226 2006ko abendua

Erreportajeak

Exobiologian jakin-mina ezin ase

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Atzean geratu dira gizontxo berdeen istorioak. Lurretik kanpoko, unibertso zabaleko, bizia ikertzea ez da zientzia-fikzioa; zientziaren hainbat alor batzen ditu ...

Maisuaren jokaldia

Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientzia

Beti irabazteak ez du grazia handirik. Horregatik ez da artzain-jokoa kirol nazionala; erraza da jakitea zer egin inoiz ez galtzeko ...

Begiratu batean, munduaz jabetu

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ez da erraza mundua esferikoa izanik bi dimentsiotan irudikatzea. Beti egongo da ezaugarriren bat desitxuratuta. Horrek, ordea, ez ditu ezinbestean ...

Mahai bihurtzen den harria

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia
Zubia Gallastegi, Bego - Elhuyar Zientzia

Billarrean jokatzen dutenek badakite zein garrantzitsua den billar-mahaia bera. Xafla bakar batek osatzen du mahai osoa, arbelezko xafla bakar batek ...

Hibridoaren sekretua

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Nekazariek ondo dakite hazi hibridoek uzta hobeak ematen dituztela, nahiz eta asko antzuak diren. Hibridoak genetikoki desberdinak diren gurasoak gurutzatuz ...

WiMAX: iraultzaren iraultza

Asurmendi Sainz, Jabier - Informatika-ingeniaria eta Bitarlan-en sortzailea

Oraindik ez gara atera WiFi deritzon iraultzatik: etxeetan, jatetxeetan, eskoletan edo aireportuetan kablea alde batera utzi dugu Internetera konektatzeko. Eta ...

Onddo jangarri baten genoma lehenengo aldiz agerian

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Giza genoma, txinpantzearen genoma edo laborategiko arratoiaren genoma sekuentziatu dutela auskalo zenbat aldiz entzun edo irakurri dugun albistegi nahiz aldizkarietan ...

Eguzki-energia fotovoltaikoa eta nanozientzia Cidemcon

Machado GarcĂ­a, Maider - Fisikan doktorea

Fotovoltaiko kontzeptuak argi-elektrizitatea esan nahi du, hitzez hitz. Eguzki-teknologia fotovoltaikoaren oinarrizko printzipioak XIX. mendean sortu ziren. Dena den, 50eko eta ...

Elkarrizketak

Francisco J. Yndurain: "Dirua baino gehiago, aintzat hartzea

Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Fisika ez da sarritan azaltzen komunikabideetan, ez da hala? Bada, bai, azaltzen da, egunero-egunero eta alderdi askotan aipatzen dira fisika-gaiak ...

Albisteak

Lentejuelazko soinekoa Lurrarentzat

Elhuyar Zientzia -

Lurra eguzkitik babesteko estalki bat jartzea proposatu du Arizonako Unibertsitateko Roger Angel zientzialariak. Steward behatokian egiten du lan Angelek, eta ...

Artoaren parasito baten genomarekin lanean

Elhuyar Zientzia -

Ustilago maydis onddo parasito bat da, eta artaburuetan hazten da. Izan ere, artotik jasotzen du behar duen elikagaia, eta ugaltzeko ...

Gibeleko gaixotasunetan babes-funtzioa duen molekula bat

Elhuyar Zientzia -

Nafarroako Unibertsitateko ikerketa batek anfirregulinaren (AR) babes-funtzioa aurkitu du. Elena Errobak egindako doktore-tesian ikusten da AR molekulak gibeleko defentsa-mekanismoetan parte ...

Hegazkin isilagoak etorkizunean

Elhuyar Zientzia -

Bidaiarientzako hegazkin isilago bat diseinatu dute MIT institutuan: SAX-40. Hegazkinaren diseinua guztiz berritzailea da; izan ere, ez du inongo zerikusirik ...

Sukarra izatea ez da atsegina, baina...

Elhuyar Zientzia -

Ugaztun guztiek izaten dute sukarra oso gaixo daudenean, eta, antza denez, odol hotzeko animaliek ere beroa bilatzen dute gaixotzen direnean ...

