zoriari esker jakin dute abaraskak suntsitzen dituen har batek polietilenoa jaten duela. Hain zuzen, etxeko erlauntzetan harrak zituela konturatu zen ...

Agustín Sánchez Lavega astrofisikariak jasoko du Euskadi Ikerkuntza Saria

Elhuyar Zientzia -

Agustín Sánchez Lavega astrofisikariarentzat da 2016ko Euskadi Ikerkuntza Saria.  Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak ematen du sari hori, eta ...

Ipar Atlantikoko plastikoek Artikoan amaitzen dutela frogatu dute

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Europako eta Estatu Batuetako Atlantikoko kostetan itsasora botatzen diren plastikoek Artikoan amaitzen dutela erakutsi du egin berri dute ikerketa batek ...

Umetoki artifizial bat sortu dute fetoaren garapena osatzeko

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Filadelfiako Haur Ospitaleko ikertzaileek umetoki artifizial bat sortu dute, benetako umetoki baten baldintzak imitatzen dituena. Poltsa itxi bat da, likido ...

Jupiterren hego-poloa argitara

Elhuyar Zientzia -

Juno zundak Jupiterren argazki berriak bidali ditu udaberri honetan, bosgarren maniobra amaitu duenean. NASAk edonoren eskura jarri ditu argazkiak, nahi ...

Mitokondrioetan 50 ºC-ko tenperatura neurtu dute

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Gure gorputzeko tenperatura 37 ºC ingurukoa den arren, gure zelulen barruko organulu batzuetan oso tenperatura altuak egoten direla ikusi dute ...

Kannabinoideek sagu heldu eta zaharren ikasteko gaitasuna eta memoria hobetzen dute

Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientzia

Kannabinoideek sagu heldu eta zaharren ikasteko gaitasuna eta memoria hobetzen dutela ondorioztatu dute Nature Medicine aldizkarian argitaratu duten lan batean ...

Ez da egia gizakiok usaimen eskasa dugunik

Agirre Ruiz de Arkaute, Aitziber - Elhuyar Zientzia

Txakurren eta beste animalien aldean gizakiok usaimen eskasa dugula sinistuta gauden arren, mito bat besterik ez dela esan du John ...

Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
DANOBAT GROUP Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.