Nafarroako Unibertsitateko biologo bat saritu dute AEBn

Elhuyar Zientzia -

Silvestre Vicent Nafarroako Unibertsitateko CIMAko biologoak 2006ko ikertzaile gazteen saria jaso du. Sari hori hezur-ikerketen Ameriketako erakundeak (ASBMR) ematen du ...

Tropikoetako biodibertsitate handiaren zergatia

Elhuyar Zientzia -

Animalia- eta landare-espezie gehiago dago tropikoetan iparraldean edo hegoaldean baino. Baina zergatik? Litekeena da tropikoetan beste inon baino espezie gehiago ...

Urpeko soinuek ur-azala zeharkatzen dute

Elhuyar Zientzia -

Urpean sortzen diren soinuak ezin direla airera transmititu zioten orain arteko teoria guztiek. Ideia hori ezeztatzen duen teoria bat plazaratu ...

Nanohodiak antzinako ezpatetan

Elhuyar Zientzia -

Damaskoko ezpata famatuen langintza galdua da aspaldi; baina haren gogortasunaren eta zorroztasunaren giltza aurkitu dutela uste dute: karbonozko nanohodiak. Ezpataren ...

Flamenkoaren mokoa ezagutzen

Elhuyar Zientzia -

Flamenkoaren mokoan, orain arte ezagutzen ez zituzten ehun batzuk aurkitu dituzte. Ehun horiek mihiaren azpialdean eta alboetan daude, eta zutikorrak ...

Omenaldia Jabier Urkolari

Elhuyar Zientzia -

Jabier Urkola ingeniaria hil zela hamar urte bete direla eta, omenaldi-afaria egin diote bere jaioterrian, Tolosan. Afarian, lankide eta lagun ...

Proteinak garraiatzeko beste bide bat aurkitu dute landare-zeluletan

Elhuyar Zientzia -

Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) ikertzaile-talde batek proteinak erretikulutik kloroplastoetara garraiatzeko beste bide bat aurkitu du landare-zeluletan. Kloroplastoa proteinak ...

Bere buruaren kalteei aurre egiten dien robota

Elhuyar Zientzia -

Bere gorputzaren morfologia ezagutzen duen lau hankako robot bat diseinatu dute New Yorkeko Cornell Unibertsitatean. Gai da bere gorputzak jasaten ...

TAC azterketak, biriketako minbizia agertu orduko

Elhuyar Zientzia -

Biriketako minbizia duten gaixoen % 92 bizirik egongo litzateke gaixotasuna diagnostikatu eta 10 urtera, urtero TAC azterketak eginez gero. Horixe ondorioztatu ...

Shell Wildlife argazki-sariketaren irabazlea

Elhuyar Zientzia -

Mortsa bat janari bila itsas hondoan. Horrela deskriba daiteke Shell Wildlife sariketa irabazi duen argazkiak erakusten duena. Argazkilaria, Goran Ehlme ...

Robotiker-Tecnaliak irabazi du I+Gko Nazioarteko ONCE Saria

Elhuyar Zientzia -

Nazioarteko ONCE Sariak itsuentzako eta ikusmen-arazoak dituzten pertsonentzako teknologia berrien ikerketa eta garapena saritzen du. Teknologia horietan oinarritutako sari handiena ...

Berriz ere 118. elementua

Elhuyar Zientzia -

Kaliforniako fisikari-talde batek 118. elementua sortu duela esan du, orain arteko elementurik astunena. Esperimentua egiteko prozedura zein izan den azaldu ...

Bizia, ezinbestean sortua

Elhuyar Zientzia -

Lurrean bizia nolatan sortu zen jakiterik ez da egongo agian, baina Estatu Batuetako bi ikertzailek diote ezinbestean gertatu zela; hau ...

2048: arrantzaren azken arnasa

Elhuyar Zientzia -

Mende-erdiaren buruan, 2048. urterako, zehatzago esanda, itsasoko jakirik gabe geratuko omen gara, gure itsasoak orain arte bezala tratatzen jarraituz gero ...

Erleak laborategietan

Elhuyar Zientzia -

Bi ikerketak ekarri dute erleei buruzko informazio berria azkenaldian, eta bien emaitzak batera argitaratu dituzte Nature eta Science aldizkarietan. Alde ...

Neanderthalgo gizakia, urrutiko arbaso?

Elhuyar Zientzia -

Eztabaida aspalditik dator: gurutzatu ziren Neanderthalgo gizakia eta Cro-Magnongoa (gizaki modernoa)? Gehiengoak ezetz uste du; baina azken egun hauetan gurutzaketa ...

Gipuzkoako Urrezko Dominak

Elhuyar Zientzia -

Gipuzkoako Foru Aldundiak Urrezko Domina emango die Itziar Astiasarani, Nafarroako Unibertsitateko Farmazia Fakultateko dekanoari, eta Pedro Miguel Etxenikeri, Euskal Herriko ...

Txineratik eta arabieratik ingelesera, hizkuntzok jakin gabe

Elhuyar Zientzia -

Testuak arabieratik eta txineratik ingelesera itzultzeko lanabes oso baliagarria garatu du Googlek. Harrigarriena da lanabesa egin dutenek ez dakizkitela bi ...

Tenperatura-aldaketak Kanbriarraurreko ozeanoetan

Elhuyar Zientzia -

Kanbriarraurrean (orain dela 3.800-570 milioi urte) urpean zeuden sedimentuak aztertu dituzte, eta ikusi dute garai hartan ozeanoetako uraren tenperatura ...

Litekeena da gorilak hiesarekin lotuta egotea

Elhuyar Zientzia -

Hiesa eragiten duen GIB birusa nondik ote datorren jakin nahian, hainbat ikerketa egiten ari dira. Orain arte uste zuten txinpantzeetatik ...

Arratoien biboteak robotentzat eredu

Elhuyar Zientzia -

Robotei jartzen zaizkien sentsoreen munduan, aurrerapauso bat eman dute. Illinoisko Evanstongo Unibertsitateko bi mekanika-ingeniarik arratoien biboteen mekanismoa imitatu nahi izan ...

Malariaren kontra, DDTa

Elhuyar Zientzia -

Malariaren kontrako borrokan DDT pestizida erabiltzea gomendatu du Munduko Osasun Erakundeak. Erabakia harrigarritzat hartu du zenbaitek, DDT pestizida oso produktu ...

Eguzkirik gabe beltzarandu, eta eguzkitik babestu

Elhuyar Zientzia -

Pertsona batzuek ez dute melanina ekoizten; horregatik, eguzkiak bereziki egiten die kalte eta ez dira inoiz beltzarantzen. Melaninak izpi ultramoreetatik ...

Elhuyarren berriak

Zientzia eta Teknologiaren Corpusa-ren Interneteko lehen bertsioa

Gurrutxaga Hernaiz, Antton - Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak

Abenduaren 14an, EHUko IXA Taldeak eta Elhuyar Fundazioak Zientzia eta Teknologiaren Corpusa -ren Interneteko bertsioa aurkeztuko dute. Euskarazko lehen corpus ...

Jakintza hedatuz

Negutegietatik errepideetara

Kortabitarte Egiguren, Irati - Elhuyar Zientzia

Nahikoa da autoa hartu eta errepidera irtetea ziztu bizian hondatzen direla ohartzeko. Egunetik egunera ibilgailu gehiago dago errepideetan eta, ondorioz ...

Zientziaren efemeridea

Kosmosarekin kontaktuan

Rementeria Argote, Nagore - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Inor gutxi iritsi da ezagun izatera zientzia dibulgatuz. Eta gutxi horietako bat da Carl Sagan. Cosmos dokumental ikusgarriekin milioika etxetan ...

Babesleak
Gipuzkoako Foru Aldundia
DANOBAT GROUP Koop. Elk.
KIDE Koop. Elk.
ULMA Koop. Elk.
EIKA Koop. Elk.
LAGUN ARO Koop. Elk